• Wiadomości Elektrotechniczne

    Artykuły przeglądowe, problemowe i dyskusyjne (ze szczególnym zwróceniem uwagi na aspekty praktyczne) ze wszystkich podstawowych działów współczesnej elektrotechniki silnoprądowej.

2017-12

zeszyt-5361-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-12.html

 
W numerze m.in.:
FIDVR - awarie powodowane odbudową napięcia w systemie - wytyczne techniczne DOI:10.15199/74.2017.12.5

FIDVR - A Technical Reference Paper - Fault - Induced Delayed Voltage Recovery version 1.2. Źródło: PACWorld, June 2017. Opracował - Konrad Woliński.The North American Electric Reliability Corporation (NERC) jest międzynarodowym, niekomercyjnym organem regulacyjnym, którego misją jest zapewnienie niezawodności i bezpieczeństwa systemów elektroenergetycznych w Ameryce Północnej. NERC rozwija i wprowadza standardy niezawodności, ocenia roczną, okresową i długoterminową niezawodność, monitoruje znajomość systemu, prowadzi działalność edukacyjną oraz certyfikuje personel zatrudnionym w przemyśle. Odkąd zjawisko awarii, spowodowanej odbudową napięcia (FIDVR - Fault Induced Delayed Voltage Recovery), może mieć istotny wpływ na wszystkie poziomy systemu elektroenergetycznego istnieje potrzeba zwiększenia świadomości wspólnoty PAC, aby pomóc naszej branży rozwinąć i wdrożyć rozwiązania, które ograniczą prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzeń FIDVR lub zredukują skutki, gdy takowe zdarzenia wystąpią. Celem tego raportu jest przedstawienie naszym czytelnikom wytycznych technicznych NERC, aby specjaliści PAC mogli sprostać wyzwaniom i znaleźć najefektywniejsze rozwiązania. Powrót napięcia lub bardziej popularne obecnie - awarii spowodowanej przywróceniem napięcia (FIDVR) - jest zjawiskiem, w... więcej»

WYDAWNICTWA - Sieci średnich napięć
Witold Hoppel: Sieci średnich napięć. Automatyka zabezpieczeniowa i ochrona od porażeń. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2017.We Wstępie Autor napisał: Publikacja dedykowana jest projektantom, operatorem sieci, ale i w pewnym zakresie studentom uczelni wyższych, chociaż jej tematyka nie jest ściśle zwiana z programem żadnego przedmiotu wykładowego. Jest w niej zawarta moja wiedza nabyta przez połowę życia, a może nawet więcej. W poszczególnych rozdziałach Autor omawia następujące zagadnienia: Definicje - pojęcia ogólne i związane z sieciami elektroenergetycznymi, pojęcia związane z ochroną przed porażeniami, punktem neutralnym i sposobem jego pracy, definicje z zakresu elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej, Zwarcia doziemne jako zjawisko fizyczne - podstawy, przyczyny zwarć, zwarcia doziemne, Obliczanie wielkości ziemnozwarciowych metodą składowych symetryczny... więcej»

CO PISZĄ INNI Zespół modernizacji podstacji - Schneider Electric i PNM
Blaylock J.: Schneider Electric and PNM Team to Modernize Substations. Powergrid International 2017 February. Opracował - Witold Bobrowski.Rozdzielnie zapewniają ochronę sieci, ale czasami wymaga to zmian, aby chronić pracowników, którzy obsługują często podstacje elektryczne. Potrzebne są również modernizacje w celu zapewnienia niezawodności działania systemu i zmniejszenia nieplanowanych zaników napięcia i przestojów.Poniżej opisano przypadki firm Service Co. w Nowym Meksyku (PNM - Public Service Co. of New Mexico) oraz Schneider Electric, które nawiązały współpracę nad projektem modernizacji (PNM) rozdzielnic do aktualnych norm elektrycznych. Teraz, bardziej niż kiedykolwiek, hasło "zawsze włączony" (kabel czy środowisko cyfrowe) opiera się w części na niezawodnie działającej sieci elektrycznej. Przez wiele lat w zakresie (PNM), podobnie jak wiele narzędzi elektrycznych, utrzymywani... więcej»

Najnowsze rozwiązania w zakresie sprzętu elektrycznego, automatyki i systemów zabezpieczeń po raz 16. w Warszawie XVI Międzynarodowe Targi Sprzętu Elektrycznego i Systemów Zabezpieczeń ELEKTROTECHNIKA 2018 Warszawa, 31 stycznia - 2 lutego, EXPO XXI
Targi ELEKTROTECHNIKA skierowane są do producentów i użytkowników sprzętu niskiego, średniego i wysokiego napięcia oraz systemów alarmowych i rozwiązań umożliwiających instalację przewodów elektrycznych w nowoczesnych budynkach. Równolegle odbędą się Targi ŚWIATŁO oraz Wystawa TELETECHNIKA. Wystawcy Targów ELEKTROTECHNIKA mają możliwość współprowadzenia konferencji, warsztatów i szkoleń skierowanych do prawie 2000 specjalistów ... więcej»

Komitet Automatyki Elektroenergetycznej SEP DOI:10.15199/74.2017.12.2
(Sylwia Wróblewska)

Komitet Automatyki Elektroenergetycznej został powołany Uchwałą nr 12-84/87 Zarządu Głównego SEP z 19 czerwca 1986 r. Inicjatorami tego wydarzenia byli członkowie SEP, zabezpieczeniowcy kol.kol. Adam Pawłowski, Krystyna Przedmojska i Stanisław Wypych. Inicjatywa powołania nowego Komitetu znalazła się we wnioskach konferencji "Automatyzacja sieci rozdzielczych Krajowego Systemu Elektroenergetycznego", która odbyła się w dniach 21-22 maja 1986 r. w Zamościu. Historia i ludzie Komitetu Inicjatywa ta znalazła zrozumienie u ówczesnego prezesa Zarządu Głównego - Jacka Szpotańskiego, który dotąd wspiera duchowo działalność Komitetu. Uzasadnieniem powołania Komitetu była specyfika problematyki dotyczącej automatyki elektroenergetycznej polegająca na złożoności zagadnień objętych jej zakresem, dużej odpowiedzialności w systemie elektroenergetycznym i wynikającej z tego potrzeby wzajemnych konsultacji popartych doświadczeniami specjalistów. Z tej specyfiki zapewne wynikała potrzeba organizowania przez Ministerstwo Energetyki od 1959 r. Narad Przekaźnikowych. Narady te, choć miały charakter urzędowy, to integrowały specjalistów wokół istotnych dla energetyki problemów technicznych. Inicjatorem i organizatorem wymienionych narad był śp. Władysław Miedziński. Powołanie Komitetu miało zamienić urzędowy charakter działalności w dziedzinie automatyki elektroenergetycznej na charakter społeczny, który łączyłby zajmowanie się zagadnieniami technicznymi z koleżeńskimi relacjami specjalistów, polegającymi zarówno na wymianie doświadczeń zawodowych, jak i na kontaktach towarzyskich. Wymieniona uchwała Zarządu Głównego SEP określała zakres działalności KAE w słowach: Działalność Komitetu obejmuje problemy produkcji urządzeń automatyki elektroenergetycznej, projektowania tej automatyki, montaż i eksploatację oraz zagadnienia dotyczące postępu technicznego we wszystkich dziedzinach - zarówno w zakresie systemu elektroenergetycznego, jako całości, j... więcej»

2017-11

zeszyt-5329-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-11.html

 
W numerze m.in.:
Analiza uszkodzeń transformatorów w jednym z rejonów energetycznych w latach 1996-2016 DOI:10.15199/74.2017.11.7
(Józef Wajda)

Jednym z wielu urządzeń przesyłających energię elektryczną do odbiorców są transformatory SN/nn. Od obsługi technicznej i jej sprawnego działania w dużym stopniu zależy funkcjonowanie wszystkich elementów linii zasilających: odbiorców przemysłowych i komunalnych oraz miejskich i wiejskich. Zdarzają się przypadki, że niektóre transformatory w krótkim czasie po zamontowaniu na stacji ulegają uszkodzeniu, ale zdecydowana większość pracuje bez awarii nawet po kilkadziesiąt lat. Niniejszy artykuł dotyczy analizy uszkodzeń transformatorów SN/nn grupy trzeciej o mocy do 1600 kVA i napięciach 30/04 kV, 15/04 kV i 6/04 kV w jednym z rejonów energetycznych w latach 1996-2016. W jego opracowaniu zostały wykorzystane dane ze sprawozdań G - 10.5 za lata 1996-2016 RZE Rzeszów (obecnie PGE Dystrybucja Oddział Rzeszów) [7]. Uszkodzenia transformatorów Posługując się przykładem uszkodzeń transformatorów w jednym z rejonów energetycznych w latach 1996-2016 przedstawionym na rys. 1 wynika, że liczbowo charakterystyka wykazuje charakter malejący, gdyż w roku 1996 uszkodziło się 11 transformatorów, a po upływie 20 lat w roku 2016 tylko 4 szt. W całym przedstawionym okresie należy wziąć pod uwagę systematyczny przyrost w poszczególnych latach jednostek transformatorowych - tak na obszarach miejskich, jak i wiejskich. Można więc przyjąć, że przebieg charakterystyki uszkodzeń transformatorów zachowuje się odwrotnie do zmian liczby transformatorów omawianego rejonu energetycznego. Jak przedstawiono na rys. 1 w 2004 r. było 21 uszkodzeń i 26 w roku 2011. Ich wzrost był wywołany okresowymi anomaliami pogodowymi. Jedną z przyczyn malejącej liczby uszkodzeń transformatorów są modernizacje linii SN/nn, mające na celu m.in. zmniejszenie długości rozległych sieci nn na terenach wiejskich. Duże spadki napięć na końcach linii nn utrudniały pracę urządzeń odbiorczych i przyczyniały się do nadmiernych przeciążeń transformatorów. Również właściwa eksploatacja u... więcej»

Narażenia termiczne silnika indukcyjnego dwuklatkowego w czasie łagodnego rozruchu DOI:10.15199/74.2017.11.1
(Jan Mróz)

Zjawiska termiczne w silniku indukcyjnym dwuklatkowym mają zasadniczy wpływ na pewność pracy silnika, szczególnie w nieustalonych stanach elektromechanicznych, które są z nimi wzajemnie powiązane. W tych stanach pracy może dojść do sytuacji, w której elementy dwuklatkowego uzwojenia wirnika osiągną temperaturę zagrażającą bezpieczeństwu konstrukcji [4]. Analiza przebiegu zmiany wytrzymałości na rozciąganie i umownej granicy plastyczności materiałów, z których wykonuje się uzwojenia dwuklatkowe, umożliwiła określenie temperatury progu gwałtownego obniżenia właściwości wytrzymałościowych. Ilustruje to rys. 1, gdzie przedstawiono procentową zależność względnej wytrzymałości mechanicznej miedzi i mosiądzu od temperatury. W zależności od składu tych materiałów, sposobu obróbki termicznej i zawartości domieszek, szukana temperatura odpowiadająca granicy plastyczności może znacznie się zmieniać. Ogólnie można przyjąć za [1], że dla uzwojeń klatkowych lutowanych dopuszczalna temperatura wynosi 350°C. W czasie rozruchu silnika indukcyjnego klatkowego przez bezpośrednie załączenie znamionowego napięcia narażenia uzwojenia klatkowego wirnika, wywołane działaniem termicznym i elektrodynamicznym prądów rozruchowych, są naj- Słowa kluczowe: silnik indukcyjny dwuklatkowy, łagodny rozruch, narażenia termiczne wirnika Przedstawiono pola temperatury wirnika silnika dwuklatkowego podczas rozruchu w układzie łagodnego rozruchu i przy rozruchu bezpośrednim. Rezultaty symulacji wykazały, że w układzie łagodnego rozruchu istnieje niebezpieczeństwo przekroczenia wartości dopuszczalnej temperatury uzwojenia klatkowego. Keywords: double-cage induction motor, soft start, thermal risks in rotor This paper presents the temperature field of a double cage induction motor’s rotor during a direct online start and a soft start. Simulation results have shown that in the case of the soft start there is a risk of exceeding the allowable temperature of th... więcej»

Optymalizacja konstrukcji transformatora obrotowego DOI:10.15199/74.2017.11.3
(Olgierd Massalski)

Spośród zastosowań transformatorów obrotowych można wyróżnić dwie grupy. Pierwsza, w której transformatory obrotowe są używane do zastosowań sygnałowych. Druga, w której mają one zastosowanie energetyczne. Zastosowania sygnałowe są następujące: odczyt i zapis sygnałów analogowych na taśmach magnetycznych np. w magnetowidach. W energetyce wyróżnia się znacznie więcej zastosowań i są one następujące: zasilanie wzbudzenia w maszynach synchronicznych, sztuczne satelity, przekazywanie energii z ruchomych baterii słonecznych, zasilanie obrotowego radaru lotniczego, anten odbierających sygnały, w transformatorach spawalniczych, w maszynach asynchronicznych zasilanych dwustronnie, zasilanie systemu kontroli trakcji w samochodach, aplikacje wymagające dużych prędkości obrotowych, np. wiertarki, inne - zasilanie rezystorów suwakowych, aplikacje pracujące w dużych temperaturach, wymagające dużych sprawności i małych rozmiarów. Optymalizacje przeprowadzono w programie Matlab dla zadanych parametrów takich jak: - moc, - przyjęta wartość strat mocy oraz wartość przepływu magnesującego, - maksymalna dopuszczalna indukcja, - wymiary okna na uzwojenie, Mgr inż. Olgierd Massalski (olgierd.massalski@gmail.com) - ABB Sp z o.o., Łódź - minimalny promień wewnętrzny, - wielkość szczeliny, - częstotliwość pracy. W trakcie optymalizacji dokonano badań dla wszystkich konstrukcji, takich jak: - zależność funkcji kosztu od promienia, szczeliny, - zależności kosztu dla różnych punktów startowych, - zależności masy oraz kosztu od strat mocy i przepływu magnesującego. Parametryzacja rdzenia cylindrycznego Przypadek 0 - przypadek ogólny, w którym występują wszystkie zmienne niezależne, w przypadku 1 - szerokość kolumny jest stała, natomiast przypadek 2 - jest to przypadek, w którym w każdej płaszczyźnie rdzenia jest ten sam przekrój. Rys. 1. Parametryzacja rdzenia cylindrycznego: R1 - promień wewnętrzny rdzenia, R2 - promień wewnętrzny okna, R3 - pro... więcej»

Ignacy Mościcki w numizmatyce i filatelistyce (Dariusz Świsulski)
Historia medalierstwa na ziemiach polskich sięga1)XVI w., kiedy sztuka ta przybyła do nas z Włoch.2) Początkowo medale upamiętniały ważne wydarzenia w kraju i w rodzinie królewskiej, później związane były również z dworami możnowładców, regionami, miastami czy instytucjami. Ważną rolę w okresie zaborów pełniły medale patriotyczne. Obecnie najczęściej spotykane są medale pamiątkowe, których zadaniem jest upamiętnienie ważnych: wydarzeń, rocznic, czy osób, ale również medale nagrodowe, dla zasłużonej osoby lub za zwycięstwo np. w rywalizacji sportowej.3) W przeciwieństwie do medali, medaliony i plakiety mają większe wymiary i tylko jedną stronę. Medaliony i plakiety portretowe upamiętniały: królów, mężów stanu, ludzi kultury i sztuki.4) Służyły do ozdabiania mieszkań, pełniąc jednocześnie funkcje patriotyczne. Historia filatelistyki również sięga XVI w., kiedy to zaczął się rozpowszechniać zwyczaj pisania i przesyłania prywatnych listów. Pierwszy znaczek został wprowadzony do użycia w 1840 r., a dwadzieścia lat później w 1860 r. wprowadzono pierwszy znaczek na ziemiach polskich.5) Wiele medali, plakiet, medalionów i znaczków pocztowych upamiętnia Ignacego Mościckiego - wybitnego naukowca, inżyniera i wynalazcę - chemika i elektryka, budowniczego polskiego przemysłu chemicznego.6) Jednak jego osiągnięcia naukowe, ze względu na zaangażowanie w działalność polityczną, pozostają trochę w cieniu.7) W latach 1926-1939 Mościcki pełnił godność prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Liczne emisje numizmatyczne i pocztowe w większości upamiętniają Mościckiego jako prezydenta, a wiele z nich ukazało się jeszcze w czasie jego życia. Z okazji wizyty prezydenta Ignacego Mościckiego w Mennicy Państwowej w Warszawie została wybita pamiątkowa moneta - 2 grosze (rys. 1). Na rewersie u dołu jest wypukła data 27/X 26 oraz monogram I M. Brąz, średnica 17,5 mm, nakład 600 sztuk.8) 1) Na podstawie: D. Świsulski, Ignacy Mościcki - plakiety, medale, zna... więcej»

Seminarium zabezpieczeniowe (Krzysztof Woliński)
W dniach od 6 do 8 września 2017 r. w Hotelu Chochołowy Dwór w Jerzmanowicach k. Krakowa odbyło się kolejne spotkanie techniczne poświęcone rozwojowi systemów zabezpieczeń sieci elektroenergetycznych, nowym rozwiązaniom technicznym w systemie zabezpieczeń Ex-BEL oraz nowym ro... więcej»

2017-10

zeszyt-5302-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-10.html

 
W numerze m.in.:
Energia przyszłości - wystawa EXPO 2017 w Astanie (Piotr Olszowiec)
Kazachstan, największy kraj w Azji Środkowej, od lat przyciąga euroazjatyckich inwestorów. Wyrazem międzynarodowego uznania dla jego ogromnych możliwości rozwojowych było powierzenie organizacji specjalistycznej wystawy EXPO, poświęconej perspektywom energetycznym świata. Zainaugurowane 10 czerwca trzymiesięczne forum EXPO 2017 "Future Energy" zgromadziło na okazałych obiektach wystawienniczych Astany przedstawicieli ponad stu państw, wśród nich także Polski. Polską ekspozycję zlokalizowano w pawilonie położonym przy kolistej promenadzie centralnej. Nasza odpowiedź na motto tegorocznej wystawy EXPO "Energia przyszłości" zawarta została w pięciu strefach ekspozycji złączonych ideą harmonijnego wykorzystania narodowych bogactw, czyli węgla i wciąż mało skażonej przyrody. W pierwszej pokazano technologie czystej utylizacji węgla, w tym jego zgazowywania, zastosowania tzw. błękitnego węgla czy spalania biomasy. Można tu także poznać nasze osiągnięcia m.in. w zakresie rewitalizacji byłych kopalń. Kolejne stanowiska objaśniają udział lasów w pochłanianiu dwutlenku węgla. Zwrócono uwagę, że wbrew ogólnej tendencji spadkowej powierzchni terenów leśnych na świecie, w Polsce ich udział systematycznie rośnie, zbliżając się do 30%. Dalsz... więcej»

Magazyny energii z akumulatorami chemicznymi, ich funkcje w systemie elektroenergetycznym DOI:10.15199/74.2017.10.5
(Jacek Świątek, Piotr Biczel)

W obecnym czasie następuje zmiana koncepcji europejskiego i światowego systemu wytwarzania energii. Normy środowiskowe, gwałtowna redukcja zasobów minerałów i kopalin energetycznych wymuszają ograniczenie produkcji energii pochodzącej ze spalania węgla, gazu, związków ropopochodnych oraz wprowadzanie na to miejsce produkcji z alternatywnych źródeł energii. Energetyka oparta na spalaniu surowców kopalnych znacznie obciąża środowisko naturalne i jest mało efektywna. Z tego powodu współczesna energetyka ma wiele problemów i wyzwań [2], takich jak: - ograniczone zasoby surowców energetycznych, niestabilność polityczna w wielu rejonach ich wydobycia, - szybko rosnące zapotrzebowanie na energię, - obciążenia środowiska powstające przy wykorzystaniu obecnych technologii wytwarzania energii: emisja gazów i pyłów, podgrzewanie wody w chłodniach elektrowni, zalewanie obszarów przeznaczonych na zbiorniki dla elektrowni wodnych, dewastacja terenów wydobycia surowców kopalnych, - niska efektywność energetyczna. Alternatywą mogła być energetyka nuklearna, ale ten segment wytwarzania jest obecnie w impasie z powodu obniżenia się zaufania co do jego bezpieczeństwa. Zmiany klimatyczne powodują występowanie gwałtownych zjawisk pogodowych (coraz częściej przechodzą nawałnice, huragany, potopy, występują trzęsienia ziemi), a to skutkuje, że w takich warunkach zapewnienie bezpiecznej pracy reaktorów nuklearnych jest bardzo trudne. Jak wytwarzanie energii z atomu może łatwo się wymknąć spod kontroli i jak kataklizm pogodowy może spowodować kataklizm atomowy - pokazała nam awaria w elektrowni jądrowej Fukushima. Wszystko to sprzyja aktywizacji i rozwojowi źródeł wytwórczych energii pochodzących z energetyki odnawialnej (OZE - odnawialne źródła energii). Coraz więcej instaluje się w krajowym systemie energetycznym (KSE) farm wiatrowych, fotowoltaicznych (solarnych), wdraża się produkcję energii z biomasy, aktywizuje energetykę geotermalną czy bio... więcej»

EMTP-ATP oraz Matlab/Simulink jako narzędzia do modelowania systemów elektroenergetycznych - analiza porównawcza DOI:10.15199/74.2017.10.6
(Katarzyna Gębczyk, Łukasz Grąkowski, Andrzej Ł. Chojnacki)

Problem prawidłowego modelowania elementów systemu elektroenergetycznego jest bardzo poważnym zagadnieniem z punktu widzenia energetyki zawodowej. Prawidłowe odwzorowanie obiektu badań wymaga wnikliwej analizy jego struktury oraz parametrów [4]. Obecnie, w większości przypadków, w których problematyczne bądź praktycznie niemożliwe jest przeprowadzenie badań empirycznych lub eksperymentu laboratoryjnego, wykonuje się symulacje komputerowe. Dlatego bardzo istotny staje się wybór właściwego oprogramowania, aby możliwe było opracowanie wiarygodnego modelu oraz prawidłowa interpretacja wyników. W praktyce model komputerowy układu nie odzwierciedla wszystkich zjawisk zachodzących w rzeczywistości. Pewne uproszczenia mogą wynikać z faktu, że w danej chwili nie chcemy analizować wszystkich zjawisk, a tylko przez nas wybrane. Wiąże się to z uproszczeniem modelu, a także skróceniem czasu obliczeń. Obecnie istnieje bardzo duża liczba programów służących do modelowania pracy systemu elektroenergetycznego, które zostały przedstawione w tab. I oraz II. W niniejszym artykule porównano dwa najczęściej wykorzystywane programy, tzn. EMTP-ATP oraz Matlab/Simulink. Pakiet Matlab/Simulink jest bardzo zaawansowanym środowiskiem obliczeniowym o ogromnych możliwościach. Program ten może być stosowany w wielu dziedzinach wiedzy, dzięki rozbudowanym bibliotekom dodatkowym [5]. SimPowerSystems jest biblioteką służącą do modelowania systemów elektroenergetycznych. Użytkownik ma do dyspozycji, m.in.: transformatory, linie przesyłowe, przekształtniki elektroenergetyczne, łączniki oraz wiele innych. Na rys. 1 przedstawiono przykładowe elementy z biblioteki SimPowerSystems. Program EMTP (ElectroMagnetic Transients Program) jest najstarszym i jednocześnie najbardziej rozpowszechnionym na świecie oprogramowaniem przeznaczonym do analizy elektromagnetycznych stanów przejściowych [7]. Niekomercyjną wersją EMTP jest program nazwie EMTP-ATP (Alternative Transie... więcej»

Monitoring instalacji oświetlenia drogowego LED na ulicy Żelaznej w Warszawie w latach 2013-2015 DOI:10.15199/74.2017.10.8
(Dariusz Czyżewski)

Diody elektroluminescencyjne zdominowały rynek oświetleniowy. Jednakże jeszcze dekadę temu ich parametry nie były najwyższe [8], a rzetelnych publikacji na ten temat było niewiele. Część prac naukowych skupiała się na badaniach termicznych [7], inne poddawały badaniom parametry świetlno- optyczne [4]. Cały czas brakowało testów praktycznego zastosowania LED-ów w dłuższej perspektywie czasowej.Równolegle z rozwojem LED-ów również rynek opraw oświetleniowych rozwija się dość dynamicznie. Obecnie większość sprzedawanych opraw to oprawy oświetleniowe wykorzystujące diody elektroluminescencyjne. Pomimo stale rosnącej popularności tych nowoczesnych rozwiązań, brakuje informacji, o tym jak oprawy tego typu będą działały w dłuższej perspektywie czasowej. Do tego z rynku docierają jednostkowe informacje, że po wymianie opraw oświetleniowych na nowoczesne, efektywność energetyczna instalacji spadła zamiast wzrosnąć. Mało jest rzetelnych informacji podanych przez niezależnych naukowców [8]. Dominują materiały marketingowe. Na przestrzeni kilku ostatnich lat przetestowano 6 instalacji oświetleniowych w Warszawie, a część wyników została opisana w literaturze [1-3]. Monitoring przeprowadzono w wyniku współpracy Zarządu Dróg Miejskich w Warszawie oraz Zakładu Techniki Świetlnej Politechniki Warszawskiej, a także firmy Schreder. W przypadku monitoringu instalacji w Warszawie pomiary wykonywano zgodnie z zaleceniami normalizacyjnymi, w odstępach czasu określonych przez zleceniodawcę (w 2015 r. zakończono okres monitoringu). Niestety przed instalacją opraw nie wykonanoich pomiarów fotometrycznych i elektrycznych w warunkach laboratoryjnych - zleceniodawca nie dostarczył ich do badań. Instalacja testowa na ulicy Żelaznej w Warszawie jest badana od 2013 r., a częściowe wyniki badań przedstawiono w [1]. W artykule zawarto kompletne wyniki badań z całego okresu monitoringu. Monitoring instalacji oświetleniowych wykorzystujących diody elektrolumine... więcej»

Ładowanie w ruchu Źródło: Fraunhofer magazine 1/16. Opracował - Konrad Woliński. DOI:10.15199/74.2017.10.9

Ładowanie pojazdów elektrycznych (EVs - electric vehicles) jest wciąż niewygodnym procesem, ale wkrótce może to ulec zmianie. Naukowcy z Instytutu Fraunhofera wspólnie z partnerami z przemysłu opracowali system, który umożliwia pojazdom elektrycznym ładowanie akumulatorów podczas jazdy, dzięki wykorzystaniu indukcji elektrycznej - technologię tą pomaga rozwinąć wiele zespołów Instytutu Fraunhofera. Samochody elektryczne są ciche i nie emitują spalin. Tak długo jak energia do ich zasilania pochodzi ze źródeł odnawialnych, ich wpływ na środowisko jest znacznie mniejszy niż pojazdów napędzanych silnikami benzynowymi lub diesla. Rząd niemiecki oferuje ulgi podatkowe oraz inne zachęty, aby ludzie kupowali samochody elektryczne. A jednak w 2014 r. w Niemczech zarejestrowano tylko 21 000 samochodów elektrycznych. To kropla w morzu w porównaniu z 43 milionami samochodów o napędzie konwencjonalnym, poruszających się po niemieckich drogach. Pojazdy elektryczne wciąż nie dokonały oczekiwanego przełomu. Po części wynika to z wysokiej ceny, ale także z ich ograniczonego zasięgu, który jest problemem od samego początku i niezadowalających metod ładowania akumulatorów. Aby "zatankować", kierowca musi podłączyć specjalny przewód i uzbroić się w cierpliwość. Gdyby można było uwolnić samochody elektryczne od kabli służących do ładowania i zwiększyć ich zasięg, byłby to ogromny krok w stronę e-mobilności. Może to brzmieć jak próba kwadratury koła, ale jedno takie rozwiązanie zostało już zademon... więcej»

2017-9

zeszyt-5269-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-9.html

 
W numerze m.in.:
Niezawodność układów zabezpieczeniowej automatyki elektroenergetycznej DOI:10.15199/74.2017.9.15
(Bartosz Brusiłowicz, Eugeniusz Rosołowski)

Układy zabezpieczeniowej automatyki mają za zadanie chronić system elektroenergetyczny i jego poszczególne elementy przed negatywnymi skutkami, jakie mogą wywołać nieuchronnie występujące awarie. Awarie te mogą być spowodowane wieloma niedającymi się przewidzieć czynnikami, jak: błędy obsługi, niesprzyjające warunki atmosferyczne, wypadki spowodowane przez osoby postronne itp. Szybka oraz prawidłowa reakcja tych układów ogranicza zasięg oraz skutki awarii, a także nie dopuszcza do rozwoju tej awarii i uszkodzenia sąsiadujących z nią elementów. Rolą zabezpieczeń jest więc zwiększenie wskaźników niezawodnego zasilania odbiorców energii elektrycznej, a także obniżenie kosztów eksploatacji całego systemu związanego z: generacją, przesyłem i użytkowaniem energii elektrycznej. Urządzenia stosowane w układach automatyki elektroenergetycznej połączone są z chronionym systemem czujnikami pomiarowymi (przekładniki zabezpieczeniowe) i układami zasilania, przez co same stają się także elementami systemu elektroenergetycznego. Tak jak każde urządzenie techniczne, układy automatyki mają pewną niezawodność, wynikającą z ich konstrukcji i same mogą ulegać awariom. Awarie występujące w obwodach automatyki zabezpieczającej są szczególnym zagrożeniem, ponieważ ich błędne zadziałanie może spowodować uszkodzenie innych istotnych elementów systemu elektroenergetycznego. Dodatkowym problemem jest to, że układy zabezpieczające działają tylko w ściśle określonych sytuacjach, kiedy dochodzi do potencjalnych awarii innych elementów systemu. Uszkodzenia, błędna konfiguracja czy też niepoprawne nastawienia urządzeń automatyki zabezpieczeniowej mogą się ujawnić w momencie, kiedy prawidłowe ich zadziałanie będzie niezbędne. Czynniki te mogą doprowadzić do rozwoju lub pogłębienia skutków awarii. Analiza tych czynników i sposobów ich zapobiegania jest istotnym problemem we współczesnych systemach automatyki zabezpieczeniowej. Analizę problemu występowania ... więcej»

Zdalny system monitorowania jakości energii elektrycznej w sieciach elektroenergetycznych na przykładzie systemu WinPQ DOI:10.15199/74.2017.9.10
(Radosław Wiśniewski, Zbigniew Skibko)

Monitoring parametrów jakości energii elektrycznej polega na gromadzeniu on-line zbioru danych, pozyskiwanych w wyniku pomiaru napięć i prądów, następnie przetworzeniu i archiwizacji oraz utworzeniu dostępu do zasobów dla użytkownika. Największą zaletą systemu jest to, że wszystkie czynności opisane powyżej odbywają się automatycznie przy minimalnym udziale człowieka. Na rys. 1 przedstawiono schemat obrazujący budowę przykładowego systemu zdalnego monitorowania jakości energii elektrycznej. Zdalny system monitorowania parametrów JEE powinien być wykorzystywany przy: - obsłudze reklamacji, - obsłudze wniosków przyłączeniowych, - uzyskiwaniu danych na potrzeby inwestycyjne, - wykonywaniu raportów, - monitoringu procesów zachodzących w sieci, - analizie sieci pod kątem zagrożeń, - centralizacji zarządzania jakością energii - lokalna (obszarowa) obsługa techniczna, - jako sprzężenie zwrotne do systemów zarządzania sieciami (SCADA). Jakość energii elektrycznej Jakość energii elektrycznej jest to zbiór parametrów opisujących właściwości procesu dostarczania energii do użytkownika w normalnych warunkach pracy, charakteryzujących napięcie zasilające oraz określających ciągłość zasilania odbiorcy [1]. W Polsce unormowania prawne dotyczące jakości napięcia zasilającego określone zostały w: ● rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego [2], ● normie PN-EN 50160:2010 Parametry napięcia zasilającego w publicznych sieciach rozdzielczych [1], ● Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Dystrybucyjnej (zatwierdzona decyzją prezesa URE nr DRR-4321-29(5)/2013/MKo4 z 10 września 2013 r.) [3]. Do parametrów opisujących j... więcej»

Ocena możliwości opanowania podskoków napięcia w sieci nn o dużym nasyceniu mikroinstalacjami fotowoltaicznymi DOI:10.15199/74.2017.9.3
(Piotr Kacejko, Sylwester Adamek, Marek Wancerz, Robert Jędrychowski)

Pracujące obecnie sieci elektroenergetyczne niskiego napięcia przez lata były projektowane i eksploatowane, tak by zapewnić poprawne warunki zasilania odbiorców energii. Przepływ mocy był w nich jednokierunkowy, od sieci średniego napięcia do odbiorcy, a profile obciążenia wynikały z naturalnego zapotrzebowania na moc. Coraz większe zainteresowanie odbiorców inwestycjami we własne źródła, które są wspierane różnorodnymi programami, zdecydowanie zmienia warunki pracy sieci. Ze względu na wykorzystanie źródeł odnawialnych, głównie fotowoltaicznych, na profile obciążenia odbiorów nakłada się losowa generacja mikroinstalacji [1, 8]. W wielu przypadkach nowe warunki pracy sieci nie powodują żadnych kłopotów. Moc generowana jest lokalnie zużywana, wpływając na zmniejszenie strat mocy i spadków napięcia w obwodach nn. Problemy mogą się pojawić w przypadku, gdy moc mikroinstalacji będzie duża przy jednoczesnym niedopasowaniu sieci do jej przyjęcia. Dofinansowanie mikroinstalacji odnawialnych przez gminy może przyczynić się do sytuacji masowego przyłączania mikroinstalacji PV. Wówczas konsekwencją będą przekroczenia napięciowe (podskoki napięcia w węzłach sieci) oraz przekroczenia prądowe (przeciążenia linii i transformatorów SN/nn). Problemy zostały zauważone przez operatorów sieci dystrybucyjnych i w związku z tym postanowiono zrealizować prace badawcze w opracowaniu metod likwidujących zagrożenia. Zrealizowano je na zamówienie Polskiego Towarzystwa Przesyłu i Rozdziału Energii Elektrycznej przez Politechnikę Lubelską. W dalszej części artykułu zostaną przedstawione najważniejsze wyniki przeprowadzanych analiz. Zagrożenia dla pracy sieci niskiego napięcia spowodowane przyłączeniem mikroinstalacji prosumenckich Już na wstępnym etapie zidentyfikowano kilka zagrożeń, które mogą występować w związku z przyłączeniem mikroinstalacji. Najważniejsze z nich to: - przekroczenia wskaźników jakości energii - wyższych harmonicznych, podskoków... więcej»

Sterownik reklozera ziemnozwarciowego CZIP-SRZ firmy RELPOL S.A. (Władysław Sieluk)
Według statystyk krajowych operatorów sieci dystrybucyjnych, w napowietrznych sieciach SN, ponad 70% zakłóceń stanowią zwarcia doziemne. Powszechne w ostatnich latach metody detekcji i lokalizacji zwarć doziemnych, oparte na kryterium prądowym, z użyciem sensorów pola elektromagnetycznego, dostarczają tylko bardzo zgrubnych i niepewnych danych, wymagających dalszej weryfikacji. W celu osiągnięcia wysokiej skuteczności detekcji zwarć doziemnych wydaje się mocno uzasadnione zastosowanie kryteriów admitancyjnych w urządzeniach pracujących w głębi sieci i współpracujących z łącznikami mającymi zdolność wyłączania prądów ziemnozwarciowych. Dobrym przykładem takiego rozwiązania jest sterownik CZIP-SRZ, oferowany przez firmę RELPOL S.A. (rys. 1).Łączniki napowietrzne SN Obecnie na rynku dostę... więcej»

Seminarium techniczne firmy SEL (Krzysztof Woliński)
Wydział Elektryczny Politechniki Wrocławskiej wraz z firmą Schweitzer Engineering Laboratories (SEL) z USA zorganizował 23 czerwca 2017 r. seminarium techniczne poświęcone prezentacji najnowszej technologii stosowanej w elektroenergetycznej automatyce zabezpieczeniowej i komunikacji w stacji elektroenergetycznej. W seminarium uczestniczyło 50 osób, k... więcej»

2017-8

zeszyt-5238-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-8.html

 
W numerze m.in.:
Nowoczesne laboratorium elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej - dydaktyczne stanowisko do badania automatyki SCO DOI:10.15199/74.2017.8.2
(Dariusz Sajewicz)

Zmiany częstotliwości w systemie elektroenergetycznym (SE) występują wskutek niezbilansowania mocy wytwarzanej i odbieranej, spowodowanego ciągłą zmianą mocy pobieranej przez odbiorniki oraz zmianą mocy wytwarzanej w SE na skutek wystąpienia zakłócenia lub awarii (np. awaryjne wyłączenie generatorów). Zakłócenie tej równowagi objawia się w postaci wahań częstotliwości. W przypadku pogłębiającego się deficytu mocy czynnej, działania zmierzające do utrzymania częstotliwości w wymaganym zakresie mogą być skierowane na zwiększenie mocy wytwarzanej lub zmniejszenie mocy pobieranej, przez wcześniej zaplanowane, stopniowe wyłączanie odbiorów. Nadmiar mocy, która jest do dyspozycji w krajowym systemie energetycznym oraz współpraca z systemami innych krajów europejskich powodują, że od dłuższego czasu nie spotykamy problemów z dotrzymywaniem jakości energii. Nie należy jednak zapominać, że nawet w silnym i rozległym systemie energetycznym mogą zdarzyć się awarie nieopanowane w porę, które spowodują duże straty. Awarie w systemie mogą doprowadzić do przeciążeń linii łączących podsystemy, a w konsekwencji spowodować ich wyłączenie i wydzielanie wysp. W wyizolowanych obszarach może dojść do przeciążenia lokalnych elektrowni i do znacznych zmian częstotliwości. W celu zapobiegania nadmiernemu obniżeniu częstotliwości, stosowana jest automatyka samoczynnego częstotliwościowego odciążenia (SCO), która wyłącza część mniej ważnych odbiorów, dając szansę utrzymania generatorów w pracy na wyspę. W czasie awarii systemowych, w trakcie których może dojść do znacznego deficytu mocy, ważna jest nie tylko wartość częstotliwości, ale również monitorowanie szybkość jej zmian. W artykule przedstawiono zagrożenia dla stabilności Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE) oraz planowane środki obrony przed blackoutem. Zaprezentowano budowę i funkcje przekaźnika napięciowo-częstotliwościowego typu RFT-451A oraz zbudowane na jego podstawie stanowisko l... więcej»

VLT AQUA Drive - inteligentna przetwornica częstotliwości Danfoss do sterowania napędami w gospodarce wodno-ściekowej
VLT AQUA Drive jest napędem przeznaczonym do aplikacji w gospodarce wodno-ściekowej. Zapewnia najniższe koszty inwestycji oraz pewną bezawaryjną eksploatację: układów pompowych, dmuchaw, aeratorów i innych maszyn technologicznych z tego obszaru zastosowań. Napęd VLT® AQUA Drive został skonstruowany na bazie modułowej platformy sprzętowej, realizującej założenia plug&play Oszczędność energii Przetwornica częstotliwości VLT® AQUA Drive ma najlepszą w swojej klasie sprawność 98%, zapewniającą tym samym optymalne wykorzystanie całego układu napędowego (napęd - silnik). Wysoka sprawność to znacząco mniejsze zużycie energii pomp i dmuchaw, które stanowią główne odbiorniki energii w: stacjach zasilania wodą, przepompowniach i oczys... więcej»

Mgr inż. Jacek Szpotański (Zbigniew Filinger, Ryszard Frydrychowski)
W sierpniu br. obchodzimy znakomity jubileusz, były wieloletni prezes SEP, a wcześniej prezes Oddziału Warszawskiego SEP - kol. Jacek Szpotański kończy 90 lat. Jacek Szpotański pochodzi ze szlacheckiego rodu Duninów - herbu Łabędź - wywodzącego się niemalże z początków państwa polskiego. Pierwsze oficjalne opisy działalności potomków rodu sięgają okresu panowania króla Bolesława Krzywoustego. Ród ten na przestrzeni wieków miał dziesiątki postaci zapisanych w historii Polski: rycerzy, hierarchów kościelnych, urzędników dworskich, zarządców ziemskich, urzędników miejskich, przemysłowców, pisarzy i poetów. W XIV w. powstały dwuczłonowe nazwiska rodu. Drugi człon to nazwa posiadłości lub cecha charakterystyczna postaci. Na przykład szpotawe kolana konia, stąd Dunin Szpot (Szpotański). Na przełomie XVII i XVIII w. żył Zygmunt Dunin Szpot ze Szpotawej Woli w Guberni Radomskiej, który jako pierwszy zrezygnował z pierwszego członu w nazwisku i zaczął posługiwać się nazwiskiem Szpotański. Współcześnie Duninowie zrzeszeni są w Stowarzyszeniu Rodu Duninów herbu Łabędź, z siedzibą w Warszawie. Jacek Szpotański urodził się 17 sierpnia 1927 r. w Warszawie. Jego ojcem był inżynier elektryk Kazimierz Szpotański, współzałożyciel i wieloletni prezes SEP, ale przede wszystkim założyciel największej w okresie międzywojennym polskiej fabryki aparatów elektrycznych. Pragnieniem ojca było, aby syn też był elektrykiem i potrafił kierować wielką, stale rozwijającą się fabryką. Jacka Szpotańskiego jeszcze jako ucznia szkoły podstawowej zabierał w teren, gdzie były instalowane urządzenia wyprodukowane w fabryce. Już w czasie wojny ojciec wraz z synem chodzili na teren budowy, a w 1942 r. uczestniczyli w uroczystym uruchomieniu linii 150 kV w Elektrowni Rożnów, prowadzącej do Warszawy. Dziś, najprawdopodobniej, jest on jedynym żyjącym świadkiem tego ważnego wydarzenia w historii elektryfikacji aglomeracji warszawskiej, pierwszego połączenia warsz... więcej»

Międzynarodowy Dzień Elektryka 2017 (Krzysztof Woliński)
Oddział Radomski SEP 31 maja 2017 r. zorganizował centralne uroczystości obchodów Międzynarodowego Dnia Elektryka 2017 im. André Marie Ampéreʼa oraz Ogólnopolską inaugurację Roku Profesora Włodzimierza Krukowskiego w 130. rocznicę urodzin. Współorganizatorami uroczystości byli: prezes SEP, prezes ENEA Wytwarzanie w Świerżach Górnych oraz dyrektor PSE Oddział w Radomiu. Uczestnicy spotkali się na terenie Elektrowni Kozienice w Świerżach Górnych. W obchodach uczestniczyło prawie 120 osób.Zebranych oraz gości serdecznie powi... więcej»

Rozdzielnice GIS wysokich i najwyższych napięć DOI:10.15199/74.2017.8.5
(Waldemar Dołęga)

Wnętrzowe rozdzielnice wysokiego napięcia (GIS) są ważnym elementem elektroenergetycznych stacji WN i NN. W stacji spełniają taką samą funkcję jak napowietrzne rozdzielnie wysokiego i najwyższego napięcia. Wyposażenie tych rozdzielnic stanowią m.in.: wyłączniki, odłączniki, uziemniki, przekładniki prądowe i napięciowe. Budowa rozdzielnic GIS jest odmienna niż w przypadku rozwiązań napowietrznych. Podstawową różnicę stanowi zastosowanie gazu SF6, który spełnia dwie podstawowe funkcje czynnika izolującego oraz czynnika służącego do gaszenia łuku elektrycznego [3]. Każda rozdzielnica GIS składa się z komór gazowych, w których zlokalizowane są urządzenia elektroenergetyczne. Komory te są rozdzielone między sobą grodziami gazoszczelnymi, a ciśnienie gazu jest monitorowane za pomocą czujników z kompensacją temperatury. Każda komora ma swój własny samouszczelniający zawór, dzięki czemu wszelkie prace eksploatacyjne, takie jak pobieranie próbki gazu czy dopełnianie gazu SF6, nie stwarzają trudności. Obudowa rozdzielnic z SF6 zazwyczaj jest wytwarzana ze specjalnie zaprojektowanego pod względem wytrzymałościowym i szczelności stopu aluminium. Materiał ten został wybrany z powodu: niskiej rezystancji, która minimalizuje napięcia dotykowe, stwarza skuteczny ekran elektromagnetyczny i redukuje straty rezystancyjne, niemagnetycznych właściwości, tzn. nie powodujących strat magnesowania, dużej odporności na korozję, dzięki której lakierowanie wewnętrznych powierzchni obudowy jest zbędne (zapewnia to wysoką szczelność, niską rezystancję przejścia między kołnierzami łączącymi) oraz małej masy, która ułatwia przemieszczanie, zmniejsza statyczne obciążenie i ogranicza konieczne prace budowlane [10]. Najistotniejszą zaletą rozdzielnic wnętrzowych GIS jest fakt, że zajmują znacznie mniej miejsca niż porównywalna rozdzielnia napowietrzna. Stosując rozwiązania piętrowe można uzyskać jeszcze mniejszą powierzchnię wymaganego miejsca pod taką rozd... więcej»

2017-7

zeszyt-5173-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-7.html

 
W numerze m.in.:
Międzynarodowe Targi Energetyki EXPOPOWER 2017 (Krzysztof Woliński)
Międzynarodowe Targi Energetyki EXPOPOWER odbyły się w Poznaniu w dniach 23-25 maja 2017 r. Równolegle odbyły się Międzynarodowe Targi Energii Odnawialnej GreenPOWER.Patronat branżowy nad targami sprawowały: Izba Gospodarcza Energetyki i Ochrony Środowiska, Stowarzyszenie Elektryków Polskich, Polska Izba Gospodarcza Elektrotechniki, Polskie Towarzystwo Pr... więcej»

Dydaktyka elektrotechniki - pionierzy elektromagnesów. Część V. Przyrządy do pomiarów natężenia prądu DOI:10.15199/74.2017.7.6
(Andrzej Przytulski)

Rozwój amperomierza w dzisiejszym rozumieniu tego słowa nastąpił bezpośrednio po odkryciu przez Hansa Christiana Oersteda oddziaływania prądu elektrycznego na igłę magnetyczną i trwał przez kilka dziesięcioleci. Pierwszy przyrząd do pomiaru prądu (amper nie był jeszcze wówczas jednostką jego natężenia) nazwany został multiplikatorem, co w tłumaczeniu na język polski oznacza układ mnożący, a jego wynalazcą był Johann Salomo Christoph Schweigger (rys. 2). Johann Salomo Christoph Schweigger przyszedł na świat jako syn Friedricha Schweiggera - profesora nadzwyczajnego Wydziału Teologicznego Uniwersytetu w Erlangen. Będąc jeszcze uczniem wykazywał wiel-kie zdolności lingwistyczne, a zainteresowanie to pozostało mu na całe życie. W roku 1800 obronił doktorat - po uprzednim ukończeniu studiów na kierunkach: języków klasycznych, semickich oraz filozofii. Pod wpływem znanych wówczas w Erlangen profesorów Johanna Mayera i Georga Hildebranda, których wykładów słuchał z wielką uwagą, zainteresował się matematyką i naukami przyrodniczymi, a następnie sam prowadził z tych przedmiotów wykłady jako tzw. prywatny docent (Privatdozent). W latach 1803-1811 był nauczycielem matematyki i fizyki w gimnazjum w Bayreuth. Następne pięć lat spędził w wyższej szkole realnej w Norymberdze. W roku 1816 został mianowany na fizyka w Bawarskiej Akademii Nauk w Monachium (Bayerische Akademie der Wissenschaften in München) i jednocześnie członkiem Niemieckiej Akademii Przyrodników Leopoldina (Deutsche Akademie der Naturforscher Leopoldina). Rok później został profesorem zwyczajnym na uniwersytecie w Erlangen, a w roku 1819 na uniwersytecie w Halle [11]. Jego prace naukowe skupiały się głównie wokół galwanizmu i elektromagnetyzmu. Pracując w Halle, zaraz po odkryciu przez Oersteda oddziaływania prądu elektrycznego na igłę magnetyczną (1820 r.) [13], Schweigger zauważył, że oddziaływanie to może być wzmocnione, gdy igłę umieści się w cewce składającej się z wiel... więcej»

Elektryczność pod ręką DOI:10.15199/74.2017.7.7

A. Beuthnec: Electricity on tap. Fraunhofer magazine 1.15. Opracował - Konrad Woliński.Każdy wytwórca energii elektrycznej, pochodzącej ze źródeł odnawialnych takich jak wiatr czy energia słoneczna, potrzebuje możliwości magazynowania energii na okres niesprzyjających warunków, np. zachmurzenia lub braku wiatru. Opracowane przez naukowców nowe jednostki akumulatorów są obecnie produkowane w Korei Południowej. Fabryki potrzebują energii - a ich linie montażowe czasami muszą pracować 24 godziny na dobę. W idealnych warunkach energia niezbędna do ich funkcjonowania pochodzi ze źródeł odnawialnych. Jednak zarówno turbiny wiatrowe, jak i ogniwa słoneczne dostarczają wystarczającą ilość energii tylko w określonych warunkach pogodowych. Gdy popyt na energię przewyższa podaż, firmy zmuszone są do zakupu energii elektrycznej pochodzącej z elektrowni konwencjonalnych po wyższych cenach. Koszty te są trudne do oszacowania. Magazyny energii o dużej pojemności są rozwiązaniem, jeżeli umożliwiają przedsiębiorstwom gromadzenie nadwyżek energii elektrycznej pochodzącej z odna... więcej»

Rozwój morskich pływających elektrowni wiatrowych DOI:10.15199/74.2017.7.8

Na podstawie http://www.pennenergy.com/ articles/. Opracował - Piotr Olszowiec.Koncepcję instalowania pływających turbin wiatrowych na otwartych wodach opracowano na Uniwersytecie Massachusetts w 1972 r. Powrócono do niej w latach 90., gdy energetyka wiatrowa wkroczyła na przybrzeżne wody morskie i ujawniły się ograniczenia dopuszczalnej głębokości posadowienia słupów (rzędu 30 m). Ingerencja w naturalny pejzaż, utrudnienia... więcej»

Rozdzielnice 2-systemowe średnich napięć (SN) firmy ELEKTROMETAL ENERGETYKA SA (Mariusz Radziszewski, Jacek Jackiewicz)
ELEKTROMETAL ENERGETYKA SA od kilku lat dostarcza rozwiązania z zakresu elektroenergetyki, wśród których dominują 1-systemowe rozdzielnice średnich napięć typu e2ALPHA przeznaczone do rozdziału pierwotnego lub wtórnego energii elektrycznej w strategicznych obiektach elektroenergetycznych, takich jak: GPZ, GSZ, RPZ, główne rozdzielnie kopalń i zakładów przemysłowych, elektrowni i elektrociepłowni, rozdzielni sieciowych i podstacji trakcyjnych. Odpowiedzią na stale rosnące potrzeby użytkowników jest kolejny produkt firmy ELEKTEOMETAL ENERGETYKA SA - rozdzielnica 2-systemowa typu e2ALPHA-2S. Stacje elektroenergetyczne wyposażane są w rozdzielnice SN, pracujące w układach z pojedynczym lub podwójnym systemem szyn zbiorczych. Najbardziej popularnym układem pracy rozdzielnicy SN jest pojedynczy system szyn zbiorczych (sekcjonowany lub niesekcjonowany). Niewątpliwymi zaletami takiego układu są stosunkowo niskie nakłady inwestycyjne oraz łatwość obsługi, natomiast układ taki obarczony jest również pewnymi ograniczeniami, a mianowicie w przypadku wystąpienia zakłócenia w obrębie szyn zbiorczych mamy do czynienia z przerwą pracy całej sekcji ... więcej»

2017-6

zeszyt-5115-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-6.html

 
W numerze m.in.:
Przyszłościowe wieloagentowe systemy sterowania lokomotywami elektrycznymi DOI:10.15199/74.2017.6.1
(Stanisław Bocian, Stefan Granatowicz)

Ciągły rozwój transportu kolejowego na świecie charakteryzuje się m.in. wzrostem prędkości i niezbędną automatyzacją procesów sterujących ruchem pociągów. Dotyczyć to będzie także systemu i różnych podsystemów sterowania i automatyki stosowanych w pojazdach szynowych. Obecnie podsystemy sterowania pojazdami szynowymi nie gwarantują już ich optymalnego działania. Układ sterowania nowoczesnym pociągiem zawiera wiele układów automatycznego sterowania, które oddziałują na siebie lub są we wzajemnej zależności, tworząc złożony system automatycznego sterowania pojazdem. Nowoczesne pojazdy szynowe wyposażone są w podzespoły na coraz wyższym poziomie technicznym, wykorzystujące nowe technologie elektroniczne i informatyczne. Współczesny wyspecjalizowany tabor szynowy będzie coraz częściej wymagał układów sterujących z wykorzystaniem inteligentnych podsystemów mechatronicznych. Zastosowanie inteligentnej mechatroniki [2], czyli synergiczne połączenie: mechaniki precyzyjnej, sterowania elektronicznego, informatyki i systemów inteligentnych z wykorzystaniem paradygmatów logiki rozmytej, sztucznej sieci neuronowej, algorytmów genetycznych, zbiorów przybliżonych oraz systemów agentowych i wieloagentowych - jest przydatne do rozwiązywania problemów, w których zastosowanie metod konwencjonalnych byłoby niemożliwe lub bardzo trudne. Metody te będą szczególnie przydatne przy formułowaniu wiarygodności matematycznej, gwarantującej stabilność systemową i umożliwiającej określenie aspektów krytycznych dla bezpieczeństwa [2]. Mgr inż. Stanisław Bocian - Instytut Pojazdów Szynowych TABOR, Poznań, dr inż. Stefan Granatowicz (sgranatowicz@gmail.com) - Stowarzyszenie Elektryków Polskich Oddział Poznań Aktualny stan wiedzy o sterowaniu i diagnozowaniu nowoczesnych pojazdów szynowych W pracach [1, 5-7] przedstawiono ogólną strukturę systemu sterowania i diagnozowania nowoczesnych pojazdów szynowych. W pracy [5] na rys. 1 pokazano strukturę sterowania ... więcej»

Ciekłe powietrze w technice magazynowania energii elektrycznej DOI:10.15199/74.2017.6.12

Ciekłe powietrze w technice magazynowania energii elektrycznej Tradycyjne elektrownie węglowe powoli odchodzą do lamusa. Wyzwaniem dla inżynierów staje się konieczność opracowania czystych, niezawodnych technologii energetycznych. Technologie energii odnawialnej, takie jak energia wiatrowa i słoneczna oferują potencjalne rozwiązania produkcji energii elektrycznej, ale nierozwiązana pozostaje kwestia spójności dostaw i sposobu przechowywania energii. W wielu miejscach na świecie trwają poszukiwania nowych metod magazynowania energii elektrycznej, zwłaszcza w przypadku nowoczesnych elektrowni pracujących przy wykorzystaniu źródeł odnawialnych (wiatru i słońca). Gdy elektrownie węglowe zbliżają się do końca eksploatacji, opracowanie nowoczesnych i niezawodnych technologii magazynowania energii elektrycznej staje się wyzwaniem dla inżynierów elektryków. Trwają intensywne poszukiwania nowych sposobów magazynowania energii elektrycznej, szczególnie w przypadku eksploatacji elektrowni wykorzystujących źródła odnawialne (wiatr i słońce). Firma Highview Power Storage wraz z firmą partnerską Viridor otrzymały od brytyjskiego Departamentu Energii i Zmian Klimatycznych (UK Department of Energy and Climate Change) dotację ponad 8 mln funtów (11,4 mln dol.) na: zaprojektowanie, budowę oraz przetestowanie urządzenia typu LAES o mocy 5 MW, które byłoby odpowiedni... więcej»

Wdrożenie rozproszonego systemu automatyk restytucyjnych typu Self-Healing Grid produkcji Schneider Electric na terenie PGE Dystrybucja Oddział Białystok RE Ełk DOI:10.15199/74.2017.6.7
(Grzegorz Torebko)

Dołączenie przez URE współczynników SAIDI/SAIFI do wskaźników jakościowych dostarczanej do klienta energii elektrycznej wymusiło na spółkach dystrybucyjnych więcej inwestycji w sieć dystrybucyjną. Inwestycje te przebiegają wielotorowo, a ich cel jest jeden - obniżenie współczynników SAIDI/SAIFI do wymaganego przez URE poziomu. Sposobów na obniżanie współczynników SAIDI/SAIFI jest kilka - zamiana linii napowietrznych na linie izolowane lub kablowe, automatyzacja w głębi sieci przez montaż reklozerów i rozłączników sterowanych drogą radiową, telemechanika stacji WN/SN i SN/nN, automatyzacja procesów przełączeniowych po wystąpieniu zwarcia. Z takimi samymi problemami boryka się rejon Ełk, należący do grupy PGE Dystrybucja. Po wielu analizach i poszukiwaniu nowych rozwiązań technicznych, zdecydowaliśmy się m.in. na opracowane koncepcje automatyzacji sieci kablowych SN. Po wykonaniu założeń działania takiego systemu rozpoczęliśmy prace nad wdrożeniem tego rozwiązania. W artykule opisano inwestycję w automatyzację sieci SN, zrealizowaną w ubiegłym roku na terenie miasta Ełk. Automatyka ta ma za zadanie jak najszybsze wyizolowanie miejsca zwarcia oraz przywrócenie zasilania jak największej liczbie odbiorców po zwarciu. Założenia wdrożenia projektu Głównym celem, przyświecającym pilotażowemu projektowi automatyzacji sieci kablowej SN w Ełku było: - obniżenie współczynników SAIDI/SAIFI, - identyfikacja miejsca zwarcia, dzięki wyposażeniu stacji we wskaźniki zwarciowe z komunikacją, - automatyczne przełączanie układu sieci po wystąpieniu zwarcia, - telemechanizacja stacji SN/nN, - wyposażenie stacji w nowoczesne rozdzielnice. Obecnie na rynku jest kilka wersji systemów automatyzacji sieci SN, które różnią się między sobą podejściem do tematu restytucji zasilania oraz wykorzystania do tych celów systemów nadrzędnych SCADA. Jedne systemy (scentralizowane) bazują na systemie nadrzędnym SCADA, który: zbiera informacje z sieci, analizuj... więcej»

Szkolenie techniczne General Electric (Krzysztof Woliński)
W dniach od 4 do 5 kwietnia 2017 r. w Bielsku-Białej General Electric Power Oddział Grid Automation zorganizował po raz kolejny szkolenie dla projektantów stacji wysokich i najwyższych napięć. W szkoleniu wzięło udział ponad 70 osób, które reprezentowały biura projektowe z całego kraju. Celem szkolenia było: przybliżenie rozszerzonej oferty produktowej GE (oraz Alstom), dostarczenie informacji mających wpływ na podejmowanie decyzji podczas projektowania oraz odpowiedzi na pytania techniczne, jakie powstają podczas wykonywania prac projektowych. Spotkanie był... więcej»

Współpraca zabezpieczeń ZSZ i LRW istniejących i nowo instalowanych w układach przejściowych, w trakcie prac modernizacyjnych - w wybranych realizacjach DOI:10.15199/74.2017.6.5
(Tomasz Semla)

W ostatnich latach coraz częściej mamy do czynienia z etapami przejściowymi pracy rozdzielni WN i NN w trakcie ich modernizacji. Etapy przejściowe polegają na tym, że modernizacji poddawane są poszczególne elementy rozdzielni (sieci), przy równocześnie czynnych pozostałych elementach - zarówno tych jeszcze niezmodernizowanych, jak również tych już po modernizacji. Etapy przejściowe pracy rozdzielni mogą wynikać z modernizacji obwodów pierwotnych stacji "jeden do jeden" - tzn. bez zmiany schematu pierwotnego stacji, jak również, z przebudowy rozdzielni do zupełnie nowego schematu pierwotnego. Taka przebudowa najczęściej polega na zmianie układu np. z systemowego do 3/2W lub 2W, co w praktyce za każdym razem wymaga innego podejścia do współpracy zabezpieczeń ZSZ i LRW w tymczasowym układzie przejściowym. W związku z zagrożeniem powstania zakłóceń zwarciowych w obrębie modernizowanej lub przebudowywanej rozdzielni, zasadne jest utrzymywanie czynnych automatyk ZSZ i LRW na każdym etapie pracy układu przejściowego stacji. Wiąże się to z koniecznością powiązania nowych zabezpieczeń z dotychczasowymi, istniejącymi, obsługującymi niezmodernizowane jeszcze elementy rozdzielni. Szczególnie istotne jest to w przypadku automatyk obejmujących swoim działaniem "całość" rozdzielni, takich jak zabezpieczenie szyn zbiorczych oraz lokalna rezerwa wyłącznikowa, obejmujących swoim działaniem zarówno starą, jak i nową, zmodernizowaną część rozdzielni i wymagających doprowadzenia do swoich członów pomiarowych obwodów wtórnych ze wszystkich pól, tych "starych" i tych już zmodernizowanych. Podstawowym problemem jest zapewnienie współpracy istniejącej automatyki zabezpieczeniowej z nową, bardzo często innego typu, innego producenta, opartą na innej konfiguracji. Współpraca dotychczasowej i nowej automatyki zabezpieczeniowej wymaga każdorazowo indywidualnego rozwiązania, dostosowanego do sposobu prowadzenia prac modernizacyjnych. Sposób współpracy t... więcej»

2017-5

zeszyt-5067-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-5.html

 
W numerze m.in.:
Stałe zasilanie ruchomymi modułami (Stanisław Wróbel)
Od czasów Thomasa Alvy Edisona, założyciela General Electric i pierwszych przemysłowych zastosowań energii elektrycznej (1882 r.) pewność zasilania była oczkiem w głowie producentów oraz odbiorców prądu. Z biegiem lat wzrastało zapotrzebowanie, moce wytwórcze, poziomy napięć, wynaleziono urządzenia rozdzielcze, energia elektryczna stała się towarem powszechnie dostępnym, pojawiły się wyspecjalizowane koncerny zajmujące się jej transmisją i dystrybucją, a nadal jednym z głównych celów rozbudowy infrastruktury przesyłowej była minimalizacja czasów awaryjnych wyłączeń. Zastosowanie redundancji było rozwiązaniem prostym i efektywnym ekonomicznie, przynajmniej jeśli chodzi o stacje rozdzielcze, stąd pojawienie się stac... więcej»

70 lat współpracy SEP z Wydziałem Elektrycznym ZUT w Szczecinie
Początki Młodszym Czytelnikom niniejszego artykułu pozwolę sobie przypomnieć, że po II wojnie światowej, w wyniku której Szczecin znalazł się w granicach państwa polskiego, przybyli do niego ludzie z wielu regionów rdzennej Polski. Jak w popularnej kiedyś piosence "Szli na Zachód osadnicy" - nazywano ich "pionierami". Byli wśród nich ludzie różnych zawodów, w tym - nieliczni inżynierowie elektrycy, członkowie przedwojennego SEP - aktywni społecznie i zawodowo. To oni m.in. podjęli działania na rzecz utworzenia w Szczecinie wyższej uczelni technicznej i Oddziału SEP. Ich starania zostały uwieńczone powodzeniem już w 1946 r. Powstała wówczas Szkoła Inżynierska, której jednym z trzech pierwszych Wydziałów był Elektryczny. Zarejestrowali również (w tym samym roku) Oddział Szczeciński SEP (pierwszy na tzw. Ziemiach Zachodnich). Do jego założycieli należeli m.in.: Witold Gładysz, Jan Słomiński, Antoni Jezierski i Zygmunt Paryski [4].Potem... Wydział Elektryczny Szkoły Inżynierskiej następnie funkcjonował w ramach Politechniki Szczecińskiej, a obecnie stanowi jeden z wielu wydziałów Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego. Jego pracownicy naukowo-dydaktyczni, studenci i absolwenci należeli zawsze do najbardziej aktywnych działaczy SEP - zarówno w Oddziale Szczecińskim, jak i na szczeblu ogólnopolskim. Dziesiątki "ludzi Wydziału" sprawowało kierownicze funkcje z wyboru tak na uczelni, jak i w Stowarzyszeniu. I tak jest do dziś. To swoiste "przenikanie personalne" jest czymś naturalnym. Bardzo wiele celów i zadań uczelni kształcących inżynierów elektryków pokrywa się bowiem ze statutowymi celami i zadaniami Stowarzyszenia. Oprócz więzi personalnych istnieją również - formalne. Na uczelni (PS i ZUT) bardzo aktywne są od lat trzy koła SEP - jedno pracownicze (na Wydziale Elektrycznym) i dwa studenckie (na Wydziałach Elektrycznym i Informatycznym).Nie sposób w krótkim artykule wymienić wszystkich istotnych inicjatyw i przedsię... więcej»

Badanie łukoochronności złączy kablowych typu ZK-SN-18 firmy Lamel Rozdzielnice Sp. z o.o., wyposażonych w rozdzielnice SN Xiria firmy EATON DOI:10.15199/74.2016.5.10
(Grzegorz Widelski)

Słowa kluczowe: złącze kablowe SN, konstrukcja, łukoochronność, badania Przedstawiono konstrukcję i wyniki badań łukoochronności złącza kablowego ZK-SN-18, wyposażonego w specjalny system absorpcji energii łuku elektrycznego. Keywords: MV cable connector, construction, arc protection capability, tests The paper presents design and results of tests of arc protection capability of cable connector ZK-SN-18, equipped with special system for absorption of electric arc energy.Pomimo mniejszych gabarytów dla złącza przeprowadzana jest taka sama próba jak dla typowej stacji transformatorowej. Kontrolowanie ogromnej ilości energii powstałej po inicjacji łuku elektrycznego oraz skuteczne rozprężenie gazów połukowych wymaga zastosow... więcej»

Sekcjonowanie sieci napowietrznej SN - Mostki WSM z użyciem rozłączalnych drążkiem zacisków oraz separatorów, zmniejszenie wskaźnika SAIDI (Autorski projekt zgłoszony w Urzędzie Patentowym RP W.124902 z 13 stycznia 2016 r.) DOI:10.15199/74.2017.5.15
(Stefan Waszak)

Skutecznym sposobem zmniejszenia liczby wyłączanych odbiorców przy pracach w sieci SN, mogło by być wykorzystanie do sekcjonowania linii istniejących w niej mostków. Wykorzystanie ich jest jednak uciążliwe oraz bardzo czasochłonne, wymaga każdorazowo ich obustronnego uziemiania, pojedyncza czynność zawsze trwa ponad dwie godziny. Idea pomysłu Należy wyposażyć mostek w rozłączalny zacisk manipulowany z odległości - drążkiem izolacyjnym od dołu. Dla uzyskania efektu widocznej przerwy w obwodzie, trzeba zrobić wpięcie w mostek separatora izolacyjnego, w ramkę którego wepniemy rozłączony zacisk. Procedura rozłączenia - połączenia trzech faz trwa kilka minut. Odcinek, na którym nie będą prowadzone prace, załączymy pod napięcie i zasilimy odbiorców. Szczegóły opracowania ● Warunki umożliwiające realizację pomysł... więcej»

Ograniczanie strat mocy w układach zasilających przez filtrację wyższych harmonicznych DOI:10.15199/74.2017.5.3
(Grzegorz Hołdyński, Zbigniew Skibko)

straty mocy, układy zasilające, wyższe harmoniczne Przedstawiono podstawowe zagadnienia związane z mechanizmem przyrostu strat mocy w poszczególnych elementach sieci zasilającej powodowanych przepływem prądów odkształconych oraz metody ich zmniejszenia przez eliminację wyższych harmonicznych. Keywords: power loss, power supplies, higher harmonics Basic principles related to the mechanism of the increase in the power loss in individual network elements, caused by the flow of deformed currents and methods of limiting them by filtration of higher harmonics are presented in the article.Odbiorników nieliniowych przyłączonych do sieci elektroenergetycznych jest coraz więcej. Należą do nich m.in.: przemienniki częstotliwości, prostowniki (sterowane i niesterowane), sprzęt elektroniczny (komputerowy, RTV), oświetlenie wyładowcze oraz LED. Odbiorniki te wymuszają w sieci zasilającej przepływ prądów odkształconych od przebiegu sinusoidalnego, co powoduje wiele niekorzystnych zjawisk. Należy do nich głównie zwiększenie strat mocy, co wiąże się w niektórych przypadkach ze znacznym pogorszeniem efektywności energetycznej układów elektroenergetycznych. Wyższe harmoniczne prądów (składowe o częstotliwościach będących wielokrotnością częstotliwości podstawowej), przepływając przez poszczególne elementy układów elektroenergetycznych, takich jak transformatory czy linie zasilające odbiorców, wywołują w nich dodatkowe straty mocy. Straty te, oprócz pogorszenia efektywności energetycznej układów zasilających, mogą być przyczyną innych niekorzystnych zjawisk. W liniach elektroenergetycznych dodatkowe straty mocy powodują wzrost temperatury przewodów (szczególnie przewodu neutralnego), co w przypadku linii kablowych może skutkować szybszym starzeniem izolacji, natomiast w liniach napowietrznych zmianą układu naprężeń w przewodach linii. W transformatorach, dodatkowe straty mocy, wywołane przepływem wyższych harmonicznych prądów, powodują wzrost te... więcej»

2017-4

zeszyt-5039-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-4.html

 
W numerze m.in.:
LUDZIE POLSKIEJ ELEKTRYKI Prof. Ryszard Rut (1941-2017) (Tadeusz Glinka)
Ryszard Rut rodził się 8 lipca 1941 r. w Przeworsku jako syn Mateusza i Stefanii. Szkołę podstawową ukończył w Przeworsku w 1954 r., następnie Technikum Mechaniczno-Elektryczne w Bielsku- Białej. Studiował na Wydziale Elektrycznym Politechniki Śląskiej w latach 1958-1963. Pracę magisterską obronił 31 października 1963 r. i uzyskał dyplom magistra inżyniera elektryka. Od 1 listopada 1963 r. rozpoczął pracę jako nauczyciel akademicki na etacie asystenta w Katedrze Maszyn Elektrycznych Politechniki Śląskiej kierowanej przez prof. Zygmunta Gogolewskiego. Po roku został przeszeregowany na starszego asystenta. Od 1 października 1970 r. przeniósł się do Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Rzeszowie (obecnie Politechnika Rzeszowska) za zgodą rektorów. Na Politechnice Rzeszowskiej początkowo pracował na etacie starszego asystenta, a od 1 sierpnia 1971 r. na etacie wykładowcy. Stopień naukowy doktora uzyskał 25 czerwca 1974 r. Temat rozprawy doktorskiej był następujący "Działania elektrodynamiczne i termiczne prądu w pręcie klatki silnika asynchronicznego głębokożłobkowego w stanie zwarcia". Promotorem był prof. Władysław Latek z Politechniki Warszawskiej, a recenzentami: prof. Władysław Pa... więcej»

WYDAWNICTWA
40-lecie Oddziału Gorzowskiego SEP Edward Cadler (red.): 40-lecie Oddziału Gorzowskiego Stowarzyszenia Elektryków Polskich 1977-2017. SEP Oddział Gorzowski, Gorzów 2017. We Wstępie czytamy: (…) Przekazana do rąk Koleżanek i Kolegów publikacja, zawiera m.in. krótki rys historyczny 40-lecia naszego Oddziału, kalendarium oraz fotokronikę. Udokumentowano w niej nasze dokonania i osiągnięcia, co pozwoliło zachować w pamięci byłych i obecnych członków, którzy swą aktywnością i zaangażowaniem przyczyniają się do rozwoju naszego środowiska. W poszczególnych rozdziałach opisano następujące wydarzenia: Powstanie, rozwój i cele Stowarzyszenia Elektryków Polskich - przed powstaniem SEP, zjazd założycielski, Działalność SEP w latach 1940-1945 na Ziemi Gorzowskiej, Działalność SEP w latach 1945-1976 na Ziemi Gorzowskiej, Zarys historii Oddziału Gorzowskiego SEP - tworzenie Oddziału Gorzowskiego SEP, działalność Oddziału Gorzowskiego SEP w latach 1977-2012, konferencja naukowo- techniczna Innowacyjne Materiały i Technologie w Elektrotechnice i-MITEL, Dane statystyczne i osobowe - władze Oddziału Gorzowskiego SEP w latach 1977-2014, prezesi Oddziału Gorzowskiego SEP, Członek Honorowy SEP, Zasłużeni Seniorzy SEP, wykaz ważniejszych wydarzeń i imprez naukowo-technicznych zorganizowanych w latach 1977-2016, tablice (Walne Zgromadzenie Delegatów Oddziału Gorzowskiego SEP w latach 1977-2014, udział delegatów regionu Gorzowskiego i Oddziału Gorzowskiego w WZD SEP w latach 1954-2014, odznaki honorowe, zestawienie odznak i odznaczeń nadanych członkom Oddziału Gorzowskiego SEP w latach 1977-2016, wykaz członków i kół Oddziału Gorzowskiego SEP wyróżnionych odznakami i wyróżnieniami honorowymi SEP i NOT w latach 1977-2016, członkowie zwyczajni i wspierający oraz koła w Oddziale Gorzowskim SEP w latach 1977-2016, lista członków zwyczajnych o długoletniej przynależności do SEP, lista zmarłych zasłużonych działaczy Oddziału Gor... więcej»

Targi Kielce 2017 (Krzysztof Woliński)
W dniach od 1 do 2 marca br. odbyły się następujące imprezy targowe: XX Międzynarodowe Targi Energetyki i Elektrotechniki ENEX, XV Targi Odnawialnych Źródeł Energii ENEX - Nowa Energia oraz XVIII Międzynarodowe Targi Ochrony Środowiska i Gospodarki Odpadami EKOTECH. Patronat honorowy nad targami ENEX objęły: PGE Dystrybucja, Stowarzyszenie Elektryków Polskich, Urząd Regulacji Energetyki, Związek Powiatów Polskich, Związek Województw Rzeczypospolitej Polskiej, Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Kielcach, wojewoda święt... więcej»

Układ mikrofluidyczno-mikrofalowy wykonany technologią LTCC (niskotemperaturowa współwypalana ceramika) - prace wstępne DOI:10.15199/74.2017.4.2
(Laura Jasińska, Karol Malecha)

Mikrosystemy są obecne niemalże w każdej dziedzinie życia. W zależności od przeznaczenia, wykonywane są za pomocą różnych technologii (krzemowej, polimerowej i innej). Można je spotkać zarówno w sprzętach codziennego użytku, jak i w wysokospecjalistycznych laboratoriach, przedsiębiorstwach technologicznych i innych. Obecnie, przy projektowaniu oraz wytwarzaniu mikrosystemów dąży się do minimalizacji kosztów przy jednocześnie niezmienionych parametrach, możliwości skalowalności tychże projektów oraz łączenia wielu funkcji, dotąd występujących oddzielnie przy jak najmniejszej objętości układów. Od kilkudziesięciu lat jedną z prężniej rozwijających się gałęzi mikrosystemów są te, wykonywane technologią grubowarstwową oraz LTCC. Istnieje wiele typów mikrosystemów, wśród których można wymienić układy mikroprzepływowe typu μTAS (micro Total Analysis System - mikrosystem analityczny) oraz LOC (Lab on Chip - laboratorium na chipie). Do niedawna, najczęściej stosowanym materiałem podłożowym do wykonywania wspomnianych układów było szkło oraz krzem, obecnie częściej wykorzystywane są polimery. Technologia krzemowa, mimo wielu zalet (wysoka niezawodność układów, małe wymiary geometryczne struktur przestrzennych i inne), jest kosztowna [2]. Z tego powodu poszukiwano innych rozwiązań materiałowych, charakteryzujących się zbliżonymi możliwościami przy łatwiejszym wykonaniu oraz niższej cenie. Technologia polimerów, mimo niezaprzeczalnie niższych kosztów w stosunku do krzemowej, ma wadę w postaci trudności integracji elementów elektronicznych z całością modułu. Wykonywanie układów mikroprzepływowych technologią LTCC zdaje się odpowiadać na zapotrzebowanie, rozwiązując powyższe trudności. Umożliwia wykonanie niewielkich (rzędu dziesiątek mikrometrów) struktur przestrzennych, integrację elementów i podzespołów elektronicznych techniką montażu przewlekanego i powierzchniowego, bądź bezpośrednio jako element zagrzebany [3]. LTCC - techno... więcej»

Zatrzymanie krążenia w wypadkach porażenia prądem elektrycznym DOI:10.15199/74.2017.4.6
(Stefan Gierlotka)

Słowa kluczowe: porażenie prądem elektrycznym, zjawiska histopatologiczne W artykule opisano zmiany patologiczne występujące u porażonych prądem elektrycznym. Omówiono zjawiska histopatologiczne powstające w układzie nerwowym człowieka spowodowane prądem rażeniowym. Przedstawiono sposoby rozpoznawania zatrzymania układu krążenia u człowieka.Z protokołów badań wypadków elektrycznych wynika, że bezpośredni świadkowie wypadku przystępują niezwłocznie do resuscytacji poszkodowanego. Motywacją do natychmiastowej resuscytacji było dostrzeżenie u porażonego oznak życia. Porażony ruszał wargami i wydawał charakterystyczne charczenie. Dostrzegane oznaki u porażonego, po krótkim czasie prowadzenia resuscytacji zanikały. Dalsze czynności reanimacyjne nie przynosiły rezultatu. Właściwości elektryczne ciała człowieka Przepływ prądu elektrycznego przez ciało człowieka, zależnie od okoliczności, może spowodować wystąpienie niebezpiecznych skutków patologicznych. Zmiany w organizmie człowieka spowodowane działaniem prądu rażeniowego zależą od wartości jego natężenia i czasu rażenia. Natężenie prądu jest zależne od wartości napięcia rażeniowego oraz impedancji ciała w chwili rażenia. Impedancja ciała człowieka zależy od czynników biofizycznych i warunkuje ją impedancja skóry, rezystancja organów wewnętrznych oraz rezystancja przejścia. Wartość impedancji człowieka jest zmienna i zależy od napięcia rażeniowego oraz czynników środowiskowych, głównie klimatycznych. Bogate w elektrolity środowisko wewnątrz organizmu jest dobrym przewodnikiem prądu elektrycznego. Ponieważ wartość rezystancji organów wewnętrznych jest bardzo mała w porównaniu z wartością impedancji skóry, o wartości całkowitej impedancji ciała decyduje naskórek i jego wilgotność. Wartość impedancji ciała zależy głównie od stopnia ... więcej»

2017-3

zeszyt-5013-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-3.html

 
W numerze m.in.:
Dwusystemowa stacja 220/110/15 kV Ełk-1 (Ireneusz Gołub)
W lipcu 2016 r. Elektromontaż Wschód rozpoczął kompleksową modernizację stacji elektroenergetycznej 220/110/15 kV Ełk-1. Inwestycja jest największą na terenie PGE Dystrybucja Oddział Białystok i największą tego typu instalacją w Europie. a jej wartość wynosi ponad 23 000 000 zł brutto. Dokumentację techniczną opracowała Pracownia Projektowa Enspro. Podstawowym elementem działalności firmy Elektromontaż Wschód jest generalne wykonawstwo skomplikowanych inwestycji elektroenergetycznych. W tym konkretnym przypadku firma realizuje projekt koncepcji aż po końcowe uruchomienie inwestycji. Zakres prac budowlanych objętych umową dotyczy przebudowy rozdz... więcej»

Indie będą motorem globalnego wzrostu popytu na energię DOI:10.15199/74.2017.3.10

Birol F.: India will be the Engine of Global Energy Demand Growth’. India Focus. Power Engineering International. March 2016. Opracował - Witold Bobrowski.Indie będą motorem wzrostu globalnego popytu na energię elektryczną - stwierdzili szefowie Międzynarodowej Agencji Energii (IEA - International Energy Agency), formułując prognozy dla indyjskiego sektora energetycznego. Indie będą konsumowały więcej energii niż jakikolwiek inny kraj w ciągu najbliższych 25 lat (wg IEA). Ale mimo to, zapotrzebowanie na energię elektryczną tego kraju, w 2040 r. będzie nadal o 40% poniżej średniej światowej - stwierdzili pracownicy IEA. Transformacja energetyczna Indii wymaga trzech rzeczy: inwestycji, inwestycji i jeszcze raz inwestycji - powiedział dyrektor IEA oraz dodał, że: (…) Indie będą motorem wzrostu globalnego popytu energii i przejdą do centrum światowej energii. Około 600 mln ludzi będzie podłączonych do prądu elektrycznego w ciągu najbliższych 25 lat. Chociaż zapotrzebowanie Indii na energię niemal podwoiło się od 2000 r., ok. 240 mln ludzi - czyli jeden na pięciu obywateli - wciąż nie ma dostępu do energii elektrycznej. IEA stwierdziło też, że (…) w celu zapewnienia, iż energia elektryczna będzie bodźcem a nie przeszkodą w rozwoju Indii, decydenci ... więcej»

Mgr inż. Tadeusz Musialski (1928-2016) Inżynier czynu polskiej elektroenergetyki (Tadeusz Glinka)
Tadeusz Musialski urodził się 26 stycznia 1928 r. w Kochłowicach (obecnie dzielnica Rudy Śląskiej) w rodzinie inteligenckiej. Do wybuchu wojny nie udało Mu się ukończyć szkoły podstawowej. Szkołę ukończył potajemnie, szczególnie lubił fizykę. W wieku 16 lat dostał niemiecki nakaz pracy i został zatrudniony w kopalni Wirek, gdzie zaopiekował się Nim dobry człowiek - znajomy Ojca - pan Lichecki, elektryk sztygar objazdowy - tak wspominał Go Tadeusz Musialski. Praca elektryka spodobała się T. Musialskiemu, zaraz po wyzwoleniu w 1945 r. zapisał się do Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych - najlepszej w Polsce technicznej szkoły średniej na kierunek elektryczny. Następnie ukończył dwuletnie liceum ogólnokształcące i studia na Politechnice Śląskiej... więcej»

System zarządzania energią
W ciągu ostatnich 15 lat ceny energii elektrycznej w Polsce wzrosły niemal dwukrotnie. To spowodowało znaczne zwiększenie wpływu efektywności energetycznej na konkurencyjność zakładów produkcyjnych. Wychodząc naprzeciw temu wyzwaniu, firma Siemens wprowadziła do swojej oferty kompletny system zarządzania energią SENTRON Powermanager, będący doskonałym narzędziem do skutecznego zarządzania energią zgodnie z międzynarodową normą ISO 50001. Monitoring zużycia i jakości energii Podstawą zarządzania jakimkolwiek procesem jest odpowiednia wiedza. Zarządzanie energią należy więc rozpocząć od implementacji sprawnego systemu monitoringu jej zużycia. Zgodnie z normą ISO 50001 - zarządzanie energią polega na lokalizacji przyczyn wysokiego zużycia na podstawie zgromadzonych danych pomiarowych. Ich znajomość pozwala wyciągać konstruktywne wnioski i wprowadzać odpowiednie modyfikacje w zakładzie produkcyjnym. Firma Siemens oferuje w tym zakresie gotowe rozwiązanie - SENTRON Powermanager. Zgodność systemu... więcej»

Warunki pracy zabezpieczeń ziemnozwarciowych w sieciach średnich napięć o bardzo małych prądach zwarcia z ziemią DOI:10.15199/74.2017.3.7
(Mariusz Talaga, Adrian Halinka)

Przedstawiono analizę wybranych kryteriów rozruchowych zabezpieczeń ziemnozwarciowych w zakresie selektywności i poprawności funkcjonowania w sieciach średnich napięć z izolowanym punktem neutralnym.W artykule przedstawiono analizę wybranych kryteriów decyzyjnych zabezpieczeń ziemnozwarciowych w zakresie ich: selektywności, czułości i poprawności funkcjonowania w sieciach średniego napięcia (SN) z izolowanym punktem neutralnym. Są one wynikiem rozważań teoretycznych oraz efektem długoletnich doświadczeń zdobytych w trakcie uruchomień nowych i modernizowanych układów sieciowych czy przeprowadzonych prób zwarciowych, czego wymiernym efektem jest m.in. konstrukcja zabezpieczenia ziemnozwarciowego typu ZIo. Charakterystyka przemysłowych sieci elektroenergetycznych średniego napięcia Sieci elektroenergetyczne średniego napięcia w zakładach przemysłowych w Polsce zazwyczaj pracują jako sieci z izolowanym punktem neutralnym. Za takim rozwiązaniem przemawia wiele argumentów - zarówno technicznych jak i normatywnych czy ekonomicznych. Z reguły przemysłowe sieci SN w odróżnieniu od sieci rozdzielczych są mniej rozległe w sensie ich łącznej długości, czego konsekwencją jest stosunkowo niski poziom wartości naturalnych prądów ziemnozwarciowych. W przypadku sieci większych obszarowo, o większych prądach doziemnych (powyżej kilkudziesięciu amperów) często stosowana jest kompensacja prądu ziemnozwarciowego. Wprowadzenie kompensacji znacznie pogarsza warunki pracy zabezpieczeń ziemnozwarciowych, przez co konieczne jest stosowanie automatyki wymuszania składowej czynnej prądu ziemnozwarciowego (AWSCz). Spotykane są również rozwiązania z punktem neutralnym (p.n.) uziemionym na stale przez rezystor. W artykule skupiono się przede wszystkim na sieciach z izolowanym p.n. jako rozwiązaniem często doziemnym, zazwyczaj w zakresie od 1 do 100 A. Dopóki wartość naturalnego prądu doziemnego nie przekracza kilkudziesięciu amperów, jest to rozwiązanie ... więcej»

2017-2

zeszyt-4981-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-2.html

 
W numerze m.in.:
LUDZIE POLSKIEJ ELEKTRYKI Janusz Tuszyński (1928-2016) (Jerzy Mukosiej, Henryk Świątek)
Inż. Janusz Tuszyński - syn Franciszka i Marianny z Godusławskich - urodził się 30 lipca 1928 r. w Warszawie. Jego ojciec pracował na poczcie. Dzieciństwo i młodość spędził w Rembertowie. Jego charakter został ukształtowany ciężkimi warunkami życiowymi. Był członkiem Szarych Szeregów i oddziału Dywersji Bojowej Armii Krajowej w Rembertowie (obwód "Obroża"). We wrześniu 1944 r., mając 16 lat, wprost z ławy szkolnej wstąpił ochotniczo ze starszym bratem w szeregi II Dywizji Piechoty im. H. Dąbrowskiego 1. Armii Wojska Polskiego. Był synem pułku. W dniach 16-17 stycznia 1945 r. brał udział w walkach o Warszawę i został odznaczony Medalem "Za Wyzwolenie Warszawy". Następnie przeszedł drogę frontową: od Pragi, przez Wisłę i Wał Pomorski, Odrę, Berlin po Łabę. O Jego udziale w walkach świadczą: Brązowy Medal "Zasłużony na Polu Chwały", Medale "Za Forsowanie Odry" i "Za Zwycięstwo nad Niemcami", które otrzymał, mając zaledwie 17 lat. Po powrocie do kraju jako małoletni został zdemobilizowany, wrócił do szkoły, w której w 1947 r. zdał maturę, po czym rozpoczął studia na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej. Ukończył je w 1952 r. Od 1 czerwca 1950 r. - jeszcze jako student - podjął pracę w Zakładzie Miernictwa w Głównym Instytucie Elektrotechnik... więcej»

XIX Sympozjum Oddziału Poznańskiego SEP "Sieci i instalacje - teoria i praktyka" (Ryszard Niewiedział)
W Centrum Kongresowym Instytutu Ochrony Roślin w Poznaniu 23 i 24 listopada 2016 r. odbyło się XIX Sympozjum z cyklu "Współczesne urządzenia oraz usługi elektroenergetyczne, telekomunikacyjne i informatyczne". Sympozja te - zgodnie ze swoją wieloletnią tradycją - stanowią forum wymiany doświadczeń między specjalistami szeroko pojętej elektryki: elektrotechników, energetyków, elektroników, teletechników, automatyków, informatyków. Bieżąca edycja Sympozjum miała tytuł: "Sieci i instalacje - teoria i praktyka". Tematyka XIX Sympozjum obejmowała następujące zagadnienia: - wyższe harmoniczne prądów i napięć w systemach elektroenergetycznych, - wymagania środowiskowe dla urządzeń i instalacji elektroenergetycznych, - efektywność energetyczna a straty energii elektrycznej, - projektowanie i eksploatacja sieci przesyłowych, rozdzielczych i dystrybucyjnych, - projektowanie i eksploatacja instalacji w obiektach klasycznych i inteligentnych, - wybrane zagadnienia z ochrony przeciwporażeniowej, przeciwprzepięciowej i odgromowej, - sterowanie, monitorowanie i zarządzanie w elektroenergetyce.Organizatorami Sympozjum byli: Oddział Poznański Stowarzyszenia Elektryków Polskich im. prof. Józefa Węglarza, Wydział Elektryczny Politechniki Poznańskiej oraz Wielkopolska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa. Sympozjum zostało dofinansowane ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę. Sympozjum odbywało się pod patronatem medialnym: Wiadomości Elektrotechnicznych, Biuletynu Organizacyjnego i Naukowo-Technicznego SEP - SPEKTRUM, Miesięcznika Stowarzyszenia Elektryków Polskich - INPE ... więcej»

Spotkanie świąteczno-noworoczne Stowarzyszenia Elektryków Polskich (Krzysztof Woliński)
Coroczne, tradycyjne spotkanie świąteczno-noworoczne przyjaciół i sympatyków SEP odbyło się 13 grudnia 2016 r. Przyjaciele i zaproszeni goście spotkali się w Warszawskim Domu Technika NOT w Warszawie. Zebranych piękną kolędą powitał Chór Akademicki Politechniki Warszawskiej pod dyrekcją Justyny Pakulak. Prowadzącą spotkanie była Anna Czartoryska-Niemczycka - aktorka i piosenkarka. Powitała serdecznie przybyłych na spotk... więcej»

Krytyczna ocena rozwiązań konstrukcyjnych zwodów z wczesną emisją strimerów DOI:10.15199/74.2017.2.6
(Krystian Leonard Chrzan)

Od 25 lat produkowane są zwody nazywane zwodami aktywnymi lub zwodami z wczesną emisją strimerów (early streamer emission terminals). Zasada działania zwodów ESE polega na wyznaczeniu w laboratorium czasu wcześniejszej emisji srtrimera ΔT w porównaniu ze zwodem Franklina. Następnie przyjmując znacznie większą od rzeczywistej szybkość propagacji strimera wyznaczana jest długość strimera oddolnego ΔL. Ta długość określa tzw. promień strefy ochronnej zwodu ESE. Błąd tej prostej teorii został bardzo wcześnie zauważony i wykazany [10]. W znanej autorowi literaturze nie poświęcono większej uwagi rozwiązaniom technicznym zwodów aktywnych. Można uważać, że zajmowanie się budową i rozwiązaniami technicznymi zwodów ESE jest mało istotne w związku z wadliwością samej teorii, na której są oparte te urządzenia. Jednakże istnieje strona internetowa poświęcona zagadnieniu budowy zwodów ESE. Niniejszy artykuł jest rozszerzeniem tej publikacji [5]. Zwody radioaktywne Pomysł udoskonalenia zwodu Franklina przez dodanie elementu radioaktywnego pochodzi od współpracownika Marii Skłodowskiej- Curie - Szilarda. Francuska firma Helita wyprodukowała pierwsze zwody radioaktywne w latach 30. XX w. [2]. W technice wysokich napięć zastosowano pierwiastki radioaktywne do ulepszenia konstrukcji małych iskierników ochronnych o odległości elektrod rzędu 3 mm [3]. Pierwiastek promieniotwórczy, np. rad o masie 0,1 mg emituje promieniowanie, które jonizuje cząsteczki powietrza, zwiększając gęstość jonów i swobodnych elektronów pomiędzy elektrodami iskiernika. Bez pierwiastka radioaktywnego gęstość jonów jest mniejsza, a ich źródłem jest promieniowanie kosmiczne oraz promieniowanie od pierwiastków radioaktywnych obecnych w skorupie ziemskiej. Ta naturalna gęstość jonów w powietrzu jest rzędu 11/cm3·s [3]. Zwiększenie gęstości swobodnych elektronów przyczynia się do skrócenia tzw. statystycznego czasu rozwoju wyładowania i do zmniejszenia odchyle... więcej»

ELEKTROTECHNIKA 2017 Warszawa, EXPO XXI (22-24 marca br.)
Targi ELEKTROTECHNIKA skierowane są do producentów i użytkowników sprzętu: niskiego, średniego i wysokiego napięcia oraz systemów alarmowych i rozwiązań umożliwiających instalację przewodów elektrycznych w nowoczesnych budynkach. Równolegle odbędą się Targi ŚWIATŁO oraz Wystawa TELETECHNIKA. Wystawcy Targów ELEKTROTECHNIKA mają możliwość współprowadzenia: konferencji, warsztatów i szkoleń skierowanych do prawie 2000 specjalistów - inżynierów bud... więcej»

2017-1

zeszyt-4950-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-1.html

 
W numerze m.in.:
Dydaktyka elektrotechniki - pionierzy elektromagnesów Część IV. Telegraf elektromagnetyczny DOI:10.15199/74.2017.1.7
(Andrzej Przytulski)

Pierwsze wzmianki o idei bezprzewodowej łączności opartej na wykorzystaniu pola magnetycznego pochodzą z 1558 r. W swoim monumentalnym dziele "Magia naturalis" Giovan Battista della Porta (Giambattista della Porta - rys. 1) napisał, że jest przekonany, iż za pomocą dwóch kompasów możliwe będzie nawiązanie łączności na dużą odległość i przesłanie wiadomości do przyjaciela nawet wówczas, gdyby znajdował się w więzieniu [14]. Oczywiście Porta nie przeprowadził żadnego eksperymentu z "magnetycznym telegrafem", inaczej musiałby od razu dojść do wniosku, że jego pomysł jest nie do zrealizowania. Uczony zainteresował natomiast nim, zasiadającego w Pradze, cesarza Rudolfa II zarządzającego od 1576 r. Świętym Cesarstwem Rzymskim i będącego równocześnie królem Czech. Ziarno padło na podatny grunt, gdyż Rudolf był znany z tego, że gromadził wokół siebie rozmaitej maści: czarowników, alchemików, astrologów i rabinów-kabalistów, których wiedzy i zdolnościom ufał bezgranicznie.Sprawa magnetycznego telegrafu wzbudzała olbrzymie zainteresowanie w XVII w. Dowodem na to mogą być liczne notatki znakomitych uczonych tego okresu, a przede wszystkim Galileusza (Galileo Galilei - rys. 2) i Johanesa Keplera. Galileusz traktował jednak idee telegrafu magnetycznego jako utopię. W jego dialogach można przeczytać: (…) przywołuje w mojej pamięci człowieka, który chciał sprzedać mi pewną tajemnicę, dotyczącą porozumiewania się na odległość do nawet dwóch tysięcy mil za pomocą igieł magnetycznych. Powiedziałem mu, że chętnie to kupię, ale najpierw chciałbym zobaczyć na próbę, jak to funkcjonuje i będę zadowolony, jeżeli uda się nam porozumieć w dwóch sąsiednich pokojach. Odpowiedział mi na to, że taka odległość jest zbyt mała, aby łączność magnetyczna działała poprawnie. Pogoniłem go dodając, że nie mam ochoty jechać do Kairu lub Moskwy celem odbycia próby. Siedemnastowieczne opisy magnetycznego telegrafu można spotkać również u ojca jezuity Famiano ... więcej»

Patron Roku 2017 w SEP - prof. dr inż. Włodzimierz Krukowski (1887-1941) DOI:10.15199/74.2017.1.6
(Jerzy Hickiewicz, Piotr Rataj, Przemysław Sadłowski)

Przedstawiono życiorys Włodzimierza Krukowskiego, Jego osiągnięcia w pracy badawczej w laboratorium liczników energii elektrycznej firmy Siemens. Omówiono działalność po roku 1930 na Politechnice Lwowskiej oraz przedstawiono sylwetki Jego wychowanków.W artykule przedstawiono życiorys urodzonego w Radomiu Włodzimierza Krukowskiego, który studiował w Darmstadt, był wyróżniającym się studentem, opisano także jego osiągnięcia w pracy badawczej w laboratorium liczników energii elektrycznej firmy Siemens w Norymberdze (m.in. 40 patentów międzynarodowych). Pokazano też Jego wybitną działalność po 1930 r. na Politechnice Lwowskiej. Wczesne lata Jednym z najwybitniejszych polskich elektrotechników-metrologów był Włodzimierz Krukowski, profesor Politechniki Lwowskiej, o wszechstronnej wiedzy, znakomity wykładowca, działacz SEP, członek polskich i międzynarodowych organizacji naukowo-technicznych. Urodził się 19 września 1887 r. w Radomiu jako syn Antoniego - prawnika i Heleny z Chmielewskich, córki urzędnika. Miał młodszą siostrę Zofię. Wobec trudności w uzyskaniu pracy przez ojca, prawnika Polaka w Kraju Przywiślańskim, rodzina wyemigrowała w okolice Kurska, a po rocznym pobycie - do Narwy w Es- Dr hab. inż. Jerzy Hickiewicz (j.hickiewicz@po.opole.pl) - Wydział Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki Politechniki Opolskiej, mgr Piotr Rataj, mgr Przemysław Sadłowski - Instytut Historii Uniwersytetu Opolskiego, Oddział Opolski SEP Rys. 1. W. Krukowski (fig. 1) Rys. 2. W. Krukowski w trakcie studiów Fig. 2. W. Krukowski as a student of university tonii. Ojciec znalazł tam pracę jako sędzia, a Włodzimierz ukończył gimnazjum humanistyczne, choć miał uzdolnienia do nauk przyrodniczych. Studia W 1905 r. rozpoczął studia na wydziale matematyczno-przyrodniczym uniwersytetu w Petersburgu. Zainteresowany studiami technicznymi w 1906 r. przeniósł się na politechnikę w Darmstadt (Großherzogliche Technische Hochschule zu Darmstadt), ucz... więcej»

Posiedzenie Komitetu IEC TC 81 Międzynarodowej Komisji Elektrotechnicznej na Politechnice Rzeszowskiej (Grzegorz Masłowski)
Na Wydziale Elektrotechniki i Informatyki Politechniki Rzeszowskiej odbyło się w dniach 24-28 października 2016 r. posiedzenie plenarne Międzynarodowej Komisji Elektrotechnicznej (IEC) - organizacji pozarządowej z siedzibą w Genewie, która została powołana do życia w 1906 r. - równo 110 lat temu. Ostatnie tego typu posiedzenie plenarne odbyło się w 2013 r. w Sapporo. Głównym celem IEC jest krzewien... więcej»

WYDAWNICTWA
Technologie ochrony środowiska Witold M. Lewandowski, Robert Aranowski: Technologie ochrony środowiska w przemyśle i energetyce. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2016.We Wstępie czytamy: W książce tej są (…) przedstawione techniczne i technologiczne zagadnienia, które zdaniem autorów, są faktycznie związane z ochroną atmosfery, hydrosfery i litosfery Ziemi. Każde z omawianych zagadnień poprzedza wstęp, w postaci nawiązania do podstaw teoretycznych, następnie są przedstawione metody jego realizacji z podaniem aparatów i urządzeń oraz parametrów technologicznych. Zakończeniem tematu jest charakterystyka środowiskowa i ekonomiczna omawianych proekologicznych technologii z podaniem miejsca ich realizacji. Książka jest adresowana do kadry technicznej zakładów przemysłowych oraz studentów wydziałów energetycznych, chemicznych, mechanicznych, ochrony środowiska. Autorzy w poszczególnych rozdziałach książki prezentują następujące zagadnienia: Charakterystyka zanieczyszczeń środowiska - antropogeniczne zanieczyszczenia: atmosfery, wód i gleby, skażenie środowiska ciepłem, przyczyny skażenia środowiska promieniowaniem, skutki zanieczyszczeń środowiska, Skażenie powietrza w Polsce i udział w nim ditlenku węgla - skażenie środowiska w Polsce, źródła i rodzaje skażeń, ditlenek węgla i jego rola w środowisku, co dalej z ditlenkiem węgla, Ochrona powietrza - odpylanie suche - główne źródła zap... więcej»

Robotyka medyczna w Polsce i na świecie - mit czy potrzeba współczesności DOI:10.15199/74.2017.1.1
(Krzysztof Mianowski)

Według Nowej Encyklopedii Powszechnej PWN [36] robotyka jest dziedziną nauki i techniki, zajmującą się problematyką robotów w zakresie: projektowania, sterowania, pomiarów, zachowań, zastosowania i eksploatacji. Robotyka techniczna i przemysłowa miała swój początek w latach 50. XX w. i była związana z rozwojem tzw. elastycznych systemów wytwarzania oraz zintegrowanych układów produkcyjnych ze sterowaniem komputerowym (CIM - Computer Integrated Manufacturing) oraz fabryk bezzałogowych. Należy zaznaczyć, że robotyka jest dziedziną bardzo młodą, pierwsze wdrożenia sprzed 60 lat dotyczące obsługi: maszyn odlewniczych, młotów i pras kuźniczych oraz stanowisk hartowniczych odniosły wówczas ważny sukces - została przełamana bariera nieodzownego udziału człowieka w pracach manipulacyjnych, wymagających stosunkowo dużej dokładności i precyzji czynności operacyjnych, wykonywanych często w trudnych i zmieniających się warunkach zewnętrznych, przy czym te same programowalne manipulatory mogły być wykorzystywane nie tylko do obsługi pojedynczej czynności operacyjnej ale do szerokiego asortymentu różnorodnych prac manipulacyjnych w różnych dziedzinach produkcji. Za początek robotyki medycznej można uznać propozycję A.D. Alexandra z roku 1973 dotyczącą teleoperacji chirurgicznej [1], co poglądowo przedstawiono na rys. 1. Jest to pierwsza opisana w literaturze koncepcja teleoperacji organów/narządów wewnętrznych z zastosowaniem telemanipulacji. Należy zaznaczyć, że poziom ówczesnego rozwoju komputerów i techniki ogólnej nie pozwalał jeszcze prognozować możliwości rzeczywistej realizacji takiego Dr inż. Krzysztof Mianowski - Wydział Mechaniczny Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej, Instytut Techniki Lotniczej i Mechaniki Stosowanej (kmianowski@meil.pw.edu.pl) Wraz z rodziną produktów SIPROTEC 5 osiągnęliśmy nowy wymiar w automatyce zabezpieczeniowej. Indywidualnie konfi gurowalne urządzenia tworzą perfekcyjnie dopasowane rozwi... więcej»

Redakcja:
ul. Ratuszowa 11, pok. 739
03-450 Warszawa
tel.: (22) 619 43 60, (22) 818 95 30
faks: (22) 619 43 60
e-mail: red.we@sigma-not.pl
www: http://wiadomoscielektrotechniczne.pl/

Czasopisma Wydawnictwa SIGMA-NOT można zaprenumerować w jednym z następujących wariantów: 

· Prenumerata roczna, półroczna i kwartalna czasopism w wersji papierowej,

· Prenumerata roczna w wersji PLUS (wersja papierowa i dostęp do Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl w ramach zaprenumerowanego tytułu),

· Prenumerata ulgowa – z rabatem wg cennika (przysługuje osobom fizycznym, należącym do stowarzyszeń naukowo-technicznych oraz studentom i uczniom szkół zawodowych),

· Prenumerata ciągła w wersji PLUS – z 10% rabatem na każdy zaprenumerowany tytuł uzyskiwanym po podpisaniu umowy z Wydawnictwem SIGMA-NOT, przedłużanej automatycznie z roku na rok aż do momentu złożenia rezygnacji,

· Prenumerata zagraniczna – wysyłka czasopisma za granicę za dopłatą 100% do ceny prenumeraty krajowej.

 

Cennik prenumeraty 30 tytułów Wydawnictwa SIGMA-NOT (2015 rok)

 

Prenumeratę można zamówić bezpośrednio w Zakładzie Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT:

telefonicznie: (22) 840 30 86 lub 840 35 89 lub faksem: (22) 891 13 74, 840 35 89, 840 59 49

mailem: prenumerata@sigma-not.pl lub na stronie: www.sigma-not.pl

listownie: Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o.o., ul. Ku Wiśle 7, 00-707 Warszawa

oraz dokonując wpłaty na konto Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o.o.:
ul. Ratuszowa 11, 00-950 Warszawa, skr. poczt. 1004,
nr konta 24 1020 1026 0000 1002 0250 0577

 

Ogólne warunki prenumeraty czasopism fachowych Wydawnictwa SIGMA-NOT

 

Prenumeratorzy, którzy mają wykupioną prenumeratę u innego kolportera, mogą dokupić dostęp do Portalu w cenie 90 zł (netto) na rok, po przedstawieniu dowodu wpłaty na prenumeratę. Należy go przesłać do Zakładu Kolportażu wraz z zamówieniem na dostęp do Portalu Informacji Technicznej: mailem: kolportaz@sigma-not.pl lub faksem 22 891 13 74 

 

Informacja

Jeżeli zamawiana prenumerata, obejmuje numery na przełomie roku 2015/2016, to otrzymają Państwo dwie faktury. Jedna faktura na numery z 2015 roku, natomiast druga na numery z 2016 roku wg cennika na 2015 rok.

Formularze zamówienia na prenumeratę czasopism Wydawnictwa SIGMA-NOT dostępne są  na stronach poszczególnych tytułów, a formularz zbiorczy (umożliwiający zaprenumerowanie od razu kilku tytułów) – po kliknięciu w pole poniżej. 

·  FORMULARZ ZAMÓWIENIA - CZASOPISMA WYDAWNICTWA SIGMA-NOT

 

Prenumerata ciągła

Ta oferta, wprowadzona została z myślą o Państwa wygodzie, to tak zwana Prenumerata ciągła w wersji PLUS. Państwo zamawiacie nasze czasopisma tylko raz, a prenumerata przedłużana jest przez nas automatycznie z roku na rok, aż do momentu złożenia przez Państwa rezygnacji. Korzystając z tej oferty, nie musicie Państwo pamiętać pod koniec każdego roku o odnowieniu prenumeraty na rok następny, a ponadto Wydawnictwo SIGMA-NOT udzieli Państwu 10% bonifikaty na prenumerowane tytuły oraz na dostęp do Portalu Informacji Technicznej.

· FORMULARZ ZAMÓWIENIA Prenumeraty Ciągłej (plik .pdf)

 

Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach), do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT, ul. Ku Wiśle 7, 00-707 Warszawa.

 

Czasopisma innych wydawców można zaprenumerować w Zakładzie Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT w wariantach

· prenumerata roczna w wersji papierowej,

· prenumerata ulgowa – z rabatem wg cennika (przysługuje osobom fizycznym, należącym do stowarzyszeń naukowo-technicznych oraz studentom i uczniom szkół zawodowych.

· FORMULARZ ZAMÓWIENIA - CZASOPISMA INNYCH WYDAWCÓW

Wydawnictwo SIGMA-NOT proponuje Państwu usługi w zakresie publikacji reklam, ogłoszeń lub artykułów sponsorowanych na łamach wszystkich wydawanych przez siebie czasopism. Nie ograniczamy jednak naszych usług do jedynie papierowej formy. Oferujemy Państwu również możliwość emisji na naszym Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl oraz stronach redakcyjnych poszczególnych tytułów. Służymy pomocą edytorską przy tworzeniu materiałów promocyjnych.

Pozostajemy do Państwa dyspozycji i chętnie odpowiemy na wszystkie pytania.

KONTAKT:

Dział Reklamy i Marketingu
ul. Ratuszowa 11
00-950 Warszawa skr. poczt. 1004
tel./faks: 22 827 43 65 
e-mail: reklama@sigma-not.pl

Pliki do pobrania:

Druk zamówienia wraz z warunkami zamieszczania reklam.

Cennik ogłoszeń i reklam kolorowych oraz czarno-białych w czasopismach Wydawnictwa

Cennik e-reklam na stronach Portalu Informacji Technicznej

Warunki techniczne umieszczania e-reklamy na stronach Portalu Informacji Technicznej

Wydawnictwo SIGMA-NOT, należące do Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych - Naczelnej Organizacji Technicznej, to największy polski wydawca prasy fachowej o ukierunkowaniu technicznym. Jako zorganizowana oficyna działa od 1949 r., a najstarszy wydawany tytuł - „Przegląd Techniczny” - liczy sobie 150 lat.

W portfolio Wydawnictwa SIGMA-NOT znajdują się obecnie 32 unikalne tytuły prasy fachowej. Czasopisma te działają na wielu płaszczyznach i są skierowane do wszystkich zainteresowanych tematami naukowo-technicznymi zarówno zawodowo, jak i czysto hobbystycznie, poszerzając ich kulturę techniczną. Czyta je miesięcznie ponad 200 tys. osób, które mogą w nich odnaleźć interesujące ich artykuły o nowinkach technicznych, najświeższych osiągnięciach naukowych, popularnych problemach w danej dziedzinie, a także analizy rynku, komentarze do bieżących wydarzeń gospodarczych oraz relacje z imprez i konferencji naukowo-technicznych.

Ofertę Wydawnictwa poszerzają publikacje książkowe; obecnie w sprzedaży jest pozycja książkowa „22 zadania służby BHP – standardy działania” autorstwa Lesława Zielińskiego oraz "ADR, REACH, CLP Niebezpieczne Chemikalia Poradnik" Bolesława Hancyka.

Poza czasopismami i książkami, nieprzerwanie od 1952 r. SIGMA-NOT wydaje również „Terminarz Technika” – wygodny kalendarz, zawierający - poza kalendarium - podstawowe informacje techniczne, świetnie znany już trzem pokoleniom polskich inżynierów.

Wszystkie artykuły opublikowane w czasopismach SIGMA-NOT począwszy od 2004 roku dostępne są także w wersji elektronicznej na Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl, który przeglądają Państwo w tej chwili. Każdy artykuł można kupić poprzez sms, e-płatności, lub posługując się tradycyjnym przelewem, a także w ramach dostępu do „Wirtualnej Czytelni”. Prenumeratorzy czasopism w wersji PLUS mogą korzystać za pośrednictwem „Wirtualnej Czytelni” z bazy artykułów zaprenumerowanego tytułu bez ograniczeń.

Wydawnictwo SIGMA-NOT ma w swoich strukturach Drukarnię oraz Zakład Kolportażu, które świadczą także usługi klientom zewnętrznym.

Zapraszamy do lektury i współpracy!

Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych SIGMA-NOT Sp. z o.o.
ul. Ratuszowa 11 tel.: 22 818 09 18, 22 818 98 32
00-950 Warszawa, skr. poczt. 1004 e-mail: sekretariat@sigma-not.pl

Kontakt w sprawie zakupów internetowych - tel. 601318457, sigmanot@gmail.com

NIP: 524-030-35-01
Numer KRS: 0000069968
REGON: 001408973
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy XIII Wydział Gospodarczy
Numer konta bankowego: Bank PKO BP 86 1020 1042 0000 8102 0010 2582
Numer konta bankowego dla prenumeraty: Bank PKO BP 24 1020 1026 0000 1002 0250 0577