• Wiadomości Elektrotechniczne

    Artykuły przeglądowe, problemowe i dyskusyjne (ze szczególnym zwróceniem uwagi na aspekty praktyczne) ze wszystkich podstawowych działów współczesnej elektrotechniki silnoprądowej.

2018-10

zeszyt-5650-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-10.html

 
W numerze m.in.:
WYDAWNICTWA
Ewald Georg Kleist Jerzy Sawicki: Ewald Georg Kleist. Wielki odkrywca z małego miasta Kamień Pomorski 1745. Instytut Historii Nauki Polskiej Akademii Nauk im. Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów, Stowarzyszenie Elektryków Polskich, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Szczecin, 2018. W serii wydawniczej "100 książek na 100-lecie SEP" ukazała się druga pozycja poświęcona twórcy pierwszego na świecie kondensatora. We Wstępie do monografii prezes SEP Piotr Szymczak napisał Książka (…) jest pierwszym naukowym opracowaniem biografii i osiągnięć Ewalda Georga Kleista na tle ówczesnej wiedzy na temat elektryczności. Oparta jest na materiałach źródłowych, które nie były dotychczas publikowane. (…) Chociaż książka (…) ma przede wszystkim charakter naukowy, dokumentujący przebieg wydarzeń związanych z odkryciem i recepcją bardzo ważnego odkrycia naukowego, to m... więcej»

Doc. dr inż. Janusz Wdowiak (1926-2018) (Krzysztof Zymmer, Henryk Świątek)
Doc. dr inż. Janusz Wdowiak, wielce zasłużony człowiek dla elektrotechniki polskiej, zmarł 16 czerwca 2018 r. w wieku 92 lat. Całe życie przepracował w Instytucie Elektrotechniki, przyczyniając się do rozwoju techniki przekształtnikowej (energoelektroniki). Pracę zawodową rozpoczął w 1949 r. jeszcze jako student, w czasie organizacji i budowy przemysłu krajowego. Szczególnie duży wkład wniósł przy uruchamianiu produkcji prostowników dla trakcji elektrycznej na PKP, komunikacji miejskiej, górnictwa oraz potrzeb przemysłu metalowego. Urodził się w Warszawie w rodzinie inteligenckiej. W czasie okupacji kontynuował naukę na tajnych kompletach. Egzamin dojrzałości złożył w maju 1944 r. w Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Stanisława Staszica w Warszawie. Od 1 sierpnia 1944 r. 18-letni Janusz Wdowiak walczył w powstaniu warszawskim jako szeregowy Armii Krajowej (125. Pluton AK Warszawa, II Baon Pancerny). Po upadku powstania został wywieziony do obozu jeńców wojennych w Fallingbostel (Niemcy), gdzie przebywał do kwietnia 1945 r. Mieszkanie jego rodziny zostało spalone 10 sierpnia 1944 r. Tragedią dla doc. Janusza Wdowiaka była wiadomość o zamordowaniu matki w obozie Bergen Belsen w Niemczech w 1945 r. Po powrocie w 1946 r. z obozu jeńców wojennych przez kilka miesięcy pracował w Dyrekcji Okręgu Poczt i Telegrafów w Warszawie. Jesienią 1946 r. rozpoczął studia w Państwowym Konserwatorium Muzycznym oraz na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej, które ukończył w 1950 r. Konieczność podjęcia pracy zawodowej zmusiła Go do przerwania studiów muzycznych. W 1950 r. został przeniesiony do Zakładu Trakcji Elektrycznej, co ... więcej»

Od przekaźników elektromechanicznych do zabezpieczeń całkowicie optycznych DOI:10.15199/74.2018.10.5
(Jerzy Nowak)

Systemy automatyki stacyjnej (SAS) obecnie działające na stacjach Systemy automatyki stacyjnej (SAS) obecnie działające na stacjach można podzielić na cztery kategorie [8]: - systemy niestandardowe elektromechaniczne (sprzed roku 1970), - standardowe systemy elektromechaniczne (od lat 70. do 90.), - "prywatne" systemy cyfrowe (różne technologie przed wprowadzeniem IEC 61850 w pierwszej dekadzie XXI w.), - standardowe systemy cyfrowe (różne technologie, bazujące na modelu IEC 61850 - od 2004 r.). Każda technologia: - ma specyficzne cechy (funkcjonalność, kompleksowość, elastyczność), - ma różny czas użyteczności: co najmniej 40 lat dla technologii elektromechanicznej, nie dłużej niż 15 lat dla cyfrowej, - wymaga różnego podejścia: kadra techniczna przedsiębiorstwa energetycznego zwykle dobrze radzi sobie z technologią elektromechaniczną, a w przypadku technologii cyfrowej jest zależna od producenta przy naprawach, modyfikacji, rozbudowie i unowocześnianiu pewnych elementów zarówno przy usuwaniu ukrytych błędów oprogramowania, jak i przy wprowadzaniu nowych funkcji. SAS elektromechaniczne są jeszcze całkiem popularne na stacjach. TERNA - włoski operator sieci przesyłowej, zaliczającej się (wg informacji z własnej strony internetowej) do najbardziej nowoczesnych i technologicznie zaawansowanych w Europie, podaje [8], że na 500 stacji eksploatowanych w 2017 r. aż 300 (60%) ma stacyjne systemy automatyki, należące do kategorii elektromechanicznych systemów A lub B. W następnych trzech latach przewiduje się zwiększenie liczby stacji do 850, a liczba stacji z systemami cyfrowymi wzrośnie z 200 (40%) w 2017 r. do 550 (65%). W przeprowadzanej w roku 2016 modernizacji stacji 345/138 kV w Nowym Jorku [9] zastosowano IEC 61850 dla rozdzielni 345 kV, ale pozostawiono na rozdzielni 138 kV przekaźniki elektromechaniczne. W roku 2018 typowy stan posiadania przekaźników zabezpieczeniowych w dużym północno-amerykańskim przedsiębiorstwie ener... więcej»

Oświetlenie i jego wpływ na społeczeństwo w historii
Maierová L.: Světelné prostředí a jeho vliv na společnost v průběhu historie. UCEEB, (02.03.2018) ČVUT v P. www.uceeb.cz. Opracował - Witold Bobrowski. Zastanawiające jest pytanie, jak długo trzeba pracować, aby zarobić na godzinę czytania przy świetle - np. na godzinę przy osiemnastowatowej kompaktowej lampie fluorescencyjnej. Dzisiaj będzie to oznaczało mniej niż pół sekundy czasu pracy, jeśli masz przeciętne wynagrodzenie. W 1950 r. gdy panowały klasyczne żarówki i płace były inne, musiałbyś pracować na tę samą ilość światła przez osiem sekund. W 1880 r. kiedy używano lamp naftowych, musiałbyś pracować przez ok. piętnaście minut. Świeca w 1800 r. oznaczała ponad sześć godzin pracy. A uzyskanie tak dużej ilości światła z oleju sezamowego w Babilonie w 1750 r., p.n.e. kosztowałoby ponad pięćdziesiąt godzin pracy (Matt Ridley). W ciągu ostatnich kilku stuleci nastąpiły ważne zmiany w naszym stylu życia. Szybki rozwój techniki wpłynął również na warunki oświetleniowe. Czy ta transformacja wpływa na nasze społeczeństwo? Aby wszechstronnie ocenić zakres zmian, które miały miejsce w naszym środowisku świetlnym, ten artykuł przedstawia relację człowieka do światła w różnych epokach historycznych. Pokazuje wpływ na styl i jakość ludzkiego życia. Naukowcy założyli, że narząd, którym jest oko, rozwinęło się ok. 500 mln lat temu. Początkowo prosty światłoczuły "czujnik", który w ciele pierwszych kręgowców zapewniał koordynację wewnętrznych procesów z dziennymi i sezonowymi rytmami w przyrodzie, w historycznie krótkim czasie (krótszym niż 100 mln lat) został przekształcony w optycznie i neurologicznie zaawansowany organ wzrokowy, doskonale przystosowany do życia w warunkach oświetlenia lądowego. 10 000 lat temu - koniec paleolitu i jaskini Łowcy i zbieracze z paleolitu żyli całkowicie w rytmie natury. Przez cały dzień mieszkali na dworze i w pełni korzystali z czasu, w którym dostępne było światło dzienne. Do ciemno... więcej»

Opis skutków braku konserwacji oświetlenia drogowego DOI:10.15199/74.2018.10.1
(Dariusz Czyżewski)

System konserwacji [1-3, 5] jest integralną częścią oświetlenia. Projektant oświetlenia, niezależnie od przyjętej w projekcie konstrukcji opraw oświetleniowych czy źródeł światła, powinien przyjąć racjonalnie dobrany system konserwacji. Obserwując stan oświetlenia drogowego w kraju, można stwierdzić, że system konserwacji jest zaniedbywany. Niestety cały czas, również w dużych miastach, można spotkać oprawy oświetleniowe, które przez wiele lat nie były konserwowane. Zabrudzone, zaniedbane oprawy oświetleniowe wpływają bezpośrednio na pogorszenie warunków oświetleniowych na drodze. Konsekwencją takiego stanu rzeczy może być brak spełniania wymagań normalizacyjnych, określonych dla danej drogi, a tym samym spadek poziomu bezpieczeństwa na drodze. System konserwacji oświetlenia W realizacji oświetlenia bardzo ważny jest prawidłowo wykonany projekt oświetleniowy. Oświetlenie drogowe powinno być zaprojektowane w taki sposób, aby w całym okresie eksploatacji Dr inż. Dariusz Czyżewski (dariusz.czyzewski@ee.pw.edu.pl) - Instytut Elektroenergetyki Politechniki Warszawskiej Opis skutków braku konserwacji oświetlenia drogowego Description of the consequences of the lack of maintenance of road lighting Dariusz Czyżewski Słowa kluczowe: oprawy oświetleniowe, konserwacja oświetlenia, oświetlenie drogowe W Polsce obserwujemy intensywną modernizację oświetlenia drogowego. Jednakże nie tylko modernizacja oświetlenia może przyczynić się do poprawy warunków oświetleniowych na drodze. Cały czas można zauważyć wiele instalacji oświetleniowych, które nie są właściwie konserwowane. Powoduje to z czasem degradację stanu oświetlenia drogowego. W artykul... więcej»

2018-9

zeszyt-5618-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-9.html

 
W numerze m.in.:
Jak zbudować bezpieczniejszą, bardziej energochłonną baterię litowo-jonową?
Ashok L., Nirav S., Cameron D.: How to Build a Safer, More Energy-Dense Lithium-ion Battery. Chipmaking techniques contribute to a three-dimensional battery design that outperforms today’s best cells, http://www.ieee. spectrum.com. 2018 March Opracował - Witold Bobrowski.W styczniu 2017 r., po wielu miesiącach spekulacji, Samsung ogłosił, że dwa oddzielne problemy projektowe spowodowały awarię baterii, która przyczyniła się do przegrzania niektórych urządzeń. To, że różne wady konstrukcyjne mogą sprawiać ten sam katastroficzny wynik, uwidacznia problem z dzisiejszymi akumulatorami litowo-jonowymi. Każdy produkt mobilny, który je ma, jest potencjalnie niebezpieczny. Zagrożenia (zapalenie się baterii litowo-jonowych) są wynikiem decyzji w zakresie projektowania i produkcji, które zostały podjęte ćwierć wieku temu, kiedy początkowo skomercjalizowano ten typ baterii. Decyzje te nabrały sensu w owym czasie, ale dziś możemy produkować baterie o wiele lepiej, przede wszystkim dzięki wykorzystaniu technik produkcyjnych udoskonalonych przez branżę chipów. Firma Enovix Corp, w Fremont w Kalifornii właśnie to zrobiła i wykazaliśmy, że można produkować akumulatory litowo-jonowe, które są mniejsze, tańsze i zasadniczo bezpieczniejsze niż wszystkie inne, obecnie dostępne na rynku. Na początku tego roku rozpoczęliśmy produkcję pilotażową naszej baterii w filii, Enovix na Filipinach. Uważamy, że możemy zwiększyć skalę produkcji, a przy masowej produkcji koszty jednostkowe spadną do poziomu zbliżonego do osiągniętego w branży ogniw słonecznych. Dwa kluczowe wyzwania stały przed Sony Corp., kiedy zdecydowano się na komercjalizację baterii litowo-jonowej w 1991 r. Jego ręczna kamera - zwiastun wielu przenośnych urządzeń, potrzebowała baterii o bardzo dużej pojemności w zwartej konstrukcji. Kasety audio szybko ustępowały wówczas płytom kompaktowym. To ostatnie ma znaczenie, ponieważ magnetyczna taśma rejestrująca kasety zosta... więcej»

Rozdzielnice niskiego napięcia firmy ELSTEEL (Jan Czubaszek)
Firma ELSTEEL jest światowym liderem w: projektowaniu, rozwoju i produkcji systemów rozdzielnic niskiego napięcia. Zakres oferty obejmuje od niewielkiej stalowej obudowy zaciskowej przez pulpity oraz obudowy specjalne po największe rozdzielnice i centra sterowania silnikami, zasilające: stadiony olimpijskie, browary światowych marek, rafinerie, szpitale, lotniska, dworce, elektrownie, przemysł motoryzacyjny aż po rozdzielnicę zasilającą główną kwaterę NATO. Firma ELSTEEL dostarcza rozwiązania systemów rozdzielczych do każdego zastosowania dla budynków użyteczności publicznej, energetyki - po rozwiązania przeznaczone dla różnych gałęzi przemysłu. Ciągłe inwestycje w badania i rozwój w 30-letniej działalności pozwalają dostarczać klientom zawsze nowoczesny produkt. Dział R&D firmy ELSTEEL ściśle współpracuje z klientem, aby w jak największym stopniu spełnić jego oczekiwania. Znakiem rozpoznawczym firmy jest wysoka jakość produktów oraz dbałość o szczegóły. Flagowym produktem, jaki oferowany jest klientom, są rozdzielnice niskiego napięcia oparte na systemie Techno ModuleTM.System Techno ModuleTM System Techno ModuleTM to same zalety, które użytkownik może optymalnie wykorzystać. Techno ModuleTM jest opatent... więcej»

Innowacyjna metoda minimalizacji czasów wyłączeń zwarć doziemnych w głębi sieci SN na podstawie urządzenia MiROD-6 DOI:10.15199/74.2018.9.8
(Dariusz Sajewicz, Emil Tomczak)

Sieci elektroenergetyczne średniego napięcia (SN) w polskim systemie elektroenergetycznym charakteryzują się nieskutecznie uziemionym punktem neutralnym, ale również różnym charakterem pracy linii elektroenergetycznych tworzących te sieci. Sieci SN to sieci odbiorcze jednostronnie zasilane, w których linie pracują przede wszystkim w układzie promieniowo-odbiorczym. Niektóre fragmenty sieci SN pracują w układzie pierścieniowym lub tylko zachowują możliwość dwustronnego zasilania. Różnią się sposobem pracy punktu neutralnego, czego konsekwencją są odmienne zjawiska towarzyszące zwarciom doziemnym w tych sieciach, co pociąga za sobą potrzebę stosowania innych nastaw zabezpieczeń oraz innych kryteriów działania funkcji od zwarć doziemnych. Stały wzrost mocy przesyłanej i rozdzielanej sieciami SN, spowodowany zwiększaniem się zapotrzebowania na energię elektryczną oraz dużą koncentracją odbiorników, szczególnie w aglomeracjach i w ich otoczeniu wymusza rozbudowę sieci SN o nowe odcinki. Sytuacja taka na przestrzeni lat powoduje, że linia SN wychodząca z GPZ-tu rozrasta się powierzchniowo i staje się silnie rozgałęziona. Konieczność minimalizacji zasięgu awarii i czasów wyłączeń podczas zakłóceń wymusza na dostawcach energii stosowanie urządzeń montowanych w głębi sieci napowietrznej, które mogą spełniać funkcje łączników wyposażonych w automatykę zabezpieczeniową analogicznie jak na stacjach elektroenergetycznych. Obecnie stosowane są dwa rozwiązania w postaci reklozerów i sekcjonalizerów. Reklozery są urządzeniami całkowicie niezależnymi i są równoznaczne z przesunięciem rozdzielni SN głęboko w sieć. Mają wbudowany układ zabezpieczeń nadprądowych (od zwarć jedno- i wielofazowych) oraz układ automatyki SPZ i wyłącznik mocy. Sekcjonalizery są to napowietrzne rozłączniki otwierające się automatycznie w przerwie beznapięciowej po wyłączeniu linii przez wyłącznik (pole w GPZ lub reklozer) pracujący w cyklu SPZ. Po wyizolowaniu pr... więcej»

Realizacja półautomatycznego rozruchu kotłów w automatyce blokowej i ocena jej skuteczności na przykładzie kotła wodnego WP-120 DOI:10.15199/74.2018.9.4
(Maciej Kielian, Piotr Niemiec)

W publikacjach w literaturze przedstawiono sposób realizacji półautomatycznego rozruchu kotła wodnego WP-120 w EC Gdyńskiej ze szczegółowym opisem działania automatycznej sekwencji przewietrzania kotła. Poniższy artykuł jest kontynuacją przedstawionych rozwiązań i w sposób szczegółowy ilustruje skuteczność działania algorytmów półautomatycznego rozruchu kotła po sekwencji przewietrzania przez załączenia rozpałkowych palników olejowych oraz procedury wygrzewania kotła aż po sekwencje wygrzewania zespołów młynowych i ich automatycznego załączania. Algorytmy półautomatycznego rozruchu kotła są bezpośrednio sprzężone z układami automatyki blokowej. Biorą pod uwagę zabezpieczenia kotła i limitujące wartości sygnałów pomiarowych parametrów technologicznych. Dopiero kiedy warunki technologiczne są spełnione, automatycznie wykonywane są kolejne etapy uruchomienia kotła. Sekwencje rozruchowe nie są więc prowadzone w otwartej pętli sterowania, lecz nieustannie obserwują aktualny stan parametrów kotła i dostosowują się do nich, tak by zapewnić bezpieczną eksploatację elementów technologicznych. W celu przeprowadzenia półautomatycznego rozruchu kotła wymagane jest wprowadzenie odpowiednich parametrów określających wybór palników i młynów mających brać udział w procedurze rozruchowej. Dokonuje się tego dzięki odpowiednim wpisom na specjalnie zmodyfikowanych synoptykach procesowych. Dodatkowo, stworzono nową, ergonomicznie dostosowaną synoptykę procesową, ukazującą wszystkie istotne elementy i grupy technologiczne dla potrzeby rozruchu kotła wodnego. Można dzięki niej na bieżąco weryfikować postęp procedury rozruchu oraz stan istotnych urządzeń i parametrów dla każdego z trzech głównych etapów rozruchowych. Niniejszy artykuł koncentruje się na przedstawieniu półautomatycznej sekwencji rozruchowej kotła wodnego z podziałem na trzy główne etapy rozruchu, stanowiące odrębne pakiety algorytmów automatyzacji rozruchu. Dla każdego z etapów przed... więcej»

Doświadczenia z automatyczną izolacją zwarć w sieciach SN przy zastosowaniu systemu restytucyjnego Self Healing Grid DOI:10.15199/74.2018.9.10
(Bogdan Grabarczyk)

Schneider Electric Polska aktywnie włączył się w problematykę obniżania współczynników SAIDI/SAIFI przez zakłady elektroenergetyczne w Polsce. Od kilku lat współczynniki te są wliczane do wskaźników jakościowych dostarczanej przez zakłady energii elektrycznej do klientów. W swojej ofercie Schneider Electric ma wiele urządzeń umożliwiających obniżanie tych wskaźników, np.: wskaźniki przepływu prądów zwarciowych, sterowniki telemechaniki z automatyką sekcjonującą oraz innowacyjny system przywracania zasilania po awarii (restytucji) - Self Healing Grid. Jest to system rozproszony i pracuje bez udziału systemu nadrzędnego SCADA, dzięki czemu czasy restytucji zasilania po zwarciu są bardzo krótkie w porównaniu z wymaganymi przez URE 180 s (po tym czasie naliczane są wskaźniki SAIDI/SAIFI). Realizacje SHG w Polsce W ostatnich kilku latach firma Schneider Electric zrealizowała kilka projektów automatyzacji sieci dystrybucyjnej średniego napięcia na podstawie swojej technologii Self Healing Grid. Chronologicznie wyglądało to następująco: ● 2015 r. - TAURON Dystrybucja Oddział Wrocław (1 pętla SHG obejmująca 15 stacji SN/nn, 1 pętla SHG obejmująca 7 stacji SN/nn). ● 2016 r. - PGE Dystrybucja Oddział Białystok (1 pętla w RE Ełk obejmująca 21 stacji SN/nn, 1 pętla w RE Łomża obejmująca 27 stacji SN/nn), TAURON Dystrybucja Oddział Wrocław (1 pętla SHG Pilczyce obejmująca 57 stacji SN/nn). ● 2017 r. - TAURON Dystrybucja Oddział Wrocław (1 pętla SHG Walecznych obejmująca 33 stacje SN/nn, 1 pętla SHG Wieczystych obejmująca 25 stacji SN/nn). Słowa kluczowe: obniżanie współczynników SAIDI/SAIFI, system restytucyjny SN W artykule opisano doświadczenia z realizacji i eksploatacji innowacyjnego systemu restytucyjnego Self Healing Grid wdrożonego w kilku miejscach w Polsce, który umożliwia obniżenie wskaźników SAIDI/SAIFI. Keywords: lowering SAIDI/SAIFI coefficients, Feeder Automation, Self Healing Grid, FDIR The ... więcej»

2018-8

zeszyt-5591-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-8.html

 
W numerze m.in.:
Gabriel Sokolnicki - 140. rocznicę urodzin (Jerzy Hickiewicz, Piotr Rataj, Przemysław Sadłowski)
Gabriel Michał Romuald Sokolnicki urodził się 7 lutego 1877 r. w Kaszewach Kościelnych w powiecie kutnowskim (wówczas Królestwo Polskie). W ubiegłym 2017 r. minęła jego 140. rocznica urodzin. Jego ojcem był ziemianin Zenon Sokolnicki, a matką Natalia ze Stępowskich. Był starszym bratem historyka i dyplomaty Michała (1880-1967). Rodzina Sokolnickich kultywowała wielkie tradycje patriotyczne.Bratem pradziadka Gabriela był Michał Sokolnicki (1760-1816), inżynier wojskowy, generał Księstwa Warszawskiego. Gabriel Sokolnicki ożenił się w 1904 r. z Marią Stattler (1881-1969), z którą miał troje dzieci: Zofię, Annę i Stefana. Młody Gabriel naukę podstawową odebrał w domu. W 1888 r. wstąpił do Wyższej Szkoły Rzemieślniczej w Łodzi, działającej na prawach szkoły realnej, którą ukończył w roku 1894. Studia wyższe odbył w latach 1895-1900 na Politechnice w Darmstadcie (Großherzogliche Technische Hochschule zu Darmstadt) na Wydziale Elektrotechnicznym. Od 15 sierpnia do 15 października 1896 r. odbył praktykę w fabryce Lilpop, Rau&Loewenstein w Warszawie. W trakcie studiów rozpoczął działalność w Związku Młodzieży Polskiej ZET i był organizatorem ZET-u w Darmstadcie. W 1899 r. wziął udział w zjeździe Zjednoczenia Towarzystw Młodzieży Polskiej Zagranicą w Zurychu. Był wówczas sympatykiem Narodowej Demokracji. W 1900 r. zdobył dyplom inżyniera elektryka na podstawie pracy "Ueber die Methoden zur Untersuchung von Wechselstromtransformatoren und Wechselstrommotoren" ("O metodzie badania transformatorów i motorów prądu zmiennego"). Praca w Warszawie, przenosiny do Lwowa, asystentura Po powrocie ze studiów zamieszkał na krótko w Warszawie, gdzie kontynuował swoją działalność w ZET, w 1901 r. został także członkiem Ligi Narodowej. W Warszawie (w latach 1900-1901) był zatrudniony jako inżynier w biurze konsultacyjnym. W maju 1901 r. wygłosił na posiedzeniu Sekcji Technicznej Warszawskiego Oddziału Towarzystwa Popierania Przemysłu i Handlu odczy... więcej»

Badanie palności tworzyw sztucznych stosowanych w aparatach elektrycznych na przykładzie rozłączników bezpiecznikowych listwowych izolacyjnych niskiego napięcia DOI:10.15199/74.2018.8.4
(Mirosław Schwann)

Infrastruktura techniczna, zapewniająca dostawę energii elektrycznej, umieszczona w przestrzeni publicznej, rozumianej jako obszar o szczególnym znaczeniu dla zaspokajania potrzeb mieszkańców, poprawy jakości ich życia i sprzyjający nawiązywaniu kontaktów społecznych ze względu na jego położenie oraz cechy funkcjonalno-przestrzenne [4], nie może pogorszyć bezpieczeństwa osób postronnych i pracowników wykonujących pracę przy urządzeniach i instalacjach elektroenergetycznych. Kluczowe dla bezpieczeństwa jest wyznaczenie odpowiednich stref i odpowiedni dobór materiałów zapewniających bezpieczeństwo w tych strefach. Producenci i dostawcy elementów infrastruktury technicznej przed ich dostawą badają je we własnych ale też i w niezależnych, często akredytowanych, laboratoriach. Zakres badań reprezentatywnych odwzorowujących warunki rzeczywiste jest określony w normach przedmiotowych, traktowanych jako jeden z ważniejszych elementów zasad wiedzy technicznej, na którą powołuje się Prawo budowlane [5]. W rozdzielnicach elektrycznych niskiego napięcia (nn) do rozdziału energii elektrycznej od kilkunastu lat stosowane są rozłączniki bezpiecznikowe listwowe izolacyjne. Spośród wszystkich badań, którym poddawane są kablowe rozdzielnice szafowe niskiego napięcia ważną próbą dla oceny bezpieczeństwa osób postronnych i pracowników wykonujących pracę przy urządzeniach i instalacjach elektroenergetycznych, jest badanie w warunkach wyładowania łukowego, powstałego w wyniku zwarcia wewnętrznego [2]. Niemniej jednak ostatnio uwaga zamawiających i producentów rozdzielnic niskiego napięcia i ich wyposażenia została skupiona na kategorii palności tworzyw, z których wykonano rozłączniki bezpiecznikowe listwowe izolacyjne niskiego napięcia. Programy normatywne do określania palności tworzyw sztucznych stosowanych jako materiały elektroizolacyjne Najwcześniej stosowanym w Polsce programem normatywnym do badania własności cieplnych tworzyw sztucznych, ... więcej»

I Ogólnopolska Konferencja Energetyków "Energo Rodeo" (Andrzej Kubowicz)
Organizatorzy: firmy Belos-PLP i ZIAD Bielsko- Biała, przy wsparciu Polskiego Komitetu Bezpieczeństwa w Elektryce SEP, zorganizowały w Bielsku-Białej w dniach 6-8 czerwca I Ogólnopolską Konferencję Energetyków "Energo Rodeo". Ta cykliczna w zamierzeniu organizatorów impreza ma za zadanie zachęcać do bezpiecznych, nowoczesnych, efektywnych sprawnościowo zachowań na inwestorskim rynku energetycznym w Polsce przez integrację środowiska. Podczas części teoretycznej, która odbyła się 6 czerwca uczestnicy wysłuchali wykładów autorytetów branży energetycznej, poruszających tematy związane z: potencjalnym kierunkiem rozwoju inwestycji, przygotowania pro... więcej»

Współpraca między prosumentem i operatorem systemu dytrybucyjnego - optymalizacja przepływu energii DOI:10.15199/74.2018.8.5
(Adam Gubański, Dominika Kaczorowska)

Bezpośrednim skutkiem polityki energetycznej Polski będzie znaczny wzrost liczby rozproszonych źródeł energii w systemie elektroenergetycznym. Szacuje się, że do 2030 r. produkcja energii w instalacjach fotowoltaicznych osiągnie wartość 25 GWh/rok. Biorąc pod uwagę stochastyczny charakter zmian mocy źródeł odnawialnych, takich jak generatory fotowoltaiczne, pojawia się kwestia bilansowania mocy w systemie elektroenergetycznym. Zastosowanie zasobników energii o odpowiednio dobranych parametrach i sposobach sterowania może skutecznie rozwiązywać ten problem już na poziomie mikrosieci. Mikrosieć w nowoczesnym systemie elektroenergetycznym ma stanowić autonomiczną, inteligentną jednostkę. Należy zatem opracować efektywne i bezpieczne systemy sterowania przepływem energii. Obecnie trwają intensywne badania w tym kierunku, o czym świadczą liczne publikacje naukowe [1-3, 5] i raporty organizacji działających w obszarze energii odnawialnej oraz integracji systemów [4]. W artykule przedstawiono koncepcję sterowania zasobnikiem energii elektrycznej, której celem jest efektywne wykorzystanie zasobów mikrosieci. Mikrosieć Mikrosieć niskiego napięcia jest autonomicznym systemem energetycznym niskiego napięcia, w którym pracują generatory, zasobniki oraz odbiorniki energii elektrycznej. Urządzenia te są wyposażone w sterowniki. Najczęściej są to przekształtniki energoelektroniczne pozwalające na sterowanie przepływem energii. Sieci takie mogą pracować synchronicznie z ogólnodostępną siecią rozdzielczą lub jako niezależne wyspy. Odpowiednia strategia magazynowania energii w zasobnikach pozwala w pełni wykorzystać energię produkowaną przez odnawialne źródła energii. Ze względu na sposób sterowania rozróżnia się mikrosieci wyposażone w sterownik centralny lub mikrosieci wykorzystujące sterowanie rozproszone. W przypadku sterowania rozproszonego dąży się do zapewnienia maksymalnej autonomii działania mikroźródeł oraz zasobników. Na rys. 1 pr... więcej»

Konferencje naukowo-techniczne Oddziału Poznańskiego SEP podczas targów EXPOPOWER 2018 (Ryszard Niewiedział)
Oddział Poznański Stowarzyszenia Elektryków Polskich im. prof. Józefa Węglarza był tradycyjnie głównym organizatorem dwóch konferencji naukowo-technicznych podczas Międzynarodowych Targów Energetyki EXPOPOWER 2018 w Poznaniu: "Technika świetlna 2018" (24 kwietnia 2018 r.), "Stacje elektroenergetyczne 2018" (25 kwietnia 2018 r.). Obie konferencje odbywały się pod patronatem medialnym Wiadomości Elektrotechnicznych, SPEKTRUM - Biuletynu Organizacyjnego i Naukowo-Technicznego SEP oraz INPE - Miesięcznika Stowarzyszenia Elektryków Polskich.Technika świetlna 2018 W dniu 24 kwietnia 2018 r. odbyła się IX Konferencja Naukowo- Techniczna z cyklu "Bezpieczeństwo i energooszczędność w oświetleniu" Technika świetlna 2018 pod patronatem Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP oraz Związku Producentów Sprzętu Oświetleniowego POL-Lighting. Głównym organizatorem był Oddział Poznański Stowarzyszenia Elektryków Polskich, natomiast współorganizatorami konferencji byli Wydział Elektryczny Politechniki Poznańskiej, Wielkopolska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa i Międzynarodowe Targi Poznańskie. Radzie Programowej IX Konferencji przewodniczył dr hab. inż. Krzysztof Wandachowicz z Politechniki Poznańskiej. Ponadto w skład Rady Programow... więcej»

2018-7

zeszyt-5566-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-7.html

 
W numerze m.in.:
Firmy Siemens i AES jednoczą siły w gromadzeniu energii
S. Patel.: AES and Siemens, Two Power Giants, Join Forces on Energy Storage. @POWERmagazine 2018 January. Opracował - Witold Bobrowski.Podkreślając nową istotną rolę magazynowania energii w operacjach przedsiębiorstw energetycznych, firmy Siemens i AES Corp., rozpoczęły pracę we wspólnej spółce Fluence Energy, która dostarcza rozwiązania technologiczne łącząc możliwości inżynieryjne i usługowe. 11 stycznia firma AES i Siemens ogłosiły, że spółka Fluence, która łączy AES Energy Storage i zespół ds. magazynowania energii firmy Siemens, otrzymała wszystkie zatwierdzenia rządowe potrzebne do jej uruchomienia. Nowa firma może wykorzystać globalne siły sprzedaży i rynek firmy Siemens do sprzedaży systemów magazynowania energii opracowanych przez firmę Siemens i AES, w tym SIESTORAGE i Advancion, wraz z nową platformą SunFlex Energy Storage, która obsługuje energię fotowoltaiczną (PV). Zgodnie z dokumentami firmy, partnerstwo daje spółce Fluence dostęp do sprzedaży w 160 krajach, w tym tysiący mediów, deweloperów energetycznych i dużych klientów komercyjnych. Firma złożyła już pierwsze zamówienie, tzn. instalacji do przechowywania akumulatorów litowo-jonowych o mocy 100 MW/400 MWh w Long Beach w Kalifornii. Projekt, którego budowa trwa cztery godziny, będzie służył południowej Kalifornii Edison i zachodniej części Los Angeles. W oświadczeniu z 11 stycznia prezes i dyrektor generalny Fluence, Stephen Coughlin, powiedział, że firma została utworzona w celu eliminacji luk w rynku magazynowania energii na skalę przemysłową, które w ostatnich latach powodują znaczne zakłócenia w konwencjonalnej produkcji energii. Wartość magazynowania energii jest pow... więcej»

Konkurs o tytuł najaktywniejszego Koła SEP w roku 2017
Komisja konkursowa pod przewodnictwem kol. Andrzeja Klaczkowskiego (Oddział Zagłębia Węglowego SEP) podsumowała rywalizację kół SEP za rok 2017. W konkursie uczestniczyło 36 kół z 13 Oddziałów. W poszczególnych kategoriach zwyciężyły następujące koła: Grupa "A" (koła do 30 członków) Zwycięzcy klasyfikacji otrzymali nagrodę pieniężną do dyspozycji Koła oraz dyplom, pozostałe Koła otrzymały dyplom uczestnictwa. Uroczystość wręczenia nagród i dyplomów odbyła się podczas centralnych obchodów Międzynarodowego Dnia Elektryki organizowanych 8 czerwca 2018 r. w Instytucie Elektrotechniki w Warszawie - Międzylesiu. Na podstawie materiałów ZG SEP opracował K.W.... więcej»

XXI Seminarium ENERGOTESTU "Automatyka w elektroenergetyce" (Michał Kaźmierczak)
W dniach 25-27 kwietnia 2018 r. w Hotelu Czarny Potok Resort&SPA w Krynicy-Zdrój odbyło się kolejne seminarium. Tematem wiodącym tegorocznego seminarium było "Bezpieczeństwo Krajowego Systemu Elektroenergetycznego". Referaty były poświęcone ważnym, bieżącym i przyszłym zagadnieniom dotyczącym: automatyki, systemów sterowania, urządzeń i układów elektrycznych w przesyle, dystrybucji oraz w elektrowniach i elektrociepłowniach zawodowych i przemyśle. Organizatorem seminarium była firma Energotest z Gliwic. Patronat merytoryczny sprawowały Polskie Sieci Elektroenergetyczne. W obradach uczestniczyło ponad 220 osób reprezentujących krajową elektroenergetykę zawodową (przesył, rozdział, wytwarzanie) i przemysłową, firmy inżynierskie, ośrodki akademickie oraz firmy współpracując... więcej»

Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej EUROELEKTRA - gala zakończenia 20. edycji Olimpiady (Zofia Miszewska, Zdzisław Świderski)
Najgłębszym sekretem jest to, że życie nie polega na odkrywaniu, ale na tworzeniu. Nie odkrywasz siebie, tylko tworzysz siebie. W związku z tym, nie staraj dowiedzieć się, kim jesteś, staraj się dowiedzieć, kim chcesz być - tymi słowami Neale’a Donalda Walscha sekretarz Komitetu Głównego Olimpiady, Zdzisław Świderski przywitał uczestników gali zakończenia 20. edycji Olimpiady Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej EUROELEKTRA, organizowanej przez Stowarzyszenie Elektryków Polskich. Uroczystość tradycyjnie odbyła się na Uniwersytecie Technologiczno-Przyrodniczym w Bydgoszczy 20 kwietnia 2018 r. Podczas uroczystości ogłoszono wyniki oraz wręczono dyplomy i nagrody laureatom, finalistom oraz nauczycielom, którzy przygotowali uczniów do Olimpiady. Podczas uroczystości władze uczelni reprezentowali: prof. dr hab. inż. Adam Gadomski - prorektor ds. współpracy międzynarodowej oraz dr inż. Mścisław Śrutek - prodziekan ds. dydaktycznych i studenckich Wydziału Telekomunikacji, Informatyki i Elektrotechniki. Uroczystość zaszczycili swoją obecnością: Urszula Chaberska - przedstawicielka Kuratorium Oświa... więcej»

WYDAWNICTWA
Podstawy konstrukcji maszyn Ryszard Knosala, Aleksander Gwiazda, Andrzej Baier, Piotr Gendarz: Podstawy konstrukcji maszyn. Ćwiczenia. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2018 W Przedmowie Ryszard Knosala napisał: (…) Rodzaj zadań i struktura książki odpowiadają wymaganiom dydaktycznym. W ramach ćwiczeń studenci są zobowiązani opanować sposób rozwiązywania zadań obliczeniowych związanych z konstrukcją elementów i podzespołów różnych maszyn. Książka jest adresowana do studentów wydziałów mechanicznych uczelni technicznych, a także do wydziałów pokrewnych - inżynieria produkcji, mechatronika, automatyka i robotyka oraz do inżynierów bez doświadczenia konstruktorskiego. Autorzy omawiają następujące zagadnienia: Połączenia wciskane, Połączenia tarciowe, Połączenia postaciowe - wpustowe, wielowypustowe, wieloboczne, Połączenia śrubowe - kołnierzowe, śrubowe z wykorzystaniem śrub podatnych, Połączenia spawane - połączenie podstawy manipulatora z płytą fundamentową, złożone połączenia spawane, Sprzęgło kołnierzowe, Hamulec klockowy, Weryfikacja sprężyny, Poprzeczne łożysko hydrodynamiczne, Łożyska toczne - modyfikacja rozwiązania konstrukcyjnego, Przekładnia pasowa - z pasem klinowym, z pasem zębatym, pasowa-transportowa, Przekładnia zębata - walcowa, stożkowa, Weryfikacja zmęczeniowa zębnika stożkowego. Książka jest bogato ilustrowana, szczególnie w rozdziałach dotyczących zakresu obciążeń zewnętrznych i rozkładu naprężeń ... więcej»

2018-6

zeszyt-5538-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-6.html

 
W numerze m.in.:
X Jubileuszowa Konferencja Naukowo-Techniczna Innowacyjne Materiały i Technologie w Elektrotechnice "Innowacje szansą rozwoju gospodarki"i-MITEL 2018 (Marcin Wardach)
W dniach 18-20 kwietnia 2018 r., już po raz dziesiąty, miała miejsce Konferencja i-MITEL. Konferencja ta, zorganizowana przez Oddział Gorzowski Stowarzyszenia Elektryków Polskich we współpracy m.in. z: Wydziałem Elektrycznym Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, Oddziałem Szczecińskim SEP, a także Instytutem Inżynierii Elektrycznej Uniwersytetu Zielonogórskiego, Instytutem Elektrotechniki, Polskim Towarzystwem Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej Oddział w Szczecinie i Zielonej Górze, Wydziałem Telekomunikacji, Informatyki i Elektrotechniki Uniwersytetu Technologiczno- Przyrodniczego w Bydgoszczy, ENEA Operator i Polską Izbą Gospodarczą Elektrotechniki, odbyła się w Ośrodku Wypoczynkowym Kormoran w Sulęcinie, położonym na obszarze 80 hektarów, pośród akwenów, pobliskiej rzeki Postomii, mieszanych lasów, zieleni i ciszy. i-MITEL 2018 został objęty honorowym patronatem: ministra energii, ministra nauki i szkolnictwa wyższego, wojewody lubuskiego, wojewody zachodniopomorskiego, marszałka województwa lubuskiego, prezydenta Gorzowa Wielkopolskiego, przewodniczącego Rady Miasta Gorzowa oraz prezesa Stowarzyszenia Elektryków Polskich. Patronat naukowy nad konferencją sprawował Komitet Elektrotechniki Polskiej Akademii Nauk i Komisja Nauk Elektrycznych Oddział PAN w Poznaniu, natomiast medialny - Wiadomości Elektrotechniczne i Przegląd Elektrotechniczny. Staraniem Komitetu Organizacyjnego Konferencja i-MITEL uzyskała tzw. co-sponsoring techniczny Polskiej Sekcji IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers). Wsparcie to daje możliwość opublikowania artykułów pokonferencyjnych w bazie IEEE Xplore. Było ono możliwe dzięki udziałowi w tym procesie dwóch oddziałów Polskiej Sekcji, tzw. Chapterów, które związane są tematycznie z zakresem merytorycznym naszej konferencji, tj.: Chapteru Polskiej Sekcji IEEE Power Electronics/Industrial Electronics oraz Chapteru Polskiej Sekcji IEEE Magnetics. Oficj... więcej»

LUDZIE POLSKIEJ ELEKTRYKI Prof. dr hab. inż. Zbigniew Stein (1931-2018)
Zbigniew Stein urodził się 9 lipca 1931 r. w Poznaniu. W latach 1950-1953 studiował na Wydziale Elektrycznym Szkoły Inżynierskiej w Poznaniu i uzyskał dyplom inżyniera elektryka. Studia drugiego stopnia kontynuował na Zamkniętym Kursie Magisterskim zorganizowanym dla asystentów ówczesnej Szkoły Inżynierskiej. Dyplom magistra inżyniera elektryka uzyskał w 1957 r. już na Politechnice Poznańskiej. Uchwałą w 1964 r. Rada Wydziału Elektrycznego Politechniki Śląskiej nadała Mu stopień naukowy doktora nauk technicznych. Ta sama Rada Wydziału, uchwałą w 1978 r., nadała Mu stopień naukowy doktora habilitowanego nauk technicznych. W 1986 r. uzyskał tytuł naukowy profesora. Działalność zawodowa prof. Zbigniewa Steina w szkolnictwie wyższy... więcej»

Sygnalizatory zwarć firmy ZAE
Firma ZAE jest producentem sygnalizatorów zwarć w sieciach kablowych SN. Obecnie najnowsza wersja, oznaczona CPZ®-4S, ma nowe funkcje. W artykule zaprezentowano jego możliwości. Sygnalizator zwarć typu CPZ®-4S jest urządzeniem pomiarowo -sygnalizacyjnym umożliwiającym szybką identyfikację uszkodzenia w ciągach kablowych sieci SN. Sygnalizator przeznaczony jest do sygnalizacji zwarć doziemnych i międzyfazowych w jednym lub dwóch torach kablowych jednocześnie. Sygnalizator CPZ®-4S może być stosowany w sieciach kablowych lub kablowo-napowietrznych: - skompensowanych z automatyką AWSC, - ze stale uz... więcej»

O wykorzystaniu "klientów" do testowania zabezpieczeń DOI:10.15199/74.2018.6.6
(Thomas Schossig)

IEC 61850 został opublikowany po raz pierwszy na początku XXI w. i stał się szeroko akceptowanym rozwiązaniem dla systemów automatyki stacyjnej (SAS) na świecie. Tysiące instalacji potwierdzają ten sukces. Od początku dyskutowano o tym, jak testować standard. Edycja 1 standardu opisuje kilka możliwości, jednakże nie zostały one właściwie zaakceptowane przez środowisko, ponieważ było ich wiele i nie zostały szczegółowo wyjaśnione. Wraz z edycją 2. standardu [6] pojawiły się zaawansowane możliwości wraz ze szczegółowym opisem. O testowaniu Zapotrzebowanie na testowanie pojawia się od momentu uruchomienia stacji [10]. W tym celu szeroko stosowana praktyka polega na przerwaniu obwodów wyłączających, podaniu wartości analogowych i odbiorze sygnałów pobudzenia i wyłączeń z użyciem listw testowych [10]. Testowanie w IEC 61850 Bity testu Niektórzy użytkownicy oczekują pojedynczego "bitu testu", ale standard nie używa takiej definicji. Powód jest oczywisty, ponieważ w IEC 61850 jest kilka możliwości komunikacji. Rozróżniamy pomiędzy komunikacją klient/serwer - stosowaną w systemach SCADA oraz komunikację w czasie rzeczywistym używaną przez GOOSE i Sampled Values. Dodatkowo, model danych - zdefiniowany w standardzie - jest złożony i wielowarstwowy, dlatego należy znaleźć dodatkowe możliwości. Czasami nazywana później flaga "test" w GOOSE (zgodnie z [7]) jest również określana jako "bit testu". Tryb testu Klasy węzłów logicznych (LNs) zostały zdefiniowane w IEC 61850-7-4 [8]. Każde urządzenie logiczne (LD) zawiera co najmniej 3 LNy. Każdy LN ma własny Tryb (Mod). Tryb ten może występować jako: - on, - on-blocked (nazwa w edycji 1, "blocked"), - test, - test/blocked, - off. Układ całego LD oraz LN-ów zawiera wynik w pozycji "behawior" (Beh). Załącznik 2. w części 7-4 standardu [8] zawiera tabelę opisującą oczekiwane zachowanie w przypadku ustawienia dowolnego trybu. Aby zmienić tryb, klient wysyła usługę sterowania IEC 61850. ... więcej»

Stowarzyszenie Elektryków Polskich Oddział Poznański im. prof. Józefa Węglarza - rys historyczny DOI:10.15199/74.2018.6.3
(Ryszard Niewiedział)

W dniach od 21 do 24 czerwca 2018 r. w Poznaniu odbędzie się XXXVIII Walny Zjazd Delegatów Stowarzyszenia Elektryków Polskich. W blisko 100-letniej tradycji Stowarzyszenia impreza tej rangi odbędzie się po raz piąty w Poznaniu. W roku 1929 odbyło się I Walne Zgromadzenie Członków SEP, w roku 1955 odbył się VIII, w roku 1964 - XVI i w roku 1984 - XXIII Walny Zjazd Delegatów SEP. Tegoroczne obrady XXXVIII WZD SEP będą się odbywały na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich w hali nr 15 (sala Ziemi). Oddział Poznański SEP jest jednym z 50 Oddziałów Stowarzyszenia Elektryków Polskich, istniejącego od 1919 r. Dzień 9 czerwca 1919 r. został przyjęty jako data powstania SEP - na I Zjeździe w Warszawie, który uchwalił statut, uczestniczyli w nim przedstawiciele Kół Elektryków z: Warszawy, Krakowa, Lwowa, Łodzi, Poznania i Sosnowca. A zatem Koło Elektryków z Poznania było jednym z założycieli SEP w Polsce. W maju 2014 r. Oddział Poznański SEP zorganizował pod patronatem wojewody wielkopolskiego uroczystość z okazji 95-lecia Stowarzyszenia Elektryków Polskich w Wielkopolsce, dokumentując swą działalność specjalnym wydawnictwem jubileuszowym (rys. 1). Oddział Poznański SEP ma osobowość prawną, liczy ponad 1100 członków zrzeszonych w 28 kołach zakładowych i terenowych. Pięciu naszych członków zostało uhonorowanych godnością Członka Honorowego SEP: Wojciech Weiss (1994-2012), Czesław Królikowski (1998 r.), Stefan Granatowicz (2010 r.), Zbigniew Stein (2010-2018), Ryszard Niewiedział (2014 r.). Prezesem w obecnej kadencji od 14 marca 2018 r. jest kol. Aleksandra Rakowska. W Oddziale działają cztery sekcje branżowe: Energetyki, Instalacji i Urządzeń Elektrycznych, Telekomunikacji i Elektroniki oraz Trakcji Elektrycznej, a także 9 Komisji i Rad Oddziałowych. W aktualnej kadencji (2014-2018) członkowie Oddziału Poznańskiego SEP działają w następujących władzach i centralnych komisjach Stowarzyszenia: - Stefan Granatowicz - wiceprezes Z... więcej»

2018-5

zeszyt-5501-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-5.html

 
W numerze m.in.:
Zastosowanie filtrów aktywnych w sieciach przemysłowych DOI:10.15199/74.2018.5.2
(Grzegorz Hołdyński, Zbigniew Skibko, Radosław Wiśniewski)

Coraz więcej urządzeń przemysłowych oraz użytku domowego wyposażonych jest w obwody energoelektroniczne, które zapewniają nie tylko prawidłową pracę danego urządzenia ale również pozwalają na ograniczenie zużycia energii elektrycznej. Najczęściej są to urządzenia o charakterystykach nieliniowych, przez co wprowadzają do sieci elektrycznej zakłócenia w postaci wyższych harmonicznych, przy czym harmoniczną nazywa się składową przebiegu (np. sinusoidalnego) o częstotliwości, która jest całkowitą krotnością częstotliwości podstawowej. W celu określenia zawartości wyższych harmonicznych prądu przebiegu odkształconego, stosuje się współczynnik THDI (total harmonic distortion), zdefiniowany jako stosunek wartości skutecznej wyższych harmonicznych sygnału do wartości skutecznej harmonicznej podstawowej. Zazwyczaj jest on podawany w procentach. Wartość współczynnika określającego odkształcenie prądu opisuje więc zależność [1, 3, 8] gdzie: Ih - wartość skuteczna h-tej harmonicznej prądu, I1 - wartość skuteczna podstawowej harmonicznej prądu. Wartość współczynnika określającego odkształcenie napięcia (THDU) wyznacza się w sposób analogiczny. Odkształcony prąd, wynikający z pracy odbiorników nieliniowych, powoduje zniekształ- 100 1 2 2 =   = I I THD h h I cenia przebiegu napięcia zasilającego. Ma to nie tylko negatywny wpływ na prawidłową pracę urządzeń, ale powoduje również wzrost strat mocy i energii elektrycznej [5-7]. Według przeprowadzonych badań, obecność wyższych harmonicznych w prądzie obciążenia powoduje dodatkowy przyrost wartości temperatury występującej w kablach (przewodach) zasilających nawet do 5°C. Przyjmuje się, że długotrwałe utrzymywanie się temperatury przewodu wyższej o 8°C od temperatury dopuszczalnej długotrwale skraca żywotność materiału izolacyjnego nawet o połowę. W skrajnych przypad... więcej»

Nowoczesne metody układania kabli elektroenergetycznych DOI:10.15199/74.2018.5.5
(Lesław Kwidziński)

Zmiany w różnych obszarach naszego życia są nieuniknione, wynikają z potrzeb, aspiracji lub z konieczności. W czasie, gdy stawiamy sobie wyzwanie zdecydowanego zwiększenia udziału linii kablowych w sieciach energetycznych średniego napięcia, w tym w obszarze leśnym, jesteśmy przekonani, że musi nastąpić również rewolucja w metodach układania kabli energetycznych. Przyczyny wdrażania innowacyjnych metod Odpowiedź na pytanie, dlaczego powinny nastąpić zmiany, można znaleźć w danych statystycznych "Rocznika Demograficznego 2017" oraz "Atlasu demograficznego Polski" wydanego w listopadzie 2017 r. przez Główny Urząd Statystyczny. W roku 2016 ludność w Polsce wynosiła 38 433 tys., w tym w wieku produkcyjnym 23 768 tys. Mediana wieku ludności wynosiła nieco ponad 40 lat. GUS przewiduje, że w 2030 r. będzie nas o ponad 1 mln mieszkańców mniej, czyli ok 37 185 tys. Z analizy wykresów można stwierdzić, że liczba ludności w wieku produkcyjnym spadnie niestety o ponad 2 mln, a mediana wieku ludności wzrośnie do ponad 46 lat. Brak pracowników oraz przewidywane zmiany w prawie pracy spowodują znaczne zwiększenie kosztów pracy. Pracownicy w sposób naturalny będą przesuwać się do segmentu usług najlepiej opłacanych. W związku z tym koszt pracy w zakresie usług budowlanych w energetyce będzie również szybko rosnąć i trend ten jest już nieodwracalny. W przyszłości nie tylko wysoki koszt, ale przede wszystkim brak wykwalifikowanych pracowników spowoduje, że będzie trzeba wprowadzać innowacyjne technologie, m.in. takie jak mechaniczne układanie kabli energetycznych metodą płużenia. Metoda płużenia - bariery do usunięcia Mechaniczne układanie kabli energetycznych metodą płużenia, czyli metodą bezwykopową, można podzielić na dwa rodzaje ze względu na wykorzystywane maszyny - metoda płużenia pługiem wibracyjnym i pługiem ciągnionym. Metody te stosowane z różnym powodzeniem w wielu krajach, w Polsce prawie w ogóle, z wyjątkiem instalacji dla farm... więcej»

Wielofunkcyjny tester urządzeń stacyjnych
CPC 100 firmy OMICRON jest wielofunkcyjnym testerem służącym do prac uruchomieniowych i serwisowania urządzeń na stacji. Zastępuje on kilka pojedynczych testerów, redukując koszty transportu, szkoleń jak również minimalizuje czas testów. Rozwiązanie wszystko w jednym Wszechstronny tester CPC 100 może być praktycznie stosowany do wielu standardowych i diagnostycznych testów różnych urządzeń elektrycznych, tj. transformatorów mocy, przekładników prądowych i napięciowych, wyłączników, rozdzielni, maszyn wirujących, systemów uziemień, jak również kabli i linii napowietrznych. Ab... więcej»

LUDZIE POLSKIEJ ELEKTRYKI - Doc. dr inż. Jan Andrzej Strojny (1933-2017) (Jan Strzałka)
Doc. dr inż. Jan Andrzej Strojny urodził się 21 czerwca 1933 r. we Lwowie. Jego rodzice to Tadeusz Strojny i Mieczysława Kamila z domu Mildner. Ojciec był nauczycielem fizyki (przed wojną we Lwowie, a po wojnie w Krakowie m.in. w I Liceum Ogólnokształcącym im. Nowodworskiego), a matka nauczycielką szkoły podstawowej, następnie poświęciła się prowadzeniu domu. Po ukończeniu szkoły podstawowej i liceum ogólnokształcącego kol. Jan Andrzej Strojny rozpoczął studia wyższe w 1951 r. na Politechnice Wrocławskiej, ukończył je w roku 1956 na Wydziale Elektryfikacji Górnictwa i Hutnictwa Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. W roku 1956 rozpoczął pracę w AGH w Katedrze Urządzeń Sieci Elektrycznych pod kierunkiem prof. Stanisława Bladowskiego. W roku 1965 uzyskał tytuł doktora nauk technicznych, w roku 1971 został mianowany docentem. W latach 1972-1989 był kierownikiem Zakładu Technologii Urządzeń Elektroenergetycznych. W kadencji 1975-1978 był prodziekanem Wydziału Elektrotechniki Górniczej i Hutniczej AGH. W latach 1978-1982 był zastępcą dyrektora, a w latach 1982-1984 dyrektorem Instytutu Elektroenergetyki AGH. Był promotorem czterech prac doktorskich oraz recenzentem kilkunastu. Jest autorem wielu prac naukowych i publikacji z zakresu elektroenergetyki, głównie w dziedzinie kondensatorów do kompensacji mo... więcej»

Elektrometal Energetyka - kompleksowy dostawca usług dla elektroenergetyki (Adam Gawłowski)
Jednym z wyznaczników nowoczesnej firmy jest reagowanie na nowe rozwiązania i możliwości. Dzięki temu pojęcie innowacyjności ma bezpośrednie zastosowanie w produktach i usługach, z których korzystają z zadowoleniem jej klienci. Polska myśl techniczna w dziedzinie automatyki zabezpieczeniowej, aparatury rozdzielczej i łączeniowej jest już na zaawansowanym poziomie. W porównaniu z firmami o podobnym profilu produkcyjnym, ale kapitale zagranicznym, polskie spółki takie jak Elektrometal Energetyka mają ofertę tożsamą pod względem technicznym w danej grupie urządzeń. Przewagą konkurencyjną w stosunku do zagranicznych koncernów jest z pewnością duża elastyczność, przyjazna reakcja na zgłaszane problemy i uwagi dotyczące pracy urządzeń, konstruowanie urządzeń o intuicyjnej obsłudze, szybki serwis, krótkie czasy dostaw. Na przestrzeni ostatnich kilku lat spółka Elektrometal Energetyka udowodniła, że potrafi wpisać się w trend rozwoju polskiej energetyki zawodowej i przemysłowej. Nowoczesne produkty... więcej»

2018-4

zeszyt-5483-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-4.html

 
W numerze m.in.:
Innowacyjna technologia odzysku energii mechanicznej drgań obiektów
Tom Krupenkin i in. "Bubbler: A Novel Ultra-High Power Density Energy Harvesting Method Based on Reverse Electrowetting". A Nature Research Journal online, https://www.nature.com/articles/srep16537. Opracował - Piotr Olszowiec. Jednym ze znanych źródeł energii wciąż oczekujących na wykorzystanie przez człowieka jest ruch rozmaitych konstrukcji, ciał i mediów. Przełomową technologią w tej dziedzinie może okazać się sposób utylizacji energii mechanicznej rozpraszanej bezużytecznie podczas drgań obiektów, w tym np. w trakcie chodu człowieka. Dotychczas jej efektywne wykorzystanie było niemożliwe z powodu braku odpowiedniego przetwornika, realizującego konwersję tej odpadowej energii na elektryczność. Dzięki wynalazkowi firmy InStep NanoPower moc tracona przez piechura będzie przekształcana na elektryczną z możliwością przesyłania do osobistego odbiornika. Istota tego przełomowego rozwiązania polega na zastosowaniu nowego sposobu uzyskiwani... więcej»

O ocenie czułości zabezpieczeń elektrycznych
Na podstawie: Romanow J., Woronow P. "Problema ocenki czuwstwitielnosti relejnoj zaszczity". Elektriczeskije Stancii 10/2017. Opracował - Piotr Olszowiec.Jednym z podstawowych wymagań stawianych zabezpieczeniom elektrycznym jest czułość, czyli zdolność wykrywania zakłóceń. W przypadku zabezpieczeń zwarciowych powinna być ona dostatecznie wysoka dla zapewnienia wykrywania uszkodzeń na końcu jego strefy przy minimalnej możliwej mocy zwarciowej i ewentualnej oporności przejścia. Zdolność zabezpieczenia do eliminacji zwarć w powyższych, najmniej k... więcej»

WYDAWNICTWA
Środowiska programowania robotów.Wojciech Kaczmarek, Jarosław Panasiuk, Szymon Borys: Środowiska programowania robotów. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2017.We Wstępie autorzy napisali: Szczególną cechą wszystkich robotów, związaną z możliwością elastycznego programowania, jest ich elastyczność. To dzięki programom, zaimplementowanym w pamięci robota, może on realizować różne zadania. (…) Nowoczesne narzędzia komputerowe, pomagają sprostać wyzwaniom produkcyjnym szybko zmieniającej się gospodarki rynkowej, szczególnie w pracy inżynierów. (…) Obecnie przodujący na świecie producenci robotów oferują wirtualne środowiska, które pozwalają nie tylko na programowanie robotów, ale również przeprowadzanie pełnych symulacji z uwzględnieniem cykli pracy kontrolerów. Autorzy prezentują następujące zagadnienia: Wprowadzenie do środowisk do programowania robotów przemysłowych w trybie offline/online - RobotStudio firmy ABB, Roboguide firmy FANUC, K-Roset firmy Kawasami, MELFA WORKS firmy Mitsubishi Electric, KUKA.Sim Pro firmy KUKA, EPSON RC + 7.0 firmy EPSON, RoboSim Pro firmy Comau Robotics, podsumowanie, Opis środowisk do programowania robotów w trybie offline wybranych firm - środowisko RobotStudio firmy ABB, pakiet MELFA WORKS firmy Mitsubishi Electric, środowisko Roboguide firmy FANUC, środowisko KUKA.Sim Pro firmy KUKA, środowisko COSIMIR firmy EF-Robotertechnik GmbH... więcej»

60 lat Centralnego Kolegium Sekcji Trakcji Elektrycznej SEP na tle historii rozwoju trakcji elektrycznej kolejowej i tramwajowej
W styczniu 2018 r. minęło 60 lat działalności Centralnego Kolegium Sekcji Trakcji Elektrycznej przy Zarządzie Głównym Stowarzyszenia Elektryków Polskich. Jest to data umowna (10 stycznia 1958 r.), bo wtedy właśnie powołano Kolegium w tej postaci i pod nazwą, która obowiązuje obecnie. W rzeczywistości działalność elektryków związanych zawodowo z trakcją elektryczną datuje się wcześniej, jeszcze przed II wojną światową, i przed uruchomieniem trakcji elektrycznej na PKP - można przyjąć, że od 1932 r.Najwcześniej trakcja elektryczna została wprowadzona w tramwajach. W Warszawie pierwsze tramwaje elektryczne uruchomiono w 1908 r., a więc w tym roku Tramwaje Warszawskie będą obchodzić 110-lecie działalności. Jeszcze wcześniej uruchomiono tramwaje elektryczne w Krakowie, Łodzi oraz w należącym wtedy do Niemiec Wrocławiu. W Warszawie w 1927 r. uruchomiono Elektryczną Kolej Dojazdową na linii od Placu Trzech Krzyży do Grodziska Mazowieckiego przez Pruszków i Podkowę Leśną. Obecnie jest to Warszawska Kolej Dojazdowa, kursująca od Dworca Centralnego do Grodziska Mazowieckiego tą samą trasą. Kolej ta była na początku zasilana napięciem "tramwajowym" 600 V prądu stałego. Historia elektryfikacji kolei w Polsce Projekt elektryfikacji kolei w Polsce opracował w 1918 r. prof. Roman Podoski, wychodząc z założenia, że elektryfikacja Warszawskiego Węzła Kolejowego powinna być pierwszym etapem ogólnego planu elektryfikacji całej sieci PKP. W projekcie tym uwzględniono potrzebę elektryfikacji linii Warszawa - Kraków/ Katowice, Warszawa - Poznań oraz Katowice - Kraków - Przemyśl - Lwów jako linii o dużym znaczeniu gospodarczym i obciążeniu przewozami, uzasadniając ich elektryfikację w pierwszej kolejności. Jednak w następnych latach prace nad elektryfikacją trakcji kolejowej uległy pewnemu spowolnieniu, na skutek trudnej sytuacji gospodarczej kraju, wynikającej z realiów powojennych. Mimo to sprawa elektryfikacji kolei nie zniknęła z planów państ... więcej»

LUDZIE POLSKIEJ ELEKTRYKI Mgr inż. Jan Pabiańczyk (1938-2017) (Janusz Prusak, Waldemar Zając-Domański)
Jan Pabiańczyk urodził się 19 stycznia 1938 r. w Chrząstowie pod Łodzią. Był najmłodszy z czworga rodzeństwa - dzieci Stanisławy i Stanisława Pabiańczyków. Szkołę powszechną ukończył w powiatowym Parzęczewie. Naukę kontynuował w gimnazjum i liceum im. Stanisława Staszica w Zgierzu. W 1961 r. ukończył studia na Wydziale Elektrycznym Politechniki Łódzkiej (specjalizacja automatyka napędów). W 1963 r. z żoną Wiesławą założył rodzinę i przeniósł się do Józefowa k. Otwocka. Mieli troje dzieci. W latach 1963-1969 pracował w Fabryce Aparatury Elektrycznej EFA w Glinie k. Otwocka jako konstruktor, kontroler i projektant... więcej»

2018-3

zeszyt-5442-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-3.html

 
W numerze m.in.:
Komitet Automatyki Elektroenergetycznej SEP (Krzysztof Woliński)
1 lutego 2018 r. w Warszawie odbyło się Walne Zebranie Komitetu Automatyki Elektroenergetycznej (KAE) SEP. Celem spotkania było podsumowanie działalności w kadencji 2014-2018 oraz wybór władz KAE SEP na nową kadencję. Komitet zrzesza aktualnie 140 członków i jego działalność w okresie sprawozdawczym koncentrowała się głównie na organizacji konferencji i seminariów. Zebranych oraz prezesa SEP - Piotra Szymczaka powitał przewodniczący KAE SEP prof. Eugeniusz Rosołowski. Przedstawił program zebrania oraz zaproponował wybór przewodniczącego zebrania. Obrady poprowadził kol. Krzysztof Borkiewicz. Prezes SEP Piotr Szymczak pogratulował członkom Komitetu sukcesów w działalności na forum Stowarzyszenia oraz przedstawił program działalności SEP w najbliższym czasie. Następnie wręczył odznaczenia i medale SEP przyznane przez Zarząd Główny SEP z okazji 30-lecia powstania Komi... więcej»

WYDAWNICTWA
Nauka robotyki z językiem Python Analizy sieciowe w planowaniu rozwoju systemu elektroenergetycznego Lentin Joseph (tłum. Radosław Meryk): Nauka robotyki z językiem Python. Wydawnictwo HELION, Gliwice 2016.W Przedmowie czytamy: Książka (…) koncentruje się na budowie od podstaw autonomicznych, mobilnych robotów i programowaniu ich za pomocą Pythona. Robot opisany w książce to robot-służący (…), omówiono procedurę krok po kroku budowania takiego robota. Książka jest podręcznikiem dla: przedsiębiorców, którzy chcą odkrywać dziedzinę robotyki usługowej, profesjonalistów, którzy chcą zaimplementować więcej funkcji do swoich robotów, dla badaczy, którzy chcą dowiedzieć się więcej o robotach i dla hobbystów lub studentów, którzy chcą się nauczyć robotyki. Autor omawia następujące zagadnienia: Wprowadzenie do robotyki - czym jest robot, skąd pochodzą roboty?, Co można znaleźć w robocie?, Jak budujemy robota, Projekt mechaniki robota usługowego - wymagania dla robota usługowego, mechanizm napędowy robota, instalacja oprogramowania LiberCAD, Bender i MeshLab, tworzenie rysunków CAD 2D robota z wykorzystaniem programu LiberCAD, praca z modelem 3D robota z wykorzystaniem programu Bender, Symulacja robota z wykorzystaniem systemów ROS i Gazebo - symulacja robota, Projektowanie sprzętu robota ChefBot - specyfikacja sprzętu robota ChefBot, schemat blokowy robota, opis działania sprzętu robota ChefBot, Aktuatory i enkodery kół - podłączenie motoreduktora DC z kontrolerem Tiva C LaunchPad, podłączenie enkodera kwadraturowego do kontrolera Tiva C LaunchPad, praca z aktuatorami Dynamixel, Wykorzystanie sensorów - ultradźwiękowe sensory odległości, sensor odległości na podczerwień, inercyjne jednostki pomiarowe (IMU), kod interfejsu sensora MPU 6050 z kontrolerem Launchpad z wykorzystaniem DMP w środowisku Energia, Programowanie sensorów wizji z wykorzystaniem języka Python i systemu ROS - lista sensorów wizji dla... więcej»

Inteligentne rozdzielnice (Witold Kolaj)
Wraz z dynamicznym rozwojem elektroniki i technik informacyjnych digitalizacja stała się procesem wyznaczającym najnowsze trendy praktycznie dla każdej branży XXI w. Dotyczy ona zarówno urządzeń wykorzystywanych przez nas na co dzień, jak również procesów ich wytwarzania, których kluczowy komponent stanowi niezawodne zasilanie. Wychodząc naprzeciw temu wyzwaniu, Siemens stawia na cyfryzację procesów dystrybucji energii, wprowadzając tzw. inteligentne rozwiązania w zakresie rozdzielnic nn z rodziny SIVACON S8 oraz S4. Trendy XXI w. Od ponad ćwierć wieku na rynku widoczny jest trend zastępowania urządzeń standardowych ich inteligentnymi odpowiednikami. Do komunikacji coraz rzadziej wykorzystujemy zwykłe telefony stacjonarne, w zamian za to stosując urządzenia zwane smartfonami. Oprócz swoich podstawowych funkcji udostępniają one wiele dodatkowych możliwości, takich jak np. przeglądanie stron internetowych czy wysyłanie poczty elektronicznej. Jest to możliwe dzięki zastosowaniu w budowie urządzeń najnowocześniejszych technologii z zakresu elektroniki i technik informacyjnych. Proces ten nazywany jest digitalizacją i jest obecny praktycznie w każdej branży. Podobnie jak w przypadku telefonu stacjonarnego rozdzielnice oparte na rozłącznikach bezpiecznikowych są wypierane przez ich inteligentne odpowiedniki wykorzystujące najnowsze technologie w zakresie cyfrowej aparatury zabezpieczeniowej. Takie podejście znacznie zwiększa możliwości rozdzielnic przez zwiększenie diagnostyki systemu dystrybucji energii, usprawniając tym s... więcej»

Mistrz Techniki NOT 2016/2017 (Janusz M. Kowalski)
28 stycznia 2018 r. podczas uroczystego Spotkania Noworocznego w Warszawskim Domu Technika NOT władz i przedstawicieli stowarzyszeń naukowowo-technicznych, rad regionalnych FSNT-NOT, członków Komitetów i Komisji oraz wieloletnich działaczy NOT, podsumowano naj... więcej»

Trolejbusy z bateryjnym źródłem zasilania trakcyjnego prekursorem dynamicznego ładowania pojazdów elektrycznych DOI:10.15199/74.2018.3.1
(Mikołaj Bartłomiejczyk)

Trolejbus jest bezszynowym środkiem transportu zbiorowego zasilanym z górnej dwuprzewodowej sieci trakcyjnej [1]. W związku z tym, analogicznie jak w przypadku innych pojazdów trakcji elektrycznej, jak np. tramwaj lub kolej, jest on powiązany z siecią trakcyjną i ewentualna jej awaria uniemożliwia dalszy ruch pojazdu. Fakt ten w znaczny sposób zmniejsza konkurencyjność trolejbusów w stosunku do autobusów. W związku z tym coraz powszechniejszym rozwiązaniem staje się wyposażanie trolejbusów w niezależne źródło zasilania, które może być użyte w sytuacjach awaryjnych. Trolejbusy wyposażone w taki układ autonomicznego zasilania mogą być także użyte do obsługi linii autobusowych, których znaczna część przebiega pod siecią trakcyjną [1]. Najstarszym źródłem zasilania awaryjnego dla trolejbusów są baterie elektrochemiczne i były one stosowane już w latach 30. XX w. Do tego celu wykorzystywano najczęściej standardowe akumulatory obwodów pomocniczych pojazdu. Trolejbus był wyposażony w cztery lub sześć akumulatorów dwunastowoltowych kwasowo-ołowiowych lub niklowo-kadmowych o pojemności 70-150 Ah. W trakcie jazdy - przy zasilaniu sieciowym - akumulatory były połączone szeregowo-równolegle, dając napięcie 24 V 4 Rok LXXXVI 2018 nr 3 ANALIZY - BADANIA - PRZEGLĄDY i zasilały obwody pomocnicze, takie jak np. oświetlenie. W przypadku konieczności jazdy awaryjnej bez zasilania z sieci, baterie te były łączone w szereg, dzięki czemu uzyskiwano napięcie 48 lub 72 V i tym napięciem zasilano silnik trakcyjny. Umożliwiało to przejechanie odcinka o długości 1-2 km z prędkością 5-10 km/h. Wraz z rozpowszechnieniem się małogabarytowych agregatów prądotwórczych zastosowanie baterii trakcyjnych zmalało. Jednak rozwój techniczny w dziedzinie baterii oraz względy środowiskowe powodują, iż w ostatnim okresie powoli zaczynają one odzyskiwać popularność. W połowie pierwszej dekady XXI w. pojawiło się kilka zwiastunów powrotu popularności baterii elektroc... więcej»

2018-2

zeszyt-5413-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-2.html

 
W numerze m.in.:
III Sympozjum Historia Elektryki we Wrocławiu (Zbigniew Lubczyński)
Motto Sympozjum w perspektywie stulecia SEP i odzyskania niepodległości: "Naród, który nie szanuje swej przeszłości, nie zasługuje na szacunek teraźniejszości i nie ma prawa do przyszłości" - Józef Piłsudski.Na życzenie Centralnej Komisji Historycznej SEP (CKH SEP) i jej przewodniczącego kol. Dariusza Świsulskiego Oddział Wrocławski SEP im. prof. Kazimierza Idaszewskiego podjął się organizacji kolejnego, po Gdańsku i Szczecinie, III Sympozjum Historia Elektryki. Decyzję w tej sprawie podjął Zarząd Oddziału, powołując Komitet Organizacyjny w składzie: kol.kol. Janusz Gondek - przewodniczący, Andrzej Koźmiński - zastępca, Jan Rudy, Barbara Kazubek, Kazimierz Chabowski, Zenon Okraszewski, Jan Pytlarz, Sebastian Stecyszyn oraz Edyta Zahajkiewicz. Zarząd Główny powołał Komitet Naukowy Sympozjum w składzie: dr hab. Dariusz Świsulski - przewodniczący, dr hab. inż. Jerzy Hickiewicz i dr inż. Andrzej Hachoł - zastępcy przewodniczącego, dr inż. Maciej Gwoździewicz - sekretarz, prof. Jan Felicki, prof. Adam Makowski, prof. Bolesław Orłowski, prof. Zbigniew Porada, dr inż. Aleksander Gąsiorski, dr inż. Zbigniew Lubczyński, dr inż. Andrzej Marusak, dr inż. Piotr Szymczak - prezes Stowarzyszenia, dr inż. Jan Strzałka.W uzgodnieniu z CKH ustalono, że Sympozjum odbędzie się... więcej»

Czesław Wacław Rajski (1905-1992) - inżynier elektronik, specjalista telekomunikacji, teorii obwodów i systemów, teorii informacji oraz zastosowań statystyki matematycznej w przemyśle (Andrzej Marusak)
Urodzony w Kijowie na Ukrainie (30 kwietnia 1905 r.) jako syn Kazimierza i Zofii z Linowskich. Maturę uzyskał w Gimnazjum Męskim im. W. Górskiego w Warszawie (1922 r.). Studia podjął na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej, które ukończył w roku 1929 specjalizując się w tzw. prądach słabych. Do wybuchu II wojny światowej pracował jako konstruktor w Państwowych Zakładach Tele- i Radiotechnicznych (PZT) w Warszawie. Najważniejszą konstrukcją wykonaną w PZT pod Jego kierownictwem była międzymiastowa tzw. bezsznurowa centrala telefoniczna dla Warszawy, bardzo nowoczesna w owych czasach. Niektóre jej rozwiązania jeszcze po wojnie uchodziły za nowoczesne. W latach międzywojennych wynalazł i opatentował system modulacji lampowych nadajników telegraficznych, który wszedł do produkcji. Był kilkakrotnie członkiem delegacji polskiej na kongresach CCIF (Comité Consultatif International pour les Communications Téléphoniques a Grandes Distances). Okres okupacji niemieckiej spędził w Warszawie. Na początku roku 1945 wrócił do przerwanej pracy zawodowej w tej samej wytwórni PZT, tym razem na stanowisko dyrektora naczelnego (1945-1948). W okresie 3 lat pracy na tym stanowisku zdołał częściowo odbudować i uruchom... więcej»

Podsumowanie Roku prof. Włodzimierza Krukowskiego w SEP (Joanna Perkuszewska)
Rok 2017 w Stowarzyszeniu Elektryków Polskich był Rokiem Profesora Włodzimierza Krukowskiego - jednego z najwybitniejszych polskich elektrotechników, radomianina, uczonego o światowej sławie z dziedziny metrologii elektrycznej, twórcy lwowskiej szkoły pomiarów elektrycznych. Oddział Radomski SEP im. prof. Włodzimierza Krukowskiego przy współpracy ze Stowarzyszeniem Elektryków Polskich, Mazowieckim Centrum Sztuki Współczesnej ELEKTROWNIA, marszałkiem województwa mazowieckiego, Polską Sekcją IEEE oraz prezydentem Radomia zorganizował 8 listopada 2017 r. III Międzynarodową Konferencję poświęconą prof. Włodzimierzowi Krukowskiemu (1887-1941) i Jego pracom naukowym oraz Międzynarodową Konferencję i Wystawę "Początki elektryfikacji polskich miast - Elektrownia Miejska w Radomiu 1901-1956".Miejscem spotkania było Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej ELEKTROWNIA w Radomiu. W tym budynku przez wiele lat wytwarzano energię elektryczną i cieplną dla Radomia. Miasto zostało po raz pierwszy oświetlone elektrycznie 16 marca 1901 r., a energia ta została wytworzona właśnie w tym miejscu. Patronami honorowymi i naukowymi tych wydarzeń byli: PTETiS, PAN, Politechnika Warszawska, Uniwersytet Technologiczno- Humanistyczny w Radomiu, starosta radomski, Ambasada Niemiecka, SKHPW, Narodowe Archiwum Cyfrowe. Konferencję tradycyjnie otworzył i prowadził sprawdzony radomski SEP-owski duet kol. Joanna Perkuszewska i kol. Radosław Figura. Prezes Oddziału Radomskiego SEP kol. Wiesław Michalski powitał wszystkich przybyłych gości, a następnie głos zabrał kol. Piotr Szymczak - prezes SEP, któr... więcej»

WYDAWNICTWA
Montaż i konserwacja instalacji elektrycznych.Sławomir Kołodziejczyk: Montaż i konserwacja instalacji elektrycznych. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 2017.W rozdziale Do Czytelnika Autor napisał: Podręcznik, który trzymasz w ręku, poświęcono praktycznym zagadnieniom, dotyczącym montażu, konserwacji i napraw instalacji elektrycznej. Szczególny nacisk położyłem w nim na opis czynności wykonywanych na co dzień przez elektryka. Starałem się opisać je jak najprościej. (…) W niniejszym podręczniku zaproponowałem wykonanie wielu ćwiczeń praktycznych. Podręcznik jest przeznaczony dla uczniów technikum i zasadniczej szkoły zawodowej. Autor w poszczególnych rozdziałach omawia następujące zagadnienia: Część I. Montaż elementów instalacji elektrycznej BHP w pracy elektryka - ubranie robocze, zagrożenia i zasady BHP wynikające z pracy elektryka, pierwsza pomoc w nagłych wypadkach, ochrona przeciwpożarowa, Technologia pracy elektryka - podstawowe umiejętności elektryka, Montaż układów instalacyjnych - stanowisko do ćwiczeń z montażu układów instalacyjnych, montaż podstawowych układów instalacyjnych, montaż układów instalacji elektrycznych sterowanych podzespołami elektronicznymi, montaż układów do pomiaru energii elektrycznej, Podstawowe metody montażu instalacji elektrycznej - ogólne zasady, montaż instalacji (podtynkowych, wtynkowych, natynkowych, podłogowych, przemysłowych, specjalnych), montaż opraw oświetleniowych, montaż przyłączy elektrycznych, montaż uziemień, wykonywanie połączeń wyrównawczych, instalacje do wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, Montaż rozdzielnic niskiego napięcia - dobór i montaż zabezpieczeń w instalacjach elektrycznych,Kontrola prawidłowości montażu i działania instalacji elektrycznej - zasady sprawdzania poprawności działania instalacji elektrycznej po wykonaniu montażu, badania odbiorcze instalacji elektrycznej. Część II. Konserwacja i naprawa instalacji... więcej»

Wdrożenie układu magazynowania energii w sieci innogy Stoen Operator DOI:10.15199/74.2018.2.3

Włączenie do sieci energetycznej rozproszonych źródeł energii i zapewnienie ciągłości dostaw odbiorcom narzuca operatorom systemów dystrybucyjnych konieczność rekonfiguracji sieci energetycznej. Podejmowanie właściwych decyzji przełączeniowych wymaga zastosowania technologii smart grid, w tym gromadzenia przesyłanych zdalnie danych oraz ich analizy z zastosowaniem elementów sztucznej inteligencji. W ramach prac badawczo-rozwojowych innogy Stoen Operator (innogy SO) opracowało i wdrożyło wspólnie z polskimi dostawcami pierwszy w Warszawie magazyn energii w stacji SN/nn (rozdzielcza stacja transformatorowa). Układ o pojemności ponad 30 kWh został zbudowany z baterii litowo-jonow... więcej»

2018-1

zeszyt-5404-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-1.html

 
W numerze m.in.:
Stan aktualny i trendy rozwojowe w rozwiązaniach regulacji napięcia w układzie generator - stacja KSE (Władysław Przytocki)
Krajowy System Elektroenergetyczny wg definicji można uważać za zbiór urządzeń przeznaczony do: wytwarzania, przesyłu, rozdziału, magazynowania i użytkowania energii elektrycznej, połączonych ze sobą funkcjonalnie w system umożliwiający realizację dostaw energii elektrycznej na terenie kraju w sposób ciągły i nieprzerwany. Podstawowymi elementami tego systemu są: - węzły wytwórcze, w skład których wchodzą: generatory, transformatory blokowe, stacje elektroenergetyczne 400 kV, 220 kV, - stacje elektroenergetyczne wraz z transformatorami systemowymi, - sieć przesyłowa o napięciu 400 kV i 220 kV (sieć przesyłowa jest siecią ogólnopolską, zarządza nią operator systemu przesyłowego OSP, czyli Polskie Sieci Elektroenergetyczne PSE). Krajowy System Elektroenergetyczny jest powiązany z systemami innych krajów w ramach systemu UCTE, dzięki któremu można podjąć współpracę w zakresie przesyłu energii elektrycznej. Należą do niego operatorzy systemów przesyłowych z 20 krajów, - sieci rozdzielcze (dystrybucyjne), w skład których wchodzą linie i stacje rozdzielcze o napięciu 110 kV, sieci średniego i niskiego napięcia, węzły wytwórcze przyłączone do tych sieci oraz baterie kondensatorów. Sieci dystrybucyjne są zarządzane przez regionalnych operatorów systemu dystrybucyjnego (np. Enea, Energa, STOEN itp.). Praca sieci 110 kV w większości jest koordynowana przez OSP. Rys historyczny Do końca lat 80. w organizacji systemu energetycznego można wyróżnić było dwa podstawowe elementy: - elektrownie wraz z rozdzielniami napięć: 400 kV, 220 kV i 110 kV, zwanych przyelektrownianymi, - transformatorowe stacje elektroenergetyczne. Ten podział skutkował również sposobem regulacji napięcia. Napięcie na rozdzielniach przyelektrownianych było regulowane za pomocą układu ARNE, który sterował nastawnikami napięcia generatorów oraz sterował również przełącznikami zaczepów transformatorów i autotransformatorów zainstalowanych w tych rozdzielniach. Wraz ze... więcej»

Ks. Józef Herman Osiński (1738-1802) - pierwszy polski elektryk i autor pierwszego podręcznika z elektrotechniki W 2018 r. przypada 280. rocznica Jego urodzin
Zarząd Główny Stowarzyszenia Elektryków Polskich podjął uchwałę, że patronem SEP w 2018 r. będzie ks. Józef Herman Osiński (1738-1802). Do organizacji głównych uroczystości obchodów 280. rocznicy urodzin tego wybitnego naukowca upoważniony został Rzeszowski Oddział SEP. Jego życiorys oraz dokonania w pełni potwierdzają słuszność tej decyzji.W artykule przedstawiono sylwetkę ks. Józefa Hermana Osińskiego ze szczególnym uwzględnieniem Jego działalności w Rzeszowie, w trakcie której został wydany pierwszy w Polsce podręcznik z elektrotechniki poświęcony ochronie odgromowej (1786 r.). Ks. Józef Herman Osiński (ur. 4 marca 1738 r. w Dobrzykowie, zm. 13 marca 1802 r. w Warszawie) nazywany jest "pierwszym polskim elektrykiem" i dlatego zajmuje pierwsze miejsce w poczcie zasłużonych polskich elektryków. Uznawany jest za pioniera techniki odgromowej w Polsce, która z uwagi na powszechne wykorzystanie m.in. wrażliwych urządzeń elektronicznych, rozwija się bardzo dynamicznie i nadal jest ważnym działem współczesnej elektrotechniki. Józef Osiński do zakonu pijarów wstąpił 20 sierpnia 1755 r. Był uczniem Kolegium Pijarskiego w Rzeszowie (1757-1759), następnie nauczycielem tegoż Kolegium (1778 r. i 1783-1786). Obecne I Liceum Ogólnokształcące im. ks. Stanisława Konarskiego to jedna z najstarszych szkół średnich w Polsce. Została ufundowana w 1658 r. przez Zofię Pudencjannę z Ligęzów i jej szwagra - księcia Jerzego Lubomirskiego - hetmana i marszałka Polski. Erygowana została dziesięć lat później przez papieża Klemensa IX. Oprócz ks. J.H. Osińskiego w ciągu trzech wieków mury szkoły opuściło wielu wybitnych wychowanków, m.in.: Onufry Kopczyński - autor pierwszej gramatyki polskiej, Ignacy Łukasiewicz - prekursor przemysłu naftowego, biskup J.S. Pelczar, generał Władysław Sikorski, marszałek książę Hieronim Lubomirski. W szkole uczyło wielu wybitnych pedagogów, w tym ks. Stanisław Konarski - najwybitniejszy reformator polskiej oświaty w XVII... więcej»

Studenci z Ohio zbudowali elektryczny motocykl wyścigowy
Philip E. Ross: For Racing Glory, Students Built a Mountain-Busting Electric Motorcycle. Ohio State engineers optimized their bike for one thing: to climb Pikes Peak faster than any other bike, electric or gasoline powered. IEEE Spectrum 2016 November. Opracował - Witold Bobrowski.Studenci dzięki pomocy inżynierów jednej z uczelni amerykańskich (Ohio State University in Columbus) zbudowali elektryczny motocykl wyścigowy, przeznaczony do wyścigów górskich, a szczególnie do wjazdu, w czasie dorocznego wyścigu, na znajdujący się w pobliżu szczyt góry Pikes Peak. Są to tradycyjne wyścigi motocyklowe "Hill Climb", które po jeździe ok. 20 km na płaskim terenie kończą się na szczycie góry Pikes Peak.Godzina przed rundą kwalifikacyjną - to jest chyba najgorszy czas - aby stwierdzić uszkodzenie falownika prądu elektrycznego w motocyklu wyścigowym. Miesiące żmudnej pracy poszły na marne przy budowie całkowicie elektrycznego motocykla Buckeye Current RW-3, który miał wystartować w tym niezwykłym wyścigu Pikes Peak "Hill Climb". Studenci poczują smak porażki. Wcześniej musieli pokonać wiele przeciwności, które dotyczyły m.in. niestabilnych siedzeń, uszkodzenia systemu chłodzenia, a do tego ten zepsuty falownik prądu elektrycznego. Jednak studenci doszli do wniosku, że jest to zabawa. Kierownik wyprawy próbował wezwać jakiegoś eksperta do uszkodzonego falownika. Niestety, nie udało się to pomimo wczesnych godzin porannych. Więc każdy starał się, jak mógł. Studenci zajrzeli do elektronicznych wnętrzności motocykla, do testerów obwodu. Ale kłopoty z falownikiem nadal pozostawały niewyjaśnione. Nie jest to typowe mechaniczne urządzenie trady... więcej»

Wykorzystanie pyłu ceramicznego wytworzonego z wyeksploatowanych izolatorów elektrycznych jako napełniacza do zapraw cementowych DOI:10.15199/74.2018.1.8
(Bartosz Zegardło, Paweł Woliński, Marta Chodyka, Daniel Tokarski, Paweł Ogrodnik)

Masowa produkcja oraz popularność produktów ceramicznych generuje problem ich odpadów. Zalety ceramiki, głównie wytrzymałość [1] oraz odporność na warunki środowiskowe, stają się poważną wadą w stosunku do produktu odpadowego. Okres biodegradacji produktów ceramicznych w środowisku naturalnym szacuje się na ok. cztery tysiące lat. Tak duży czas rozpadu automatycznie wymusza opracowanie metod wtórnego wykorzystania odpadowych produktów ceramicznych. Zagadnienie to dotyczy również ceramicznych izolatorów elektrycznych. Ceramiczne izolatory elektryczne to elementy stosowane w elektroenergetyce do podtrzymywania i izolowania elementów przewodzących [2, 6, 7]. Izolatory mogą być w pełni zabudowane lub też mieć przestrzeń pustą we wnętrzu. Ze względu na miejsce zastosowania izolatory dzieli się na: liniowe, stojące, wsporcze, kołpakowe, odciągowe itp. Główną funkcją izolatorów elektrycznych jest funkcja izolacyjna. Ich rolą poboczną jest przenoszenie siły powstałej od wiszących przewodów. Ze względu na to, że izolatory elektryczne w liniach napowietrznych pracują stale w warunkach oddziaływań czynników środowiskowych takich jak: zawilgocenie, procesy zamarzania i rozmarzania materiału, z którego są one wykonywane musi być wytrzymały oraz odporny na te niekorzystne czynniki. Pomimo tego, że w technologii produkcji izolatorów elektrycznych pojawiają się nowoczesne materiały, takie jak: kompozyty żywiczne czy kauczuki sylikonowe, które również spełniają stawiane im wymagania,... więcej»

VIII Krajowa Konferencja Naukowo-Techniczna "Urządzenia piorunochronne w projektowaniu i budowie" (Jan Strzałka)
19 października 2017 r. w Krakowie odbyła się VIII Krajowa Konferencja Naukowo-Techniczna "Urządzenia piorunochronne w projektowaniu i budowie". Organizatorem był Oddział Krakowski Stowarzyszenia Elektryków Polskich, a współorganizatorami: Polski Komitet Ochrony Odgromowej SEP, Katedra Elektrotechniki i Elektroenergetyki AGH oraz Małopolska Izba Inżynierów Budownictwa. Przewodniczącym Komitetu Programowo-Organizacyjnego Konferencji był prof. Grzegorz Masłowski, prorektor Politechniki Rzeszowskiej i przewodniczący Polskiego Komitetu Ochrony Odgromowej SEP, przewodniczącym honorowym prof. Zdobysław Flisowski, prof. Polite... więcej»

Redakcja:
ul. Ratuszowa 11, pok. 739
03-450 Warszawa
tel.: (22) 619 43 60, (22) 818 95 30
faks: (22) 619 43 60
e-mail: red.we@sigma-not.pl
www: http://wiadomoscielektrotechniczne.pl/

Czasopisma Wydawnictwa SIGMA-NOT można zaprenumerować w jednym z następujących wariantów: 

· Prenumerata roczna, półroczna i kwartalna czasopism w wersji papierowej,

· Prenumerata roczna w wersji PLUS (wersja papierowa i dostęp do Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl w ramach zaprenumerowanego tytułu),

· Prenumerata ulgowa – z rabatem wg cennika (przysługuje osobom fizycznym, należącym do stowarzyszeń naukowo-technicznych oraz studentom i uczniom szkół zawodowych),

· Prenumerata ciągła w wersji PLUS – z 10% rabatem na każdy zaprenumerowany tytuł uzyskiwanym po podpisaniu umowy z Wydawnictwem SIGMA-NOT, przedłużanej automatycznie z roku na rok aż do momentu złożenia rezygnacji,

· Prenumerata zagraniczna – wysyłka czasopisma za granicę za dopłatą 100% do ceny prenumeraty krajowej.

 

Cennik prenumeraty 30 tytułów Wydawnictwa SIGMA-NOT (2015 rok)

 

Prenumeratę można zamówić bezpośrednio w Zakładzie Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT:

telefonicznie: (22) 840 30 86 lub 840 35 89 lub faksem: (22) 891 13 74, 840 35 89, 840 59 49

mailem: prenumerata@sigma-not.pl lub na stronie: www.sigma-not.pl

listownie: Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o.o., ul. Ku Wiśle 7, 00-707 Warszawa

oraz dokonując wpłaty na konto Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o.o.:
ul. Ratuszowa 11, 00-950 Warszawa, skr. poczt. 1004,
nr konta 24 1020 1026 0000 1002 0250 0577

 

Ogólne warunki prenumeraty czasopism fachowych Wydawnictwa SIGMA-NOT

 

Prenumeratorzy, którzy mają wykupioną prenumeratę u innego kolportera, mogą dokupić dostęp do Portalu w cenie 90 zł (netto) na rok, po przedstawieniu dowodu wpłaty na prenumeratę. Należy go przesłać do Zakładu Kolportażu wraz z zamówieniem na dostęp do Portalu Informacji Technicznej: mailem: kolportaz@sigma-not.pl lub faksem 22 891 13 74 

 

Informacja

Jeżeli zamawiana prenumerata, obejmuje numery na przełomie roku 2015/2016, to otrzymają Państwo dwie faktury. Jedna faktura na numery z 2015 roku, natomiast druga na numery z 2016 roku wg cennika na 2015 rok.

Formularze zamówienia na prenumeratę czasopism Wydawnictwa SIGMA-NOT dostępne są  na stronach poszczególnych tytułów, a formularz zbiorczy (umożliwiający zaprenumerowanie od razu kilku tytułów) – po kliknięciu w pole poniżej. 

·  FORMULARZ ZAMÓWIENIA - CZASOPISMA WYDAWNICTWA SIGMA-NOT

 

Prenumerata ciągła

Ta oferta, wprowadzona została z myślą o Państwa wygodzie, to tak zwana Prenumerata ciągła w wersji PLUS. Państwo zamawiacie nasze czasopisma tylko raz, a prenumerata przedłużana jest przez nas automatycznie z roku na rok, aż do momentu złożenia przez Państwa rezygnacji. Korzystając z tej oferty, nie musicie Państwo pamiętać pod koniec każdego roku o odnowieniu prenumeraty na rok następny, a ponadto Wydawnictwo SIGMA-NOT udzieli Państwu 10% bonifikaty na prenumerowane tytuły oraz na dostęp do Portalu Informacji Technicznej.

· FORMULARZ ZAMÓWIENIA Prenumeraty Ciągłej (plik .pdf)

 

Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach), do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT, ul. Ku Wiśle 7, 00-707 Warszawa.

 

Czasopisma innych wydawców można zaprenumerować w Zakładzie Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT w wariantach

· prenumerata roczna w wersji papierowej,

· prenumerata ulgowa – z rabatem wg cennika (przysługuje osobom fizycznym, należącym do stowarzyszeń naukowo-technicznych oraz studentom i uczniom szkół zawodowych.

· FORMULARZ ZAMÓWIENIA - CZASOPISMA INNYCH WYDAWCÓW

Wydawnictwo SIGMA-NOT proponuje Państwu usługi w zakresie publikacji reklam, ogłoszeń lub artykułów sponsorowanych na łamach wszystkich wydawanych przez siebie czasopism. Nie ograniczamy jednak naszych usług do jedynie papierowej formy. Oferujemy Państwu również możliwość emisji na naszym Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl oraz stronach redakcyjnych poszczególnych tytułów. Służymy pomocą edytorską przy tworzeniu materiałów promocyjnych.

Pozostajemy do Państwa dyspozycji i chętnie odpowiemy na wszystkie pytania.

KONTAKT:

Dział Reklamy i Marketingu
ul. Ratuszowa 11
00-950 Warszawa skr. poczt. 1004
tel./faks: 22 827 43 65 
e-mail: reklama@sigma-not.pl

Pliki do pobrania:

Druk zamówienia wraz z warunkami zamieszczania reklam.

Cennik ogłoszeń i reklam kolorowych oraz czarno-białych w czasopismach Wydawnictwa

Cennik e-reklam na stronach Portalu Informacji Technicznej

Warunki techniczne umieszczania e-reklamy na stronach Portalu Informacji Technicznej

Wydawnictwo SIGMA-NOT, należące do Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych - Naczelnej Organizacji Technicznej, to największy polski wydawca prasy fachowej o ukierunkowaniu technicznym. Jako zorganizowana oficyna działa od 1949 r., a najstarszy wydawany tytuł - „Przegląd Techniczny” - liczy sobie 150 lat.

W portfolio Wydawnictwa SIGMA-NOT znajdują się obecnie 32 unikalne tytuły prasy fachowej. Czasopisma te działają na wielu płaszczyznach i są skierowane do wszystkich zainteresowanych tematami naukowo-technicznymi zarówno zawodowo, jak i czysto hobbystycznie, poszerzając ich kulturę techniczną. Czyta je miesięcznie ponad 200 tys. osób, które mogą w nich odnaleźć interesujące ich artykuły o nowinkach technicznych, najświeższych osiągnięciach naukowych, popularnych problemach w danej dziedzinie, a także analizy rynku, komentarze do bieżących wydarzeń gospodarczych oraz relacje z imprez i konferencji naukowo-technicznych.

Ofertę Wydawnictwa poszerzają publikacje książkowe; obecnie w sprzedaży jest pozycja książkowa „22 zadania służby BHP – standardy działania” autorstwa Lesława Zielińskiego oraz "ADR, REACH, CLP Niebezpieczne Chemikalia Poradnik" Bolesława Hancyka.

Poza czasopismami i książkami, nieprzerwanie od 1952 r. SIGMA-NOT wydaje również „Terminarz Technika” – wygodny kalendarz, zawierający - poza kalendarium - podstawowe informacje techniczne, świetnie znany już trzem pokoleniom polskich inżynierów.

Wszystkie artykuły opublikowane w czasopismach SIGMA-NOT począwszy od 2004 roku dostępne są także w wersji elektronicznej na Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl, który przeglądają Państwo w tej chwili. Każdy artykuł można kupić poprzez sms, e-płatności, lub posługując się tradycyjnym przelewem, a także w ramach dostępu do „Wirtualnej Czytelni”. Prenumeratorzy czasopism w wersji PLUS mogą korzystać za pośrednictwem „Wirtualnej Czytelni” z bazy artykułów zaprenumerowanego tytułu bez ograniczeń.

Wydawnictwo SIGMA-NOT ma w swoich strukturach Drukarnię oraz Zakład Kolportażu, które świadczą także usługi klientom zewnętrznym.

Zapraszamy do lektury i współpracy!

Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych SIGMA-NOT Sp. z o.o.
ul. Ratuszowa 11 tel.: 22 818 09 18, 22 818 98 32
00-950 Warszawa, skr. poczt. 1004 e-mail: sekretariat@sigma-not.pl

Kontakt w sprawie zakupów internetowych - tel. 601318457, sigmanot@gmail.com

NIP: 524-030-35-01
Numer KRS: 0000069968
REGON: 001408973
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy XIII Wydział Gospodarczy
Numer konta bankowego: Bank PKO BP 86 1020 1042 0000 8102 0010 2582
Numer konta bankowego dla prenumeraty: Bank PKO BP 24 1020 1026 0000 1002 0250 0577