• Wiadomości Elektrotechniczne

    Artykuły przeglądowe, problemowe i dyskusyjne (ze szczególnym zwróceniem uwagi na aspekty praktyczne) ze wszystkich podstawowych działów współczesnej elektrotechniki silnoprądowej.

2018-12

zeszyt-5710-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-12.html

 
W numerze m.in.:
XVIII Ogólnopolska Konferencja Naukowa z zakresu Trakcji Elektrycznej SEMTRAK 2018 (Janusz Prusak, Waldemar Zając-Domański)
W dniach 18-20 października 2018 r. w Zakopanem odbyła się XVIII Ogólnopolska Konferencja Naukowa z zakresu Trakcji Elektrycznej SEMTRAK 2018. Konferencja została zorganizowana przez: Katedrę Trakcji i Sterowania Ruchem Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki, Stowarzyszenie Elektryków Polskich Oddział Krakowski oraz Towarzystwo Techniczno-Naukowe Sem-Trak. Konferencja odbyła się pod patronatem Komitetu Honorowego w składzie: Jan Kazior - JM Rektor Politechniki Krakowskiej im. T. Kościuszki, Piotr Szymczak - prezes Stowarzyszenia Elektryków Polskich, Wojciech Orzech - prezes Zarządu PKP Energetyka, Tadeusz Trzmiel - wiceprezydent Krakowa, Włodzimierz Żmuda - wiceprezes PKP Polskie Linie Kolejowe. W skład Komitetu Naukowego Konferencji wchodziło 22 profesorów i adiunktów, którym przewodniczył dziekan Wydziału Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej Politechniki Krakowskiej prof. Adam S. Jagiełło. Od 26 lat Konferencje te organizowane są przez ten sam Komitet Organizacyjny, w którego skład wchodzą pracownicy Katedry Trakcji i Sterowania Ruchem Politechniki Krakowskiej, będący jednocześnie członkami Sekcji Trakcji Elektrycznej Oddziału Krakowskiego SEP. Uroczystego otwarcia obecnej Konferencji dokonał prof. Adam S. Jagiełło, który na wstępie powitał przybyłych gości. Następnie omówił sytuację na Wydziale, którym kieruje w kontekście wdrażania nowej ustawy o szkolnictwie wyższym. Pełne ciepła i życzliwości b... więcej»

Poprawa obserwowalności systemu elektroenergetycznego przez wykorzystanie techniki synchrofazorów DOI:10.15199/74.2018.12.8
(Robert Trębski, Marek Głaz)

Synchrofazor (rys. 1) jest liczbą zespoloną, która reprezentuje sinusoidalną wielkość pomiarową x(t) (np. prąd lub napięcie w systemie elektroenergetycznym), przy czym liczba ta jest wyznaczana na podstawie ciągu próbek wielkości mierzonej, a chwile próbkowania są synchronizowane wspólnym dla całego systemu źródłem synchronizującym [2]. Fazor wielkości mierzonej x(t) zawiera jej wartość skuteczną X oraz fazę θ, która jest odległością kątową wyznaczoną w odniesieniu do początku pomiaru określonego przez zewnętrzny impuls synchronizujący. Urządzenia wykonujące pomiary synchrofazorów nazywa się Phasor Mesurement Unit (PMU). Na bazie PMU budowane są obszarowe systemy pomiarowe typu WAMS (Wide Area Measurement System). Wiążącymi elementami struktury WAMS są koncentratory komunikacyjne typu PDC (Phasor Data Concentrator). Przeznaczeniem PDC jest zbieranie za pośrednictwem systemów teleinformatycznych pomiarów z PMU. Zgromadzone przez PDC dane pomiarowe mogą być poddawane procesom obróbki i archiwizowania. W systemach WAMS można tworzyć różne rozwiązania funkcjonalne, jednakże ich działanie w dużym stopniu zależy od dokładności zastosowanych urządzeń PMU oraz szybkiej i poprawnej transmisji z PDC. Dlatego gwarancją skuteczności systemów WAMS jest zapewnienie wysokiej przepustowości oraz małych opóźnień w transmisji pakietów danych fazorów przesyłanych do PDC. Na rys. 2 przedstawiono poglądowo zależność powiązań PMU i PDC w ramach systemu WAMS. Najprostszym rozwiązaniem połączeń WAMS jest struktura gwiazdowa, w której wszystkie PMU wysyłają swoje pomiary do jednego PDC. Po odpowiedniej obróbce PDC przekazuje dalej dane do centralnego komputera realizującego zadania określone w rozwiązaniach funkcjonalnych WAMS. Taka struktura cechuje się prostym rozwiązaniem połączeń systemu komunikacyjnego, ale ma pewne ograniczenia, ponieważ jeden może obsługiwać dane nie więcej jak z 20-30 PMU, a komputer centralny może nie być w stanie do... więcej»

Sprawozdanie z IX Konferencji "Łączniki 2018" (Maciej Domżalski)
Konferencja "Łączniki 2018" odbyła się w dniach 17-19 października br. w Fojutowie k. Tucholi w województwie kujawsko- -pomorskim. Kolejna, IX edycja konferencji była organizowana przez Oddział Bydgoski SEP, patronat naukowy objął JM Rektor Politechniki Łódzkiej, prof. Sławomir Wiak, a patronem technicznym była Enea Operator. Partnerem technicznym konferencji były firmy ABB oraz Siemens. Ważny wkład organizacyjny i merytoryczny włożyli pracownicy Enea Wytwarzanie. W pierwszym dniu konferencji wykład wygłosił wiceprezes zarządu Enea Operator - Marek Szymankiewicz. Zwrócił uwagę na nowe wyzwania, jakie stoją przed operatorem sieci dystrybucyjnej. Zasadniczym celem jest poprawa niezawodności pracy sieci mierzona przez wskaźniki SAIDI i SAIFI. Poprawę niezawodności można osiągnąć wdrażając automatyzację i cyfryzację sieci, tzn. sieci inteligentne, a jednym z ich elementów jest zastosowanie automatyki FDIR (Fault Detection Isolation Restoration). Następnie odbyła się miła uroczystość wręczenia okolicznościowych medali SEP przez kol. Aleksandrę Konklewską. Medale im. prof. Alfonsa Hoffmanna otrzymały następujące osoby: Marek Szymankiewicz, Robert Kitta, Grzegorz Geruzel (Enea Operator), prof. Piotr Borkowski (Politechnika Łódzka), prof. Waldemar Rebizant (dziekan Wydziału Elektrycznego Politechniki Wrocławskiej) oraz prof. Zbigniew Lubośny (Politechnika Gdańska). Medal im. Kazimierza Szpotańskiego otrzymał kol. Grzegorz Wiśniewski (Megapol Bydgoszcz). Kolejny mówca z firmy Mikronika przedstawił koncepcję pracy systemu FDIR wdrażanego we wszystkich spółkach energetycznych. Podstawową cechą systemu FDIR jest wykrywanie zwarć i automatyczne wydzielenie tylko tego elementu sieci, który uległ awarii przy zachowaniu ciągłości zasilania dla pozostałych odbiorców. Bardzo podobny system automatyki FDIR został przedstawiony przez firmę Apator-Elkomtech. Przedstawiciel firmy zwracał uwagę na kluczowe elementy skutecznej pracy systemu takie ... więcej»

WYDAWNICTWA
Ks. Józef Herman Osiński. Pierwszy polski elektryk Jan Henryk Taff, Tadeusz Ochenduszko, Grzegorz Masłowski: Ks. Józef Herman Osiński. Pierwszy polski elektryk. Stowarzyszenie Elektryków Polskich Oddział Rzeszów, Rzeszów 2018. W serii wydawniczej "100 książek na 100-lecie SEP" ukazała się kolejna pozycja poświęcona pierwszemu polskiemu elektrykowi - ks. Józefowi Hermanowi Osińskiemu. Słowem wstępnym wydanie opatrzyli Piotr Szymczak - prezes SEP oraz Bolesław Pałac - prezes Oddziału Rzeszowskiego SEP. Autorzy w następujący sposób charakteryzują postać ks. Józefa H. Osińskiego: Szczególnie uzdolniony, ciągle pogłębiający swoją rozległą wiedzę, był erudytą w wielu dziedzinach nauki, teoretykiem i praktykiem przekazującym swą wiedzę uczniom, ale i pisarzem upubliczniającym osiągniecia nauki do praktycznego zastosowania (…) był człowiekiem zakonu pijarów bez reszty oddanego nauczaniu i wychowaniu młodzieży (…) był wybitną postacią, zasłużoną dla nauki i polskiego szkolnictwa dynamicznie rozwijającego się w drugiej połowie XVIII wieku. Uzyskał wszechstronne wykształcenie z zakresu fizyki, chemii i botaniki w Wiedniu i Paryżu. Autorzy w poszczególnych rozdziałach książki opisują dorobek i życie pierwszego polskiego elektryka: Część I. Pijar ks. Józef Henryk Osiński (1738-1802) - pierwszy polski elektryk - ks. Józef Herman Osiński Sch. P. (1738-1802) - zakonnik i uczony. Część II. Kolegium Pijarskie w Rzeszowie w okresie pobytu w nim ks. Józefa Hermana Osińskiego - Józef Herman Osiński uczeń Kolegium Pijarskiego w Rzeszowie (1757-1759), - Nauczyciele Kolegium Pijarskiego w Rzeszowie (1757-1759), - Koledzy Józefa Hermana Osińskiego w Kolegium Pijarskim w Rzeszowie (1757-1759), - Krótka praca nauczycielska Józefa Hermana Osińskiego w Kolegium Pijarskim w Rzeszowie (1778 r.), - Dłuższa praca nauczycielska Józefa Hermana Osińskiego w Kolegium Pijarskim w Rzeszowie (1783-1786). Część III. Wkład ks. Józefa ... więcej»

Kierunki rozwoju systemu FDIR oraz urządzeń z nim współpracujących wynikające z doświadczeń wdrożeniowych na 9 obszarach pilotażowych DOI:10.15199/74.2018.12.7
(Zbigniew Grzeszczuk, Marcin Ptaszyński)

Przez ponad 25 lat wdrażania systemów automatyki sieciowej (potocznie nazywanej "sterowaniem radiowym") powstało wiele koncepcji automatyzacji sieci SN. Były one uwarunkowane w kolejnych latach istnieniem na rynku odpowiedniej aparatury łączeniowej, systemów bezprzewodowej łączności, systemów SCADA w poszczególnych koncernach energetycznych (a wcześniej zakładach energetycznych) oraz odpowiednich regulacji w energetyce (zwłaszcza po wejściu do Unii Europejskiej). W kolejności funkcjonalnej, patrząc od strony urządzeń wykonawczych w sieci SN, było to: ● zwykłe zdalne sterowanie łącznikami, ● sekcjonalizery - izolacja uszkodzonych odcinków sieci SN w przerwach beznapięciowych SPZ (reklozerów lub wyłączników w GPZ), ● reklozery - pełna automatyka w głębi sieci SN, ● wskaźniki przepływu prądów zwarciowych instalowane przy rozłącznikach napowietrznych i stacjach SN pracujące na podstawie pomiarów: - pola magnetycznego, - prądów fazowych (kryteria prądowe bezkierunkowe), - prądów fazowych i napięć fazowych (kryteria prądowe i admitancyjne bezkierunkowe i kierunkowe), ● niezależna automatyka restytucyjna. Od strony wykorzystania różnych systemów łączności: ● 1990-1995 - kanał otwarty 44 MHz (wykorzystanie kanału łączności rozmównej energetyki), ● 1995-2010 - Trunking DIGICOM 7 - w części lokalizacji działający do dzisiaj, ● 2004-2018 - GPRS/UMTS/LTE-APN, ● 2010-2018 - TETRA (w części koncernów energetycznych). Od strony systemów nadzoru: ● system klasy SCADA, ● systemy FDIR zintegrowane z systemami SCADA, ● systemy FDIR niezależne od systemu SCADA. Wszystkie wdrożenia firmy Mikronika były oparte na wypracowanych wspólnie z Klientami (koncerny energetyczne - interaktywna współpraca) pomysłami. Mikronika miała pewną ideę wykorzystującą śledzenie tendencji europejsko-światowych i wspólnie z naszymi Klientami analizowaliśmy, co można zrobić, aby poprawić sk... więcej»

2018-11

zeszyt-5687-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-11.html

 
W numerze m.in.:
XII Konferencja Naukowo-Techniczna "Transformatory energetyczne i specjalne" (Krzysztof Woliński)
W dniach od 3 do 5 października 2018 r. w Kazimierzu Dolnym odbyła się kolejna konferencja poświęcona nowoczesnym konstrukcjom i niezawodnej eksploatacji transformatorów energetycznych i specjalnych. Organizatorami byli: ZREW Transformatory z Łodzi, Instytut Mechatroniki i Systemów Informatycznych Politechniki Łódzkiej, Instytut Elektroenergetyki Politechniki Łódzkiej, Instytut Energetyki z Warszawy, Stowarzyszenie Elektryków Polskich Oddział Łódź przy współudziale firmy Pfisterer . Konferencja objęta była patronatem: Polskich Sieci Elektroenergetycznych, Zarządu Głównego Stowarzyszenia Elektryków Polskich oraz Oddziału Łódzkiego SEP. W konferencji wzięło udział 230 osób, które reprezentowały: ośrodki akademickie, energetykę zawodową i przemysłową, firmy zajmujące się produkcją i badaniami transformatorów z kraju i zagranicy. Uczestników konferencji i zaproszonych gości powitał Marcin Błaszczyk - dyrektor handlowy ZREW Transformat... więcej»

Idea budynku inteligentnego DOI:10.15199/74.2018.11.1
(Dariusz Sajewicz)

Instalacja elektryczna konwencjonalna to zespół urządzeń elektroenergetycznych o skoordynowanych parametrach przeznaczony do doprowadzenia energii elektrycznej z sieci rozdzielczej niskiego napięcia do odbiorników. Taka instalacja obejmuje: przewody, aparaty i przyrządy łączeniowe, zabezpieczające, ochronne i sterujące wraz z obudowami i konstrukcjami wsporczymi oraz odbiorniki. Składa się z takich części jak: instalacja oświetleniowa, instalacja sterowana ogrzewaniem, klimatyzacja, wentylacja, instalacja sterowania roletami i żaluzjami itp. Każda z nich steruje własnymi funkcjami, nie komunikując się z innymi, co w konsekwencji powoduje duże nakłady finansowe na jej wykonanie i eksploatację. Nowoczesna instalacja elektryczna musi integrować wszystkie instalacje i systemy oraz pozwalać na ich rozbudowę w przyszłości. Inteligentna instalacja elektryczna stanowi jeden z elementów inteligentnego budynku, nie jest to instalacja sama w sobie, lecz tylko uzupełnienie (nadbudowa), czy też dodatkowe wyposażenie instalacji tradycyjnej lub konwencjonalnej w określoną technikę sterowania i automatyzacji. Główną rolą instalacji inteligentnej jest powiększenie walorów użytkowych instalacji elektrycznej konwencjonalnej. Początki instalacji inteligentnych sięgają drugiej połowy XX w., pierwsza generacja oparta na technice przekaźnikowej (SI, Luxor) została zapoczątkowana w latach 60.-70. XX w., druga generacja oparta na komunikacji cyfrowej (KNX/EIB, IHC, LCN, C-BUS, LonWorks, Dupline, X-comfort i inne), początkowo wzorowana na systemach automatyki przemysłowej, z czasem rozwinięta jako sys- ANALIZY - BADANIA - PRZEGLĄDY siemens.pl/sivacon 4 Rok LXXXVI 2018 nr 11 ANALIZY - BADANIA - PRZEGLĄDY temy autonomiczne, rozwijane od połowy lat 80. i początku lat 90. XX w. do chwili obecnej. Budynek wyposażony w układy instalacyjne inteligentne, które są w stanie samoczynnie wykonywać zaprogramowane funkcje sterowania, wykorzystując do tego celu p... więcej»

WYDAWNICTWA - Polska elektryka w medalierstwie i filatelistyce
Polska elektryka w medalierstwie i filatelistyce. Dariusz Świsulski: Polska elektryka w medalierstwie i filatelistyce. SEP COSiW, Warszawa 2018.We Wstępie czytamy: Autor ma nadzieję, że lektura książki pozwoli spojrzeć czytelnikom na formy upamiętniające ludzi i wydarzenia - medale i znaczki pocztowe, jak na małe dzieła sztuki. Jednocześnie zamieszczone opisy przybliżą ciekawą historię rozwoju elektrotechniki w Polsce. Słowem wstępnym książkę opatrzyli: prof. dr hab. inż. Krzysztof Kluszczyński - przewodniczący ZG Polskiego Towarzys... więcej»

Gromadzenie materiałów źródłowych przez Pracownię Historyczną SEP w Opolu (Jerzy Hickiewicz, Przemysław Sadłowski, Piotr Rataj)
Badania historii wymagają poszukiwania i zebrania: materiałów źródłowych, literatury, ikonografii. Potrzeba na to czasu i wytężonego wysiłku. Podobnie jest w przypadku opisywania historii polskiej elektryki. Poszukiwać źródeł trzeba przede, wszystkim tam gdzie rodziła się polska myśl elektrotechniczna. W okresie do II wojny światowej istniały jedynie dwie polskie wyższe uczelnie techniczne, w których na kierunku elektrotechnika odbywało się kształcenie inżynierów elektryków. Były to dwie politechniki w Warszawie i Lwowie. W trakcie II wojny światowej cała Warszawa i zgromadzone w Warszawie materiały archiwalne uległy w znacznym stopniu zniszczeniu, w tym zasoby archiwalne Politechniki Warszawskiej, spalone w trakcie powstania. Stąd wyjątkowo dużego znaczenia nabierają archiwa lwowskie, bowiem w trakcie II wojny światowej we Lwowie było stosunkowo mało zniszczeń, nie było też pożarów ani powodzi. Ponadto Politechnika Lwowska (wówczas CK Szkoła Politechniczna) była pierwszą wyższą uczelnią techniczną, w której od roku 1870 wprowadzono polski język wykładowy (w miejsce niemieckiego), a już w 1911 r. rozpoczęło się kształcenie pierwszych polskich inżynierów elektryków. W opolskim ośrodku od dawna czyniono starania o kontakt z lwowskim środowiskiem naukowym. Pierwsze odwiedziny Politechniki Lwowskiej odbyły się jeszcze w trakcie pierwszej kadencji prezesa SEP prof. Jerzego Barglika w ramach wycieczki do Lwowa zorganizowanej przez Oddział Krakowski SEP z prezesem dr. inż Janem Strzałką w 2009 r. Kolejne wyjazdy do Lwowa i kontakty z ukraińskimi profesorami - elektrotechnikami wynikały z rozpoczętej w 2009 r. współpracy z Oddziałem Radomskim SEP i współudziału w organizowaniu konferencji poświęconych pamięci prof. Włodzimierza Krukowskiego, na które Oddział Radomski zapraszał ukraińskich profesorów. Potem w latach 2011 i 2016 odbyły się uroczystości upamiętniające tragedię Wzgórz Wuleckich i Cza... więcej»

Dużym problemem dla samochodów autonomicznych są ludzie
Brooks R.: The Big Problem With Self- -Driving Cars Is People. And we’ll go out of our way to make the problem worse. IEEE Spectrum 2017 August. Opracował - Witold Bobrowski. Inżynierowie zbudowali routery dla początkującego ARPANET-u (Advanced Research Projects Agency Network) - pierwszej rozległej sieci opartej na rozproszonej architekturze i protokole TCP/IP. Transmission Control Protocol/Internet Protocol - teoretyczny model warstwowej struktury protokołów komunikacyjnych był bezpośrednim przodkiem Internetu. W 1969 r. nikt nie przewidywał, że technologia sieciowa wpłynie np. na dziennikarstwo. Nikt nie przypuszczał też, że komunikacja komórkowa może sprawić, że ludzie będą wzajemnie ignorować się np. przy stole. Początkowo użytkownicy poczty elektronicznej nie mieli pojęcia, co to jest spam, a Henry Ford nie przewidział korków na drogach. Technologia często przynosi niezamierzone konsekwencje. Czasami są one duże i burzliwe. Często warto spróbować przemyśleć je wcześniej. W tej chwili nową technologią o największej popularności są samochody bez kierowcy, czyli samokierujące się, nazywane najczęściej samochodami autonomicznymi (w znacznym stopniu są to auta z napędem elektrycznym oraz sterowaniem elektronicznym). Jednak są pewne niezamierzone konsekwencje powszechnego użytkowania samochodów autonomicznych. Trudności te mogą pojawić się po miesiącach, a może nawet po latach od wprowadzenia na rynek samochodów autonomicznych. Inżynierowie mają przed sobą dużo pracy, aby uczynić samochody autonomiczne bezpieczniejszymi, sprawniejszymi i bardziej niezawodnymi, a także przekonać organy nadzoru do umożliwienia im poruszania się po drogach. Będzie to prawdopodobnie trwało znacznie dłużej niż przewiduje to wielu zwolenników zautomatyzowanej jazdy, do których to przewidywań są gotowi przyznać się. Jestem przekonany, że w końcu zaczniemy używać samochodów autonomicznych, ale niepokojące jest to, że podczas p... więcej»

2018-10

zeszyt-5650-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-10.html

 
W numerze m.in.:
Wpływ światła na ludzi
Plischke H., Braun J.: Wirkung des Lichts auf den Menschen. Ist Licht Droge oder Arznei? Lichtnet.de. 2018, https://www.lichtnet.de/ist-licht-droge- oder-arznei. Opracował - Witold Bobrowski. Na pierwszy rzut oka Prof. Herbert Plischke odpowiada na pytania Juliane Braun z czasopisma Lichtnet.de dotyczące niewizualnego wpływu światła na młodszych i starszych ludzi, chorych i zdrowych. Jest profesorem na Uniwersytecie Nauk Stosowanych w Monachium o specjalności światło i zdrowie oraz członkiem komitetu normalizacyjnego DIN FNL 27. LICHT: Niedawno pojawiłeś się na imprezie w Londynie z wykładem "Czy światło jest lekiem"? Czy to prawda? Plischke: Chciałem ekscytującego wprowadzenia do moich wykładów na temat Human Centric Lighting - Oświetlenie Centralne Człowieka (HCL) i prawdą jest, że uzależnieni od dopaminy są ci, którzy korzystają z solariów. Światło można również przedawkować jak lek - z powodzeniem stosuje się go w depresji, ale zbyt duża dawka w niekorzystnym okresie może doprowadzić pacjenta z zaburzeniem dwubiegunowym do fazy maniakalnej. Wtedy światło działa jak środek pobudzający. Z drugiej strony może mieć odwrotny wpływ na nadaktywne dzieci, co niedawno wykazano przez przypadek w badaniu neurofeedbacku. Poranne niebieskie światło miało podobny wpływ jak ritalin (ritalin - inhibitor wychwytu zwrotnego dopaminy). Jest to paradoksalne i nie ma jeszcze wpływu uspokajającego u pacjentów z ADHD. LICHT: Jakie pozytywne efekty ma Human Centric Lighting (Oświetlenie Centralne Człowieka) na ucznia? Plischke: Istnieją badania, które wykazują, że dzięki oświetleniu uczniowie aktywują się na pierwszych lekcjach i w ciemnych porach roku oraz że zwiększa się zdolność koncentracji. Jako konsultant obecnie nadzoruję projekt w szkole średniej w Miesbach, w której sami uczniowie zajmują się subiektywnymi efektami oświetlenia w klasie w ramach "seminarium P" i prezentują je pod koniec roku. Tutaj liczę się z interes... więcej»

Doc. dr inż. Janusz Wdowiak (1926-2018) (Krzysztof Zymmer, Henryk Świątek)
Doc. dr inż. Janusz Wdowiak, wielce zasłużony człowiek dla elektrotechniki polskiej, zmarł 16 czerwca 2018 r. w wieku 92 lat. Całe życie przepracował w Instytucie Elektrotechniki, przyczyniając się do rozwoju techniki przekształtnikowej (energoelektroniki). Pracę zawodową rozpoczął w 1949 r. jeszcze jako student, w czasie organizacji i budowy przemysłu krajowego. Szczególnie duży wkład wniósł przy uruchamianiu produkcji prostowników dla trakcji elektrycznej na PKP, komunikacji miejskiej, górnictwa oraz potrzeb przemysłu metalowego. Urodził się w Warszawie w rodzinie inteligenckiej. W czasie okupacji kontynuował naukę na tajnych kompletach. Egzamin dojrzałości złożył w maju 1944 r. w Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Stanisława Staszica w Warszawie. Od 1 sierpnia 1944 r. 18-letni Janusz Wdowiak walczył w powstaniu warszawskim jako szeregowy Armii Krajowej (125. Pluton AK Warszawa, II Baon Pancerny). Po upadku powstania został wywieziony do obozu jeńców wojennych w Fallingbostel (Niemcy), gdzie przebywał do kwietnia 1945 r. Mieszkanie jego rodziny zostało spalone 10 sierpnia 1944 r. Tragedią dla doc. Janusza Wdowiaka była wiadomość o zamordowaniu matki w obozie Bergen Belsen w Niemczech w 1945 r. Po powrocie w 1946 r. z obozu jeńców wojennych przez kilka miesięcy pracował w Dyrekcji Okręgu Poczt i Telegrafów w Warszawie. Jesienią 1946 r. rozpoczął studia w Państwowym Konserwatorium Muzycznym oraz na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej, które ukończył w 1950 r. Konieczność podjęcia pracy zawodowej zmusiła Go do przerwania studiów muzycznych. W 1950 r. został przeniesiony do Zakładu Trakcji Elektrycznej, co ... więcej»

Festiwal sztuki światła w Kopenhadze
L. Poulsen: Lichtkunstfestival in Kopenhagen - LICHTnet.de - Newsletter 2018. Februar. Opracował - Witold Bobrowski.W Kopenhadze jest znany na całym świecie park rozrywki Tivoli i duńskie centrum Lys, organizacja non-profit z... więcej»

Puchar Ministra Energii dla Elektrometal Energetyka SA (Adam Gawłowski, Monika Mińkowska)
Jest to sukces całej naszej drużyny i potwierdzenie, że lata pracy które włożyliśmy w rozwój naszych produktów zostały dostrzeżone przez tak opiniotwórcze środowisko, jakim jest Komisja Konkursowa Targów Energetab 2018 w Bielsku-Białej - takimi słowami rozpoczął przemówienie z okazji otrzymania najwyższej nagrody targowej, Pucharu Ministra Energii - prezes zarządu Mariusz Maślany na wewnętrznym spotkaniu z załogą Elektrometal Energetyka SA. Zintegrowany system zasilania optymalizujący nadzór i bezpieczeństwo pracy dzięki rozdzielnicy górniczej e2ALPHA-G i sterownikowi e2TANGO - taką pełną nazwę ma produkt zgłoszony do konkursu targowego. Jest to też zwieńczenie kilku lat wytężonej pracy, aby uzyskać produkt unikalny na rynku, integrujący wszystkie części systemu zasilania na poziomie średnich napięć. Elektrometal Energetyka to polska firma świadcząca usługi z zakresu rozwiązań dla energetyki oraz producent rozdzielnic SN typu e2ALPHA, wyłączników próżniowych e2BRAVO i serii automatyki zabezpieczeniowej e2TANGO. Rok 2017 był bardzo intensywny pod względem prac badawczo-rozwojowych. Powstało wiele nowych produktów i rozwiązań jak: rozdzielnica dwusystemowa e2ALPHA-2S, zabezpieczenia e2TANGO-400 i e2TANGO-200, uzupełniające serię e2TANGO m.in. o autonomiczność zasilania, opracowano i wdrożono protokół IEC 61850 dla zabezpieczeń serii e2TANGO. Oprócz ww. wdroże... więcej»

Od przekaźników elektromechanicznych do zabezpieczeń całkowicie optycznych DOI:10.15199/74.2018.10.5
(Jerzy Nowak)

Systemy automatyki stacyjnej (SAS) obecnie działające na stacjach Systemy automatyki stacyjnej (SAS) obecnie działające na stacjach można podzielić na cztery kategorie [8]: - systemy niestandardowe elektromechaniczne (sprzed roku 1970), - standardowe systemy elektromechaniczne (od lat 70. do 90.), - "prywatne" systemy cyfrowe (różne technologie przed wprowadzeniem IEC 61850 w pierwszej dekadzie XXI w.), - standardowe systemy cyfrowe (różne technologie, bazujące na modelu IEC 61850 - od 2004 r.). Każda technologia: - ma specyficzne cechy (funkcjonalność, kompleksowość, elastyczność), - ma różny czas użyteczności: co najmniej 40 lat dla technologii elektromechanicznej, nie dłużej niż 15 lat dla cyfrowej, - wymaga różnego podejścia: kadra techniczna przedsiębiorstwa energetycznego zwykle dobrze radzi sobie z technologią elektromechaniczną, a w przypadku technologii cyfrowej jest zależna od producenta przy naprawach, modyfikacji, rozbudowie i unowocześnianiu pewnych elementów zarówno przy usuwaniu ukrytych błędów oprogramowania, jak i przy wprowadzaniu nowych funkcji. SAS elektromechaniczne są jeszcze całkiem popularne na stacjach. TERNA - włoski operator sieci przesyłowej, zaliczającej się (wg informacji z własnej strony internetowej) do najbardziej nowoczesnych i technologicznie zaawansowanych w Europie, podaje [8], że na 500 stacji eksploatowanych w 2017 r. aż 300 (60%) ma stacyjne systemy automatyki, należące do kategorii elektromechanicznych systemów A lub B. W następnych trzech latach przewiduje się zwiększenie liczby stacji do 850, a liczba stacji z systemami cyfrowymi wzrośnie z 200 (40%) w 2017 r. do 550 (65%). W przeprowadzanej w roku 2016 modernizacji stacji 345/138 kV w Nowym Jorku [9] zastosowano IEC 61850 dla rozdzielni 345 kV, ale pozostawiono na rozdzielni 138 kV przekaźniki elektromechaniczne. W roku 2018 typowy stan posiadania przekaźników zabezpieczeniowych w dużym północno-amerykańskim przedsiębiorstwie ener... więcej»

2018-9

zeszyt-5618-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-9.html

 
W numerze m.in.:
Zdalny wskaźnik przepływu prądu zwarcia w sieci SN z komunikacją do systemu SCADA - rozwiązanie WAGO do redukcji współczynników SAIDI/SAIFI (Adrian Dałek)
Kluczowym wyzwaniem dla wszystkich operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD) jest niezawodność oraz ciągłość dostaw energii elektrycznej do klienta. Ciągłość zasilania definiowana za pomocą współczynników niezawodnościowych SAIDI/SAIFI/MAIFI stanowi jeden ze wskaźników jakościowych pracy sieci dystrybucyjnej. Sposobem poprawy jakości dostaw energii jest inwestowanie w infrastrukturę dystrybucyjną i urządzenia wspomagające. Do tych działań zalicza się projekty automatyzacji stacji transformatorowych SN/nn. W poprawę parametrów pracy sieci SN idealnie wpisuje się zdalny wskaźnik zwarcia firmy WAGO stanowiący jeden z elementów kompleksowego systemu automatyzacji pracy sieci i obsługi awarii. Redukcja SAIDI/SAIFI dla każdego rodzaju sieci SN Detektor zwarć WAGO WE SG 750 to w pełni skalowalne i wielofunkcyjne urządzenie montowane na szynie TH 35. Urządzenie przystosowane jest do pracy w trudny... więcej»

Nowe możliwości rozwiązań obwodów wtórnych stacji elektroenergetycznych DOI:10.15199/74.2018.9.13

System zabezpieczeń i układów automatyki na stacjach elektroenergetycznych jest oparty na: - cyfrowych zespołach zabezpieczeniowych, - cyfrowych modułach wyłącznikowych, - cyfrowych sterownikach polowych, - urządzeniach telezabezpieczeń do przesyłania sygnałów binarnych. Urządzenia te mogą zbierać wprowadzone na wejścia binarne sygnały stanu położenia łączników WN pola, sygnały ostrzegawcze, czy sygnały o zadziałaniu, np. zabezpieczeń firmowych transformatora. Zgromadzone w ten sposób informacje mogą być retransmitowane do systemów SCADA i dalej do ośrodków nadzoru. Odwrotnie z centrów nadzoru mogą być przekazywane na stację polecenia sterownicze do łączników WN czy układów automatyki (np. załączenie/ odstawienie automatyki SPZ, układów synchronizacji czy sterowania przełącznikiem zaczepów). W stacjach 110/SN funkcja sterownika polowego realizowana jest przez zabezpieczenie, a w stacjach NN instalowane są odpowiednie sterowniki polowe połączone siecią światłowodową ze sterownikami stacyjnymi, tworząc SSiN. Aparatura ta (szczególnie zainstalowana w ostatnich latach) ma możliwość transmisji danych w protokole zgodnym z IEC 61850, jednak zastosowanie tego protokołu zamyka się najczęściej w obrębi... więcej»

Polemika do artykułu "Zabezpieczenie nadrzędne rozdzielni średniego napięcia" autorstwa M. Lizera i B. Sobczaka (W. Hoppel, M. Lizer, B. Sobczak)
Szanowny Panie Doktorze, Jest nam niezmiernie miło, że tak doświadczony i ceniony (oczywiście również przez nas) specjalista w dziedzinie elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej zainteresował się naszym zgoła trywialnym i prostym artykułem. Celem artykułu, tak jak Pan słusznie zauważył, było przedstawienie możliwości, jakie niesie ze sobą rosnąca moc układów mikroprocesorowych stosowanych w automatyce elektroenergetycznej oraz rozszerzona komunikacja. W celu lepszego zobrazowania, jakie usprawnienia bądź też optymalizacje można osiągnąć, stosując opisywane przez nas rozwiązanie w dziedzinie EAZ sieci rozdzielczych, posłużyliśmy się prostymi (a w zasadzie uproszczonymi) przykładami. Ma Pan oczywiście rację, że pewne aspekty zostały w artykule strywializowane, ale naszym zdaniem pozwoliło to na prostsze zrozumienie zagadnienia osobom nie tak biegłym w tym temacie jak Pan. Wiele razy w artykule użyliśmy też określeń "żargonowych", co z jednej strony nie jest do końca prawidłowym (z punktu widzenia języka polskiego) posunięciem, ale z drugiej strony pozwala zwiększyć zrozumiałość artykułu dla mniej wykwalifikowanych Czytelników. Poniżej zawarliśmy krótkie odpowiedzi na Pana uwagi i sugestie. Z wyrazami szacunku, dr inż. Marcin Lizer dr inż. Witold Hoppel W numerze 5/2018 WE ukazał się artykuł panów Marcina Lizera i Błażeja Sobczaka "Zabezpieczenie nadrzędne rozdzielni średniego napięcia". Artykuł należy ogólnie uznać za interesujący, ponieważ zarysowuje pewną możliwą nową propozycję w zakresie zabezpieczeń sieci średnich napięć. W artykule jest jednak kilka uchybień. 1. Chodzi o używanie pojęcia "minimalne zwarcie dwufazowe" na rysunkach i w tekście. Dla każdego, kto się przez chwilę zastanowi nad tymi słowami, jest oczywiste, że takie coś nie istnieje i można w żartobliwy sposób je krytykować. "Zwarcie minimalne?". Autorom chodziło oczywiście o minimalny prąd zwarciowy, który praktycznie zawsze oblicza się dla zwa... więcej»

Skalowalny system z aktywnymi sensorami do zarządzania stacjami elektroenergetycznymi (Aleksander Lisowiec, Paweł Michalski, Piotr Prystupiuk, Krzysztof Broda)
Kontrola procesu przesyłania i rozdzielania energii elektrycznej przez sterowanie aparaturą łączeniową i zabezpieczanie elementów systemu elektroenergetycznego stawia przed konstruktorami tych elementów nowe wymagania do spełnienia. Urządzenia tego typu muszą pozyskiwać dane pomiarowe pochodzące z odpowiednich lokalizacji w systemie elektroenergetycznym w sposób zapewniający ich poprawność. Pozyskiwanymi danymi są informacje na temat wartości płynących prądów czy wartości napięć obecnych w węzłach pomiarowych, uzupełnione o inne wartości fizyczne, takie jak temperatura elementów łączeniowych lub innych wrażliwych elementów systemu przesyłu energii. Pozyskane za pomocą urządzeń wartości fizyczne mogą posłużyć do oceny niezawodności węzła systemu elektroenergetycznego, do oceny zużycia energii czy do zabezpieczenia obiektów elektroenergetycznych. Od elementów pomiarowych wymaga się wysokiej niezawodności w całym okresie eksploatacji, a także stabilnej pracy niezależnej od czynników środowiska zewnętrznego. Urządzenia te pracują zwykle w przemysłowym środowisku elektromagnetycznym, gdzie występują duże wartości natężenia prądów i towarzyszących im pól magnetycznych oraz załączanie obwodów o dużej indukcyjności i pojemności. Przewody pomiarowe narażane są w takich miejscach na wysokie natężenia pól elektromagnetycznych, co może być przyczyną błędów pomiarowych. Niezwykle istotną kwestią jest prawidłowość przesyłania danych pomiarowych, zwłaszcza w instalacjach, gdzie sensory pomiarowe są oddalone od urządzeń konsumujących dane.Skalowalny system przez zastosowanie innowacyjnych rozwiązań, polegających m.in. na: synchronizacji czasowej komponentów systemu, cyfrowym przesyłaniu danych oraz zastosowaniu światłowodów jako medium transmisyjnego, może stanowić istotny przyczynek zwiększenia efektywności, bezpieczeństwa i niezawodności obiektów energetycznych. Zadania systemu Podstawowe zadania skonstruowanego systemu do e-zarządzania s... więcej»

40 lat Oddziału Elbląskiego SEP (1978-2018) (Dariusz Wołukanis)
Początek działalności stowarzyszeniowej elbląskich elektryków datuje się na schyłek lat 50., kiedy to 8 grudnia 1959 r. w Elbląskiej Elektrociepłowni utworzono pierwsze koło SEP liczące wówczas 18 członków. Pierwszym przewodniczącym wybrano kol. Zbigniewa Milewskiego. Po blisko 10 latach, 4 września 1969 r., z inicjatywy kol. Marii Ebelt i kol. Pawła Łucewicza powstało koło SEP przy Zakładach Mechanicznych ZAMECH, natomiast w grudniu 1975 r. podjęło działalność trzecie koło przy Biurze Projektów Budownictwa Komunalnego, w skład którego również weszli koledzy z elbląskiej telekomunikacji. Koła te działały w ramach Oddziału Gdańskiego SEP. Na wniosek elbląskich elektryków prezes Oddziału Gdańskiego kol. Henryk Bajduszewski 5 lipca 1977 r. powołał zespół organizacyjny, którego zadaniem było utworzenie nowego Oddziału SEP w Elblągu. W skład zespołu weszli koledzy: mgr inż. Zbigniew Lange - Wojewódzki Urząd Telekomunikacji, inż. Paweł Łucewicz - ZAMECH, mgr inż. Alojzy Beyer - BPBK, mgr inż. Waldemar Dunajewski - Elektrociepłownia, inż. Janusz Michałek - Wojewódzki Urząd Telekomunikacji, inż. Jan Wajda - BPBK. Po kilkumiesięcznych działaniach konsolidacyjno-organizacyjnych w grudniu 1977 r. zespół organizacyjny w imieniu środowiska elbląskich elektryków wystąpił z wnioskiem formalnym do Zarządu Głównego SEP w Warszawie o powołanie Oddziału Stowarzyszenia na terenie woj. elbląskiego z siedzibą władz w Elblągu. 16 marca 1978 r. Uchwałą nr 20-75/78 Zarządu Głównego SEP w Warszawie, po spełnieniu wszystkich statutowych warunków, powołany został Oddział Wojewódzki Stowarzyszenia Elektryków Polskich w Elblągu. W momencie powołania Oddział liczył 160 członków zwyczajnych... więcej»

2018-8

zeszyt-5591-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-8.html

 
W numerze m.in.:
Gabriel Sokolnicki - 140. rocznicę urodzin (Jerzy Hickiewicz, Piotr Rataj, Przemysław Sadłowski)
Gabriel Michał Romuald Sokolnicki urodził się 7 lutego 1877 r. w Kaszewach Kościelnych w powiecie kutnowskim (wówczas Królestwo Polskie). W ubiegłym 2017 r. minęła jego 140. rocznica urodzin. Jego ojcem był ziemianin Zenon Sokolnicki, a matką Natalia ze Stępowskich. Był starszym bratem historyka i dyplomaty Michała (1880-1967). Rodzina Sokolnickich kultywowała wielkie tradycje patriotyczne.Bratem pradziadka Gabriela był Michał Sokolnicki (1760-1816), inżynier wojskowy, generał Księstwa Warszawskiego. Gabriel Sokolnicki ożenił się w 1904 r. z Marią Stattler (1881-1969), z którą miał troje dzieci: Zofię, Annę i Stefana. Młody Gabriel naukę podstawową odebrał w domu. W 1888 r. wstąpił do Wyższej Szkoły Rzemieślniczej w Łodzi, działającej na prawach szkoły realnej, którą ukończył w roku 1894. Studia wyższe odbył w latach 1895-1900 na Politechnice w Darmstadcie (Großherzogliche Technische Hochschule zu Darmstadt) na Wydziale Elektrotechnicznym. Od 15 sierpnia do 15 października 1896 r. odbył praktykę w fabryce Lilpop, Rau&Loewenstein w Warszawie. W trakcie studiów rozpoczął działalność w Związku Młodzieży Polskiej ZET i był organizatorem ZET-u w Darmstadcie. W 1899 r. wziął udział w zjeździe Zjednoczenia Towarzystw Młodzieży Polskiej Zagranicą w Zurychu. Był wówczas sympatykiem Narodowej Demokracji. W 1900 r. zdobył dyplom inżyniera elektryka na podstawie pracy "Ueber die Methoden zur Untersuchung von Wechselstromtransformatoren und Wechselstrommotoren" ("O metodzie badania transformatorów i motorów prądu zmiennego"). Praca w Warszawie, przenosiny do Lwowa, asystentura Po powrocie ze studiów zamieszkał na krótko w Warszawie, gdzie kontynuował swoją działalność w ZET, w 1901 r. został także członkiem Ligi Narodowej. W Warszawie (w latach 1900-1901) był zatrudniony jako inżynier w biurze konsultacyjnym. W maju 1901 r. wygłosił na posiedzeniu Sekcji Technicznej Warszawskiego Oddziału Towarzystwa Popierania Przemysłu i Handlu odczy... więcej»

WYDAWNICTWA
Już wkrótce ukaże się.Stabilność systemu elektroenergetycznego Jan Machowski, Zbigniew Lubośny: Stabilność systemu elektroenergetycznego. Wydawnictwo PWN, Warszawa 2018.Autorzy postarali się w przystępny sposób wyjaśnić zjawiska zachodzące w systemie elektroenergetycznym pod wpływem zakłóceń oraz przedstawili opis modeli i metod badania stabilności systemu w praktyce. Książka adresowana jest do studentów, doktorantów uczelni technicznych na kierunkach elektrotechnika i energetyka, słuchaczy studiów podyplomowych, operatorów sieci przesyłowych, projektantów i planistów sieci przesyłowych oraz specjalistów interesujących się pracą systemu elektroenergetycznego. Autorzy w poszczególnych rozdziałach książki prezentują następujące zagadn... więcej»

Nośność połączeń zakładkowych w energetycznych stalowych słupach kratowych w świetle najnowszych badań DOI:10.15199/74.2018.8.1
(Sławomir Labocha, Piotr Tomczyk)

Jako konstrukcje wsporcze napowietrznych linii elektroenergetycznych stosowane są słupy o różnej konstrukcji, schematach i budowie, a także różnych rozwiązaniach materiałowych. W praktyce można spotkać się ze słupami: drewnianymi, betonowymi, stalowymi oraz kompozytowymi. W przypadku konstrukcji wsporczych napowietrznych linii elektroenergetycznych średniego i wysokiego napięcia dominują słupy stalowe. Wśród nich najliczniejszą grupę stanowią słupy kratowe (rys. 1), zbudowane z pojedynczych elementów składowych, z reguły kątowników walcowanych na gorąco. Cechą znamienną tego typu konstrukcji jest bardzo duża liczba połączeń na śruby. Z uwagi na stosowane przekroje poprzeczne elementów połączenia szczególnie przy elementach wykratowania, z reguły są kształtowane jako mimośrodowe, łączone jednym ramieniem kątownika (rys. 2). Na rys. 2 pokazano również połączenia śrubowe prętów głównych słupa, tzw. krawężników, które łączone są oboma ramionami. W niniejszym artykule dokonano przeglądu wymogów normowych i omówiono wyniki badań laboratoryjnych połączeń kątowników jednym ramieniem. Prace badawcze prowadzone były w ramach realizacji zadań do projektu nr RPMA.01.02.00-14-5672/16 "Innowacyjne słupy linii elektroenergetycznych 110 kV". Normowe wymagania dla połączeń śrubowych słupów energetycznych W projektowaniu połączeń na śruby rozróżnia się: połączenia zakładkowe, przenoszące obciążenia prostopadle do trzpieni łączników oraz doczołowe, w których łączniki są obciążone równolegle do trzpieni. Oba typy połączeń mogą być wykonywane jako niesprężone lub sprężone. Schematy przekazywania sił dla obu odmian połączeń zakładkowych pokazano na rys. 3. W połączeniach elementów konstrukcji kratowych słupów elektroenergetycznych zasadniczo stosuje się połączenia niesprężane (rys. 3a). W tego typu połączeniach łączniki przenoszą obciążenia przez ścinanie i docisk do ścianki otworu. W przypadku połączeń ciernych obciążenia przenoszone są wskutek... więcej»

Konferencje naukowo-techniczne Oddziału Poznańskiego SEP podczas targów EXPOPOWER 2018 (Ryszard Niewiedział)
Oddział Poznański Stowarzyszenia Elektryków Polskich im. prof. Józefa Węglarza był tradycyjnie głównym organizatorem dwóch konferencji naukowo-technicznych podczas Międzynarodowych Targów Energetyki EXPOPOWER 2018 w Poznaniu: "Technika świetlna 2018" (24 kwietnia 2018 r.), "Stacje elektroenergetyczne 2018" (25 kwietnia 2018 r.). Obie konferencje odbywały się pod patronatem medialnym Wiadomości Elektrotechnicznych, SPEKTRUM - Biuletynu Organizacyjnego i Naukowo-Technicznego SEP oraz INPE - Miesięcznika Stowarzyszenia Elektryków Polskich.Technika świetlna 2018 W dniu 24 kwietnia 2018 r. odbyła się IX Konferencja Naukowo- Techniczna z cyklu "Bezpieczeństwo i energooszczędność w oświetleniu" Technika świetlna 2018 pod patronatem Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP oraz Związku Producentów Sprzętu Oświetleniowego POL-Lighting. Głównym organizatorem był Oddział Poznański Stowarzyszenia Elektryków Polskich, natomiast współorganizatorami konferencji byli Wydział Elektryczny Politechniki Poznańskiej, Wielkopolska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa i Międzynarodowe Targi Poznańskie. Radzie Programowej IX Konferencji przewodniczył dr hab. inż. Krzysztof Wandachowicz z Politechniki Poznańskiej. Ponadto w skład Rady Programow... więcej»

Współpraca między prosumentem i operatorem systemu dytrybucyjnego - optymalizacja przepływu energii DOI:10.15199/74.2018.8.5
(Adam Gubański, Dominika Kaczorowska)

Bezpośrednim skutkiem polityki energetycznej Polski będzie znaczny wzrost liczby rozproszonych źródeł energii w systemie elektroenergetycznym. Szacuje się, że do 2030 r. produkcja energii w instalacjach fotowoltaicznych osiągnie wartość 25 GWh/rok. Biorąc pod uwagę stochastyczny charakter zmian mocy źródeł odnawialnych, takich jak generatory fotowoltaiczne, pojawia się kwestia bilansowania mocy w systemie elektroenergetycznym. Zastosowanie zasobników energii o odpowiednio dobranych parametrach i sposobach sterowania może skutecznie rozwiązywać ten problem już na poziomie mikrosieci. Mikrosieć w nowoczesnym systemie elektroenergetycznym ma stanowić autonomiczną, inteligentną jednostkę. Należy zatem opracować efektywne i bezpieczne systemy sterowania przepływem energii. Obecnie trwają intensywne badania w tym kierunku, o czym świadczą liczne publikacje naukowe [1-3, 5] i raporty organizacji działających w obszarze energii odnawialnej oraz integracji systemów [4]. W artykule przedstawiono koncepcję sterowania zasobnikiem energii elektrycznej, której celem jest efektywne wykorzystanie zasobów mikrosieci. Mikrosieć Mikrosieć niskiego napięcia jest autonomicznym systemem energetycznym niskiego napięcia, w którym pracują generatory, zasobniki oraz odbiorniki energii elektrycznej. Urządzenia te są wyposażone w sterowniki. Najczęściej są to przekształtniki energoelektroniczne pozwalające na sterowanie przepływem energii. Sieci takie mogą pracować synchronicznie z ogólnodostępną siecią rozdzielczą lub jako niezależne wyspy. Odpowiednia strategia magazynowania energii w zasobnikach pozwala w pełni wykorzystać energię produkowaną przez odnawialne źródła energii. Ze względu na sposób sterowania rozróżnia się mikrosieci wyposażone w sterownik centralny lub mikrosieci wykorzystujące sterowanie rozproszone. W przypadku sterowania rozproszonego dąży się do zapewnienia maksymalnej autonomii działania mikroźródeł oraz zasobników. Na rys. 1 pr... więcej»

2018-7

zeszyt-5566-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-7.html

 
W numerze m.in.:
NOTATKI ZE ŚWIATA
TRANSFORMATORY SPRAWIAJĄ, ŻE SIEĆ JEST ELASTYCZNIEJSZA.Wszechogarniająca transformacja: elektryczna konwersja może mieć duże znaczenie, podobnie jak deszcz na pustyni Sonoran w Arizonie. Trudno przecenić znaczenie inteligentnych transformatorów w sieciach elektrycznych. Są dosłownie wszędzie: na biegunach, w podstacjach i stanowią własność prywatną. Prawdopodobnie jest ich wiele w okolicy. Trudno sobie wyobrazić świat bez nich. W układzie dystrybucyjnym transformato... więcej»

LUDZIE POLSKIEJ ELEKTRYKI Prof. Tadeusz Łobos (1938-2014) (Krystian Chrzan)
Tadeusz Łobos urodził się 1 czerwca 1938 r. w Samborze (woj. lwowskie). Ojciec Jan i matka Jadwiga z domu Mitek byli rolnikami. Gdy Tadeusz Łobos ukończył drugą klasę szkoły podstawowej w Samborze, rodzice w lecie 1946 r. zostali repatriowani do Polski, do Mysłakowic w okolicach Jeleniej Góry. W 1948 r. rodzina przeniosła się do pobliskiej Łomnicy, gdzie otrzymali gospodarstwo rolne. W 1955 r. Tadeusz Łobos ukończył Liceum Ogólnokształcące w Jeleniej Górze i został przyjęty na Wydział Elektryczny Politechniki Wrocławskiej. W październiku 1960 r. obronił pracę dyplomową "Wpływ dwufazowe... więcej»

Seminarium szkoleniowe "Nowoczesne technologie w stacjach i sieciach elektroenergetycznych" ELSEP 2018 (Krzysztof Woliński)
17 maja 2018 r., jak co roku, w Auli Wydziału Elektrycznego Politechniki Białostockiej odbyło się XVI już seminarium szkoleniowe kadry inżynieryjno-technicznej poświęcone zagadnieniom eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych. Organizatorami seminarium byli: Komisja Szkoleniowa Oddziału Białostockiego SEP, PGE Dystrybucja, Wydział Elektryczny Politechniki Białostockiej oraz Podlaska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa (POIIB). Patronat honorowy sprawował JM Rektor Politechniki Białostockiej - prof. dr hab. inż. Lech Dzienis. W seminarium wzięło udział ok. 250 osób, które reprezentowały szerokie grono elektryków z terenów województwa podlaskiego, warmińsko-mazurskiego i mazowieckiego oraz zaproszeni goście. W zorganizowanej części wystawienniczej wzięło udział kilkanaście firm prezentujących swoje wyroby oraz najnowsze rozwiązania w energetyce i przemyśle. Uczestników, sponsorów oraz zaproszonych gości powitali: prezes Oddziału Białostock... więcej»

Niełatwe początki Wydziału Elektrycznego Politechniki Warszawskiej DOI:10.15199/74.2018.7.6

Historia powstania Wydziału Elektrycznego Politechniki Warszawskiej wypełniona jest wieloma burzliwymi wydarzeniami, tak jak burzliwe były losy polskiego społeczeństwa w epoce fin de siècle. Był to okres znacznego rozwoju gospodarczego ziem polskich oraz intensyfikowania dążeń do odtworzenia samodzielnego bytu kraju. Jednym z istotnych nurtów tych starań było zbudowanie wyższego szkolnictwa technicznego z polskim językiem wykładowym. Niestety nie było to możliwe pod panowaniem władz carskich. Politechnika mogła rozpocząć działalność dopiero w roku 1915, dzięki niestrudzonym działaczom, którzy na długo przed I wojną światową wierzyli, że Polska odzyska niepodległość i przygotowywali środki do budowy jej przyszłych instytucji. Zagadnieniom tym poświęcono artykuł [4], niniejszy stanowi jego uzupełnienie, kreśli szczególnie sylwetki osób, którym zawdzięczamy powstanie pierwszego wydziału elektrycznego w Polsce. W roku 1906 zostało zawiązane Towarzystwo Kursów Naukowych. Wkrótce utworzyło ono Wydział Techniczny, który z różnym skutkiem organizował kursy wieczorowe dla techników. Wybuch wojny światowej obudził nadzieje na odzyskanie niepodległości. Antycypując przyszłe wydarzenia Rada Naukowa Wydziału Technicznego Towarzystwa Kursów Naukowych powołała Komisję Politechniczną. Ze swojego grona wytypowała trzech przedstawicieli - dwóch z nich zostało później rektorami Politechniki Warszawskiej (Zygmunt Straszewicz, Stanisław Patschke). Następnie zaproszono delegatów warszawskiego Stowarzyszenia Techników w Warszawie i Koła Przemysłowców, dwóch profesorów istniejącego Carskiego Instytutu Politechnicznego (oczywiście Polaków) oraz wykładowców Szkoły Wawelberga i Rotwanda. Wkrótce dokooptowano trzech kolejnych przedstawicieli nauki i przemysłu. Komisja zaprojektowała wydziały przyszłych polskich politechnik, głównie warszawskiej i zakończyła swe prace w czerwcu 1915 r. W latach 1899-1901 zbudowano pierwsze gmachy Politechniki Wars... więcej»

Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej EUROELEKTRA - gala zakończenia 20. edycji Olimpiady (Zofia Miszewska, Zdzisław Świderski)
Najgłębszym sekretem jest to, że życie nie polega na odkrywaniu, ale na tworzeniu. Nie odkrywasz siebie, tylko tworzysz siebie. W związku z tym, nie staraj dowiedzieć się, kim jesteś, staraj się dowiedzieć, kim chcesz być - tymi słowami Neale’a Donalda Walscha sekretarz Komitetu Głównego Olimpiady, Zdzisław Świderski przywitał uczestników gali zakończenia 20. edycji Olimpiady Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej EUROELEKTRA, organizowanej przez Stowarzyszenie Elektryków Polskich. Uroczystość tradycyjnie odbyła się na Uniwersytecie Technologiczno-Przyrodniczym w Bydgoszczy 20 kwietnia 2018 r. Podczas uroczystości ogłoszono wyniki oraz wręczono dyplomy i nagrody laureatom, finalistom oraz nauczycielom, którzy przygotowali uczniów do Olimpiady. Podczas uroczystości władze uczelni reprezentowali: prof. dr hab. inż. Adam Gadomski - prorektor ds. współpracy międzynarodowej oraz dr inż. Mścisław Śrutek - prodziekan ds. dydaktycznych i studenckich Wydziału Telekomunikacji, Informatyki i Elektrotechniki. Uroczystość zaszczycili swoją obecnością: Urszula Chaberska - przedstawicielka Kuratorium Oświa... więcej»

2018-6

zeszyt-5538-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-6.html

 
W numerze m.in.:
LUDZIE POLSKIEJ ELEKTRYKI Prof. dr hab. inż. Zbigniew Stein (1931-2018)
Zbigniew Stein urodził się 9 lipca 1931 r. w Poznaniu. W latach 1950-1953 studiował na Wydziale Elektrycznym Szkoły Inżynierskiej w Poznaniu i uzyskał dyplom inżyniera elektryka. Studia drugiego stopnia kontynuował na Zamkniętym Kursie Magisterskim zorganizowanym dla asystentów ówczesnej Szkoły Inżynierskiej. Dyplom magistra inżyniera elektryka uzyskał w 1957 r. już na Politechnice Poznańskiej. Uchwałą w 1964 r. Rada Wydziału Elektrycznego Politechniki Śląskiej nadała Mu stopień naukowy doktora nauk technicznych. Ta sama Rada Wydziału, uchwałą w 1978 r., nadała Mu stopień naukowy doktora habilitowanego nauk technicznych. W 1986 r. uzyskał tytuł naukowy profesora. Działalność zawodowa prof. Zbigniewa Steina w szkolnictwie wyższy... więcej»

Stowarzyszenie Elektryków Polskich Oddział Poznański im. prof. Józefa Węglarza - rys historyczny DOI:10.15199/74.2018.6.3
(Ryszard Niewiedział)

W dniach od 21 do 24 czerwca 2018 r. w Poznaniu odbędzie się XXXVIII Walny Zjazd Delegatów Stowarzyszenia Elektryków Polskich. W blisko 100-letniej tradycji Stowarzyszenia impreza tej rangi odbędzie się po raz piąty w Poznaniu. W roku 1929 odbyło się I Walne Zgromadzenie Członków SEP, w roku 1955 odbył się VIII, w roku 1964 - XVI i w roku 1984 - XXIII Walny Zjazd Delegatów SEP. Tegoroczne obrady XXXVIII WZD SEP będą się odbywały na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich w hali nr 15 (sala Ziemi). Oddział Poznański SEP jest jednym z 50 Oddziałów Stowarzyszenia Elektryków Polskich, istniejącego od 1919 r. Dzień 9 czerwca 1919 r. został przyjęty jako data powstania SEP - na I Zjeździe w Warszawie, który uchwalił statut, uczestniczyli w nim przedstawiciele Kół Elektryków z: Warszawy, Krakowa, Lwowa, Łodzi, Poznania i Sosnowca. A zatem Koło Elektryków z Poznania było jednym z założycieli SEP w Polsce. W maju 2014 r. Oddział Poznański SEP zorganizował pod patronatem wojewody wielkopolskiego uroczystość z okazji 95-lecia Stowarzyszenia Elektryków Polskich w Wielkopolsce, dokumentując swą działalność specjalnym wydawnictwem jubileuszowym (rys. 1). Oddział Poznański SEP ma osobowość prawną, liczy ponad 1100 członków zrzeszonych w 28 kołach zakładowych i terenowych. Pięciu naszych członków zostało uhonorowanych godnością Członka Honorowego SEP: Wojciech Weiss (1994-2012), Czesław Królikowski (1998 r.), Stefan Granatowicz (2010 r.), Zbigniew Stein (2010-2018), Ryszard Niewiedział (2014 r.). Prezesem w obecnej kadencji od 14 marca 2018 r. jest kol. Aleksandra Rakowska. W Oddziale działają cztery sekcje branżowe: Energetyki, Instalacji i Urządzeń Elektrycznych, Telekomunikacji i Elektroniki oraz Trakcji Elektrycznej, a także 9 Komisji i Rad Oddziałowych. W aktualnej kadencji (2014-2018) członkowie Oddziału Poznańskiego SEP działają w następujących władzach i centralnych komisjach Stowarzyszenia: - Stefan Granatowicz - wiceprezes Z... więcej»

Konkurs na najaktywniejszy Oddział SEP w kadencji 2014-2018
W pierwszej edycji tego konkursu wzięło udział siedem Oddziałów. Komisja konkursowa pod przewodnictwem kol. Andrzeja Klaczkowskiego (Oddział Zagłęb... więcej»

Reklozer ziemnozwarciowy dla sieci SN DOI:10.15199/74.2018.6.5
(Józef Lorenc, Bartosz Olejnik, Aleksandra Schött, Beata Zięba, Paweł Urbański)

W ostatnim czasie bardzo popularne w energetyce stały się urządzenia montowane w głębi sieci, komunikujące się z systemem nadzoru przy użyciu fal radiowych lub technologii GSM. Przykładem takich aparatów są reklozery, które są wprowadzane powszechnie do eksploatacji sieci SN. Reklozer w potocznym rozumieniu to urządzenie (z reguły napowietrzne), które może przerywać prądy obciążeniowe i zwarciowe oraz realizować funkcję automatyki SPZ. W typowych rozwiązaniach przyjęło się, że rolę łącznika w reklozerze pełni wyłącznik, co sprawia, że umieszczenie tak wyposażonego aparatu w głębi sieci jest równoznaczne z powtórzeniem właściwości pola liniowego rozdzielni SN. Urządzenia zabezpieczeniowe reklozerów czerpią sygnały pomiarowe zwykle z sensorowych czujników prądu i napięcia, rzadziej - z typowych przekładników. Wyłączeniowe funkcje typowego reklozera powodują wysokie koszty takiego urządzenia, które po uwzględnieniu aparatury pomiarowej i pomocniczej przekraczają często 50 tys. zł. Z wieloletnich doświadczeń eksploatacyjnych oraz z danych statystycznych jednoznacznie wynika, że ponad 70% wszystkich uszkodzeń w sieci dystrybucyjnej to zwarcia fazy z ziemią. Zgodnie z "Międzynarodowym Słownikiem Elektrotechniki" - zwarcia między jednym przewodem fazowym a ziemią w sieciach SN nazywane są doziemieniem [1]. Ich intensywność jest relatywnie duża, szczególnie w liniach napowietrznych. W ciągu roku na 100 km linii SN przypadać może od kilku do kilkunastu i więcej doziemień. Są one powodem różnych zjawisk niekorzystnie wpływających na pewność i jakość zasilania odbiorców energii elektrycznej oraz znacząco wpływają na warunki ochrony przepięciowej linii i na poziom zagrożenia porażeniowego. Zwarcia z ziemią, w postaci niestabilnego łuku elektrycznego (zwarcia przerywane), mogą być powodem niebezpiecznych przepięć ziemnozwarciowych, których skutkiem może być utrata izolacji w innych miejscach sieci, przekształcając doziemienie w zwarcie m... więcej»

Przed XXXVIII Walnym Zjazdem SEP w Poznaniu (Zbigniew Lubczyński)
W dniach od 21 do 24 czerwca br. w Poznaniu odbędzie swoje obrady kolejny XXXVIII WZD SEP. Zgodnie ze statutem Zjazd jest najwyższą władzą Stowarzyszenia. Do kompetencji Zjazdu należy m.in.: ocena działalności SEP i rozpatrzenie wniosku GKR w sprawie absolutorium dla Zarządu Głównego, wybór prezesa SEP oraz członków władz i organów centralnych Stowarzyszenia - Zarządu Głównego, Głównej Komisji Rewizyjnej, Głównego Sądu Koleżeńskiego i Komisji Wyborczej, nadawanie i pozbawianie godności Członka Honorowego SEP. Jesteśmy u końca kadencji 2014-2018 i zarazem u początków nowej kadencji 2018-2022. To dobra okazja do refleksji nad tym, czego dokonaliśmy w mijającej kadencji, z czego możemy czerpać satysfakcję i do zastanowienia się nad tym, co winniśmy zrobić w nadchodzącej kadencji, by nasza satysfakcja z działalności naszego koła, sekcji, komisji, Oddziału, komitetu, i wreszcie Stowarzyszenia była jeszcze większa. Kilka danych liczbowych świadczących o aktywności Zarządu Głównego i jego prezydium, także Rady Prezesów SEP, przedstawia się następująco: - liczba posiedzeń ZG - 40, - liczba posiedzeń Prezydium ZG - 39, - liczba podjętych uchwał - 295 do 25 kwietnia, - liczba posiedzeń Rady Prezesów SEP - 17. Za każdym z tych posiedzeń kryje się ogromny wysiłek intelektualny, logistyczny przygotowania merytorycznego i organizacyjnego obrad, zapewnienia uczestnikom odpowiednich warunków pracy i udziału w posiedzeniu. Liczba członków zwyczajnych SEP w 50 Oddziałach i 674 kołach na 31 grudnia 2016 r. wynosiła 22 227 osób, w tym: - do lat 40 - 7134 (32,1%), - inżynierowie - 12 059, - technicy - 5678, - pozostali - 4490, - kobiety - 2042 (9,2%), - mężczyźni - 20 185, - emeryci i renciści - 4175 (18,8%), - studenci i uczniowie - 3264 (14,7%), - członkowie wspierający na szczeblu centralnym i na szczeblu Oddziałów - 330 firm. Z informacji nt. realizacji wniosków z XXXVI WZD SEP wynika, że z ogólnej liczby 71 wniosków zrealizowano lub... więcej»

2018-5

zeszyt-5501-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-5.html

 
W numerze m.in.:
Zabezpieczenie nadrzędne rozdzielni średniego napięcia DOI:10.15199/74.2018.5.7
(Marcin Lizer, Błażej Sobczak)

W przypadku sieci rozdzielczych średniego napięcia, promieniowy, jednokierunkowy charakter przepływu mocy w tego typu sieciach pozwalał na realizację układów elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej tego typu sieci, na podstawie stosunkowo prostych kryteriów prądowych oraz zerowoprądowych. Konwencjonalne rozwiązania zabezpieczeń od skutków zwarć międzyfazowych w sieciach rozdzielczych średniego napięcia W sieciach takich bezpieczeństwo działania zwłocznych zabezpieczeń od skutków zwarć międzyfazowych (51) osiągane jest na zasadzie odstrojenia się ze współczynnikiem bezpieczeństwa kb = 1,2-1,5 od występujących w danym ciągu sieciowym prądów ruchowych. Czułość działania zabezpieczeń (51) sprawdzana jest dzięki porównaniu nastawienia prądu rozruchowego z minimalnym prądem zwarcia na końcu zabezpieczanego odcinka sieci. Zazwyczaj wymagane jest osiągnięcie w ten sposób współczynnika czułości na poziomie kc = 1,2-2. Czasy zwłoki działania zabezpieczeń (51) muszą być zestopniowane, aby możliwe było zachowanie selektywności działania. Zastosowanie niskich nastawień prądów rozruchowych i stopniowania czasów działania zabezpieczeń (51) pozwala realizować zdalne rezerwowanie się tych zabezpieczeń w ciągu liniowym zgodnie z rys. 1. Na przedstawionym schemacie (rys. 1) nastawienia prądów rozruchowych zabezpieczeń nadprądowych zwłocznych sieci promieniowej SN zostały skoordynowane w taki sposób, aby utrzymane zostało bezpieczeństwo pracy sieci (prądy rozruchowe odstrojone od występujących prądów obciążenia poszczególnych elementów sieci ze współczynnikiem bezpieczeństwa kb ≈ 1,2) ale jednocześnie, aby zabezpieczenia rezerwowały się wzajemnie w możliwie szerokim zakresie, z zachowaniem wymaganej czułości wykrywania zwarć. Przy tak przyjętych wymaganiach i nastawieniach, analizowane minimalne zwarcie dwufazowe zostanie wykryte przez zabezpieczenia (51) ujęte na rys. 1 czerwonym prostokątem, przy zachowaniu współczynnika czu... więcej»

Współpraca prosumenckich układów OZE z lokalnymi instalacjami elektrycznymi w świetle procesów normalizacyjnych i rozwoju technologii smart DOI:10.15199/74.2018.5.1
(Marcin A. Sulkowski)

Zagadnienia związane z poprawą efektywności energetycznej użytkowania energii są bardzo istotne. Wynika to z troski o środowisko naturalne, jak i możliwości wyczerpania dotychczasowych pierwotnych źródeł energii. Dlatego też, w ciągu ostatnich kilku lat, duży nacisk kładzie się na rozwój energetyki prosumenckiej, opartej na niewielkich instalacjach OZE. Przy czym w początkowym okresie rozwoju energetyki prosumenckiej brakowało aktów prawnych regulujących zasady współpracy owych instalacji z lokalnymi systemami energetycznymi, jak i dokładnych wytycznych w zakresie bezpieczeństwa użytkowania mikroinstalacji OZE w obiektach budowlanych. Problem ten nie dotyczył jednak tylko naszego kraju, ale także był widoczny w wielu państwach europejskich, w których rozwój instalacji prosumenckich w ostatnich latach odbywał się bardzo dynamicznie. Uregulowanie prawne oraz wytyczne dotyczące kwestii bezpieczeństwa są bardzo istotne, gdyż mikroinstalacje OZE są eksploatowane często w obiektach, w których brakuje stałego nadzoru osób wykwalifikowanych lub poinstruowanych. A punktem ich przyłączenia do systemu dystrybucyjnego są elektroenergetyczne sieci niskiego napięcia, w których aktualnie nie ma możliwości sterowania parametrami sieci w czasie rzeczywistym. Powoduje to powstawanie dodatkowych zagrożeń zarówno w aspekcie użytkowania instalacji OZE w obiektach, jak i w sieciach elektroenergetycznych nn. Sposoby współpracy mikroinstalacji prosumenckich z sieciami dystrybucyjnymi Problem braku regulacji prawnych w zakresie instalacji OZE przyłączanych do sieci elektroenergetycznych niskich napięć został zauważony także na poziomie międzynarodowym. Skutkiem tego są prace normalizacyjne nad projektem normy IEC 60364-8-2 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Część 8-2 Prosumenckie instalacje niskiego napięcia (Prosuming low -voltage electrical installations) [1]. Aktualnie znajdują się one na ostatnim etapie prac legislacyjnym, a planowany te... więcej»

System monitorowania transformatorów oparty na IEC 61850 (Daniel Stieneke)
Transformatory są centralnym punktem systemu rozdziału i przesyłu energii elektrycznej, dlatego w celu zapewnienia ich sprawnego funkcjonowania muszą być one w dobrym stanie. Opłacalne rozwiązanie dla nowych i istniejących systemów Awaria może mieć poważne konsekwencje - spowoduje przeciążenie segmentów sieci, które mogą prowadzić do rozległych awarii zasilania i przestojów produkcyjnych. Całkowite uszkodzenie izolacji może doprowadzić do poważnych obrażeń ciała i szkód materialnych. Nieprzerwane zasilanie można zapewnić tylko wtedy, gdy transformatory działają niezawodnie. Jednak komponenty zwykle są używane od dziesięcioleci, nieuchronnie poddawane są procesom starzenia i zużycia. Wymiana komponentów po upływie pewnego okresu funkcjonowania jako środek zapobiegawczy nie wydaje się być opłacalnym rozwiązaniem, gdyż zwykle wiąże się z wysokimi kosztami. Ponadto, szybkość i zakres procesu starzenia się w znacznym stopniu zależy od trybu pracy transformatora i warunków środowiska, w których jest on użytkowany. Firma Phoenix Contact opracowała bardzo efektywne i kosztowo kompleksowe rozwiązanie dla transformatorów, które zapewnia ich stabilne utrzymanie. Ciągła kontrola podstawowego poziomu napełnienia transformatora Zarówno w Niemczech, jak i w Polsce transformatory są zazwyczaj wykorzystywane dla trzech poziomów napięć: 110 kV, 220 kV i 380 kV. Transformatory sieci dystrybucyjnej o poziomie napięcia 110 kV zwykle dostarczają znacznie mniej odczytów pomiarowych, a co za tym... więcej»

U progu rewolucji w podejściu do uziemień w energetyce - czyli jak czynnik czysto biznesowy wymusza zmiany w podejściu do rozumienia istoty uziemień DOI:10.15199/74.2018.5.4
(Janusz Budniok)

Doświadczenia wieku XIX i XX to dobór systemów uziemiających do potrzeb metodą prób i błędów. W początkowej fazie rozwoju energetyki (XIX w. i pierwsze dekady XX w.) uziemienia wykonywano ze stali czarnej. Drugim używanym materiałem była czysta miedź. Pierwsze pokrycia przewodnika stalowego podwyższające odporność na korozję pojawiły się w pierwszej połowie XIX w., a upowszechnienie procesu cynkowania przez rewolucyjną zmianę technologiczną zaproponowaną przez prof. Tadeusza Sendzimira w latach 20. XX w. wzmocniło trend zabezpieczania stali czarnej za pomocą powłoki cynkowej. Różnice w czasie eksploatacji stali czarnej a stali ocynkowanej pokazują, jak ważnym parametrem w eksploatacji części uziemiających jest trwałość produktu i odporność na degradację podczas eksploatacji. Wybrany kierunek podwyższania odporności korozyjnej dał impuls do poszukiwania jeszcze innych pokryć zabezpieczających przewodniki. I tak, stosowano i stosuje się do dziś cynkowanie ogniowe, elektrolityczne czy termodyfuzyjne. Cynkowanie elektrolityczne i termodyfuzyjne ze względu na cienką pokrywę cynku nie są rekomendowane na uziemienia. Stosuje się także miedziowanie elektrolityczne i zbiera się doświadczenia w miedziowaniu ogniowym. Innym używanym pokryciem zwiększającym odporność na korozję przewodnika rodzimego wykonanego z miedzi - jest cynowanie lub srebrzenie. Technologie te nie mają bezpośredniego zastosowania w uziemieniach. Na rynku europejskim można znaleźć również poprawną technicznie stal ołowiowaną, jednak rygorystyczne zapisy dotyczące ochrony środowiska wykluczają możliwość jej użycia. Na uziemienia zaczęto stosować również stale z rodziny nierdzewnych z dużą zawartością c... więcej»

Pierwsza w Polsce rozbudowa istniejącej rozdzielnicy 110 kV GIS o pola innego producenta, gwarantująca pełną kompatybilność i funkcjonalność pracy rozdzielnicy DOI:10.15199/74.2018.5.6
(Zbigniew Janiak, Edwin Jęchorek)

Historia pierwszej polskiej rozdzielnicy GIS zaczęła się pod koniec lutego 2010 r. Na spotkaniu strategicznym kierownictwa ELEKTROBUDOWY SA zapadła wówczas decyzja o zaprojektowaniu rozdzielnicy wysokiego napięcia w izolacji gazowej SF6. Jak to się zaczęło, czyli początki GIS-a w ELEKTROBUDOWIE SA We wrześniu 2010 r. powstało Biuro Rozwoju Projektów Strategicznych na potrzeby projektu i realizacji rozdzielnicy GIS. Prototyp pola rozdzielnicy GIS został zaprezentowany we wrześniu 2011 r. na Targach Bielskich (ENERGETAB 2011). Pierwsza komercyjna rozdzielnica GIS została dostarczona na stację elektroenergetyczną 110/15 kV RPZ 11 Białystok w grudniu 2013 r., a w maju 2014 r. stacja wraz z rozdzielnicą GIS została odebrana i załączona do pracy. W tym miejscu należą się szczególne podziękowania przedstawicielom PGE Dystrybucja Oddział Białystok za pomoc i wyrozumiałość w procesie wdrożenia i uruchomienia pierwszej polskiej rozdzielnicy wnętrzowej 110 kV w izolacji gazowej. Od tego momentu ruszyły sukcesywne dostawy pól rozdzielni GIS do klientów. Wraz z dostawami pól ruszyła produkcja i dostawa opracowanych w ELEKTROBUDOWIE SA szynoprzewodów w izolacji gazowej SF6 (szynoprzewody GIL). Aktualnie wyprodukowano i dostarczono 79 pól rozdzielni GIS i ponad 190 metrów szynoprz... więcej»

2018-4

zeszyt-5483-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-4.html

 
W numerze m.in.:
O ocenie czułości zabezpieczeń elektrycznych
Na podstawie: Romanow J., Woronow P. "Problema ocenki czuwstwitielnosti relejnoj zaszczity". Elektriczeskije Stancii 10/2017. Opracował - Piotr Olszowiec.Jednym z podstawowych wymagań stawianych zabezpieczeniom elektrycznym jest czułość, czyli zdolność wykrywania zakłóceń. W przypadku zabezpieczeń zwarciowych powinna być ona dostatecznie wysoka dla zapewnienia wykrywania uszkodzeń na końcu jego strefy przy minimalnej możliwej mocy zwarciowej i ewentualnej oporności przejścia. Zdolność zabezpieczenia do eliminacji zwarć w powyższych, najmniej k... więcej»

Strategia sukcesu firmy Elektrometal Energetyka - rozmowa z prezesem Mariuszem Maślanym
Panie Prezesie, jakby Pan w kilku słowach opisał firmę Elektrometal Energetyka? Przede wszystkim jesteśmy dynamiczną spółką ze 100-procentowym kapitałem polskim. Produkujemy aparaturę rozdzielczą, łączeniową i zabezpieczeniową SN, co predysponuje nas do miana kompleksowego dostawcy usług na rynku elektroenergetycznym w sektorze średniego napięcia. Kompleksowego, ponieważ istniejemy w procesie od samego początku - od opracowania koncepcji, przez całościową realizację, aż do dokumentacji powykonawczej, uruchomienia i przekazania obiektu do eksploatacji. Wchodzimy w skład dużej, polskiej grupy Elektrometal, która zatrudnia obecnie ok. 500 osób przy przychodach na poziomie 200 mln zł i w tym roku obchodzi 70. rocznicę działalności. Tworzymy nową jakość w obszarach krajowej elektroenergetyki, bazując na synergii młodości i doświadczenia. Wykorzystując zaawansowane technologie, potrafimy efektywnie sprostać ponadstandardowym wymaganiom biznesowym. Spółka w ostatnich latach swojej działalności na mocno konkurencyjnym rynku zrealizowała wiele kluczowych projektów dla strategicznych odbiorców wszystkich obszarów energetyki: dystrybucyjnej, zawodowej, przemysłowej, kopalnianej i trakcyjnej. Nasza lista referencyjna obejmuje najważniejsze spółki elektroenergetyczne w Polsce: PGE Dystrybucja, PGE GiEK, PGE Energia Ciepła, innogy Stoen Operator, KGHM Polska Miedź, Energa Operator, Enea Operator, Tauron Dystrybucja, Tauron Wytwarzanie, Tauron Wydobycie, PERN, PKP Energetyka, PGG, JSW, Grupa AZOTY i wiele innych. Jak widać, trzon naszej działalności, tj. rozdzielnice SN e2ALPHA, aparatura łączeniowa e2BRAVO oraz automatyka zabezpieczeniowa (EAZ) e2TANGO, zyskały uznanie wiodących i kluczowych odbiorców. Co przyczyniło się do tego, że w tak krótkim czasie najważniejsi gracze rynku elektroenergetyki obdarzyli Was aż takim zaufaniem? Na pierwszym miejscu każdej profesjonalnej firmy stoi zawsze kli... więcej»

Global Xpress - szerokopasmowa łączność wysokiej prędkości
"Global Xpress Network - high-speed broadband connectivity". Pacworld, technology news, December 2017. Opracował - Konrad Woliński.Od grudnia 2015 r. Global Xpress (GX) dostarcza szybką szerokopasmową łączność obejmując... więcej»

Testy wskaźników zwarcia z komunikacją do SCADA - doświadczenia z postępowania prekwalifikacyjnego DOI:10.15199/74.2018.4.3
(Bartosz Pawlicki, Michał Janiszewski, Joanna Baraniak, Adam Wojtaszek, Łukasz Świderek)

innogy Stoen Operator jako operator systemu dystrybucyjnego (OSD) odpowiada za niezawodne dostawy energii elektrycznej do odbiorców na terenie Warszawy i gmin ościennych. Od kilku lat w spółce podejmowane są działania inwestycyjne transformujące obecne sieci do smart grid (SG). Transformacja ta dokonuje się m.in. przez pilotażowe instalacje innowacyjnych rozwiązań oraz instalację automatyki i telemechaniki w głębi sieci SN. Obecnie jednym ze strategicznych celów spółki innogy Stoen Operator jest utrzymanie pozycji lidera wśród OSD pod kątem niezawodności dostaw energii elektrycznej do odbiorców. Stąd podjęto decyzję, że od 2018 r. wszystkie modernizowane i nowo budowane stacje SN/nn będą wyposażone w układy telemechaniki i automatyki - w każdym przypadku wymagana będzie realizacja funkcjonalności wskaźnika zwarcia, a w wybranych punktach również zdalne sterowanie rozłącznikami. Podjęcie takiej decyzji motywuje do sprawdzenia urządzeń, które tak masowo będą instalowane w sieci SN. W tym celu przez blisko 3 miesiące prowadziliśmy testy urządzeń oferowanych na polskim rynku pod kątem spełnienia przez nie wymagań zawartych w "Standardzie dla urządzeń Smart Grid (NS/ST/2017/02)" [1]. W badania zaangażowani byli przedstawiciele komórek wydziałów zajmujących się: planowaniem rozwoju sieci, standaryzacją rozwiązań, eksploatacją układów automatyki i telemechaniki, a także osoby odpowiedzialne za system SCADA. Do testów zostało zaproszonych 17 dostawców, z czego terminowe zgłoszenie do udziału złożyło 10 firm. Po weryfikacji wniosków i dokumentacji do fazy testowej zakwalifikowano 8 rozwiązań - testom tych urządzeń poświęcono dalszą część artykułu. Ze względu na potrzebę przedstawienia problemów tylko od strony technicznej, nie będą prezentowane konkretne nazwy producentów i rozwiązań, a testowane urządzenia będą identyfikowane kolejnymi numerami. Sprawdzenia i testy Podstawą prac z urządzeniami był wcześniej wspomniany już "Standard... więcej»

WYDAWNICTWA
Środowiska programowania robotów.Wojciech Kaczmarek, Jarosław Panasiuk, Szymon Borys: Środowiska programowania robotów. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2017.We Wstępie autorzy napisali: Szczególną cechą wszystkich robotów, związaną z możliwością elastycznego programowania, jest ich elastyczność. To dzięki programom, zaimplementowanym w pamięci robota, może on realizować różne zadania. (…) Nowoczesne narzędzia komputerowe, pomagają sprostać wyzwaniom produkcyjnym szybko zmieniającej się gospodarki rynkowej, szczególnie w pracy inżynierów. (…) Obecnie przodujący na świecie producenci robotów oferują wirtualne środowiska, które pozwalają nie tylko na programowanie robotów, ale również przeprowadzanie pełnych symulacji z uwzględnieniem cykli pracy kontrolerów. Autorzy prezentują następujące zagadnienia: Wprowadzenie do środowisk do programowania robotów przemysłowych w trybie offline/online - RobotStudio firmy ABB, Roboguide firmy FANUC, K-Roset firmy Kawasami, MELFA WORKS firmy Mitsubishi Electric, KUKA.Sim Pro firmy KUKA, EPSON RC + 7.0 firmy EPSON, RoboSim Pro firmy Comau Robotics, podsumowanie, Opis środowisk do programowania robotów w trybie offline wybranych firm - środowisko RobotStudio firmy ABB, pakiet MELFA WORKS firmy Mitsubishi Electric, środowisko Roboguide firmy FANUC, środowisko KUKA.Sim Pro firmy KUKA, środowisko COSIMIR firmy EF-Robotertechnik GmbH... więcej»

2018-3

zeszyt-5442-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-3.html

 
W numerze m.in.:
Projekt, wykonanie i pomiary transformatora laboratoryjnego z rdzeniem w technologii UNICORE DOI:10.15199/74.2018.3.2
(Olgierd Massalski)

W ramach odbytej praktyki studenckiej w Instytucie Elektrotechniki w Warszawie w Zakładzie Trakcji Elektrycznej wykonano transformator laboratoryjny. Zakład Trakcji Elektrycznej ma bogatą bazę źródeł prądu stałego i przemiennego, jednak brakowało w niej transformatora na niskie napięcia mogącego dać na zaciskach wyjściowych duży prąd. Transformator ma następujące parametry: 230 V/120 V, 60 V, 30 V 50 Hz, co przy mocy 2650 VA daje odpowiednio następujące prądy 12 A/22,1 A, 44,2 A, 88,2 A: - klasa izolacji F, - rodzaj pracy C, - chłodzenie naturalne, - stopień ochrony IP00. Do rozważenia wybrano trzy rdzenie. Spośród nich wybrano rdzeń DUO3. Rdzeń UNCUT nie nadawał się do zastosowania z powodu "szytego" uzwojenia. Sposób łączenia blach rdzenia DUO3 pozwalał spodziewać się lepszej przewodności magnetycznej oraz cichszej pracy w porównaniu z rdzeniem BUTT2. W wykonanej konstrukcji zastosowano drut okrągły izolowany emalią o... więcej»

Projektowanie jako sztuka optymalnych wyborów DOI:10.15199/74.2018.3.3
(Henryk Ptasiński, Łukasz Bednarek, Marcin Sapeta)

Projektowanie obwodów wtórnych stacji elektroenergetycznych wydaje się łatwe. Opracowane zostały standardowe wymagania dla poszczególnych urządzeń i układów wyposażenia stacji. Należy więc znaleźć mniej lub bardziej zbliżony do projektowanego obiektu projekt wykonawczy i metodą kopiuj/wklej szybko uporać się z pracą. Szybko, bo zlecający projekt wykonawca stacji wreszcie uzgodnił (lub prawie uzgodnił) dane gwarantowane aparatury, a terminy wykonania projektów już są zagrożone. Pojawia się pytanie: dlaczego projekty nie są jeszcze gotowe? Kiedy projekt jest gotowy do zatwierdzenia, pojawia się wiele uwag. Część z nich to znalezione przez opiniującego błędy w projekcie (łatwiejsze do usunięcia bo oczywiste), a część to uwagi merytoryczne dotyczące działania układów, których poprawienie wymaga więcej czasu i myślenia w celu zmiany skopiowanych fragmentów, bo nie pasują do wymaganej przez opiniującego logiki działania układów lub zastosowanej aparatury. Projekty są więc poprawiane (często wielokrotnie) zawsze pod presją czasu. Taka praktyka eliminuje podstawową część projektowania, czyli optymalizację rozwiązań. Kiedyś mówiło się, że: projektowanie jest ustawiczną zmianą, aby znaleźć lepsze rozwiązania. Teraz szuka się wzorów zatwierdzonych przez zamawiającego a nie rozwiązań optymalnych. Skutkuje to np. przewymiarowaniem zasilaczy potrzeb własnych (transformatorów, baterii itp.) lub ogromnym wzrostem aparatury pomocniczej w szafach zabezpieczeń, tak że nie mieszczą się w szafach. Aby naprawić skutki tak wykonywanych projektów, potrzebna jest analiza istniejących rozwiązań, by znaleźć rozwiązania optymalne. Optymalizacja potrzeb własnych W roku 2016 wykonaliśmy projekt "Opracowanie zasad optymalizacji układów i elementów zasilania potrzeb własnych AC i DC w stacjach elektroenergetycznych NN". Aby uzyskać dane do analizy układów potrzeb własnych: 400/230 VAC, 220 VDC, 48 VDC oraz 230 VAC gwarantowane, na 10 wytypowanych stacjach ... więcej»

Prof. dr hab. inż. Andrzej Bytnar (1937-2017) (Jerzy Przybysz, Sylwia Wróblewska)
14 sierpnia 2017 r. zmarł prof. dr hab. inż. Andrzej Bytnar, wybitny specjalista w dziedzinie maszyn elektrycznych, wieloletni pracownik Instytutu Energetyki. Andrzej Stefan Bytnar urodził się 4 sierpnia 1937 r. w Wielkich Oczach na Podkarpaciu w rodzinie inteligenckiej. Jego ojciec był matematykiem, absolwentem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Do szkoły podstawowej oraz do liceum ogólnokształcącego uczęszczał w Przemyślu. W 1956 r. podjął studia na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej. W czerwcu 1962 r. uzyskał dyplom magistra inżyniera elektryka, przedstawiając pracę magisterską z dziedziny maszyn elektrycznych, ocenioną jako bardzo dobrą. W styczniu 1962 r. został zatrudniony w Instytucie Energetyki w Pracowni Eksploatacji Maszyn Elektrycznych, początkowo na stanowisku pracownika inżynieryjno-technicznego, później asystenta, starszego asystenta, a od 1968 r. na stanowisku adiunkta. W pracach naukowo-badawczych Instytutu Energetyki zajmował się m.in. zagadnieniami: wpływu częstych uruchomień genera... więcej»

XXVI Międzynarodowe Targi Sprzętu Oświetleniowego ŚWIATŁO 2018, XVI Międzynarodowe Targi Sprzętu Elektrycznego i Systemów Zabezpieczeń ELEKTROTECHNIKA 2018 (Krzysztof Woliński)
W dniach 31 stycznia - 2 lutego 2018 r. w Warszawskim Centrum Wystawienniczym EXPO XXI odbyły się kolejne edycje Targów Światło, Elektrotechnika oraz Wystawa TELETECHNIKA.Targom towarzyszyło kilkanaście szkoleń dla: projektantów, architektów, wyższej kadry dozoru technicznego oraz dla osób odpowiedzialnych za inwestycje w energetyce, budownictwie,... więcej»

Zabezpieczenia odległościowe transformatorów blokowych DOI:10.15199/74.2018.3.4
(Krystyna Romantowska)

Zgodnie z IRiESP PSE jako operator systemu przesyłowego, koordynuje nastawienia zabezpieczeń sieci 110 kV i NN. Dotyczy to również zabezpieczeń nowych urządzeń i instalacji podłączanych do systemu elektroenergetycznego. W przypadku podłączania nowych urządzeń i instalacji również weryfikuje zaproponowane układy zabezpieczeń, w tym nastawienia. Zdarza się, że systemy zabezpieczeń nie spełniają wymagań, jakie określono w IRiESP. Szczególnie dotyczy to instalacji bardziej złożonych, ale nie tylko. Zdarza się również, że dla obiektów już pracujących są zmieniane warunki przyłączenia, w wyniku których zachodzi konieczność modyfikacji zabezpieczeń, co często budzi kontrowersje. I tak np. linia promieniowa 110 kV zasilająca transformator 110/SN nie musi mieć zainstalowanego zabezpieczenia odległościowego, z wyjątkiem przypadków szczególnych. Podobnie dwie linie promieniowe. Jednak po dodaniu łącznika szyn 110 kV z wyłącznikiem na ich końcach, linie promieniowe stają się fragmentem pierścienia. Wymagania, jakie stawia IRiESP powinny być uwzględniane pod każdym względem, a nie tylko w wybranym zakresie. Przy czym, jak pokazuje doświadczenie, łatwiej jest zmienić warunki przyłączenia, niż uzupełnić systemy zabezpieczeń. Szczególnie, jeżeli zmiany dotyczą więcej niż jednego właściciela. Dlatego na etapie uzgadniania zabezpieczeń należy zaprojektować taki układ, by przy ewentualnej zmianie umowy handlowej nie wymagał zmian. W przeszłości wprowadzono w wielu miejscach sieci układy gwiazdowe, obostrzone zapisami o obowiązku utrzymywania podziałów w określonych punktach sieci. Obecnie nie ma uzasadnienia budowa takich układów pierwotnych, które z góry będą zakładały braki w systemie zabezpieczeń. Istnieją określone wymagania i są, co jest bardzo istotne, środki techniczne do ich realizacji. W artykule, jako przykład zaproponowanego układu zabezpieczeń, który na etapie realizacji wymagał uzupełnienia, omawia się skomplikowaną instalację pod... więcej»

2018-2

zeszyt-5413-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-2.html

 
W numerze m.in.:
WYDAWNICTWA
Montaż i konserwacja instalacji elektrycznych.Sławomir Kołodziejczyk: Montaż i konserwacja instalacji elektrycznych. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 2017.W rozdziale Do Czytelnika Autor napisał: Podręcznik, który trzymasz w ręku, poświęcono praktycznym zagadnieniom, dotyczącym montażu, konserwacji i napraw instalacji elektrycznej. Szczególny nacisk położyłem w nim na opis czynności wykonywanych na co dzień przez elektryka. Starałem się opisać je jak najprościej. (…) W niniejszym podręczniku zaproponowałem wykonanie wielu ćwiczeń praktycznych. Podręcznik jest przeznaczony dla uczniów technikum i zasadniczej szkoły zawodowej. Autor w poszczególnych rozdziałach omawia następujące zagadnienia: Część I. Montaż elementów instalacji elektrycznej BHP w pracy elektryka - ubranie robocze, zagrożenia i zasady BHP wynikające z pracy elektryka, pierwsza pomoc w nagłych wypadkach, ochrona przeciwpożarowa, Technologia pracy elektryka - podstawowe umiejętności elektryka, Montaż układów instalacyjnych - stanowisko do ćwiczeń z montażu układów instalacyjnych, montaż podstawowych układów instalacyjnych, montaż układów instalacji elektrycznych sterowanych podzespołami elektronicznymi, montaż układów do pomiaru energii elektrycznej, Podstawowe metody montażu instalacji elektrycznej - ogólne zasady, montaż instalacji (podtynkowych, wtynkowych, natynkowych, podłogowych, przemysłowych, specjalnych), montaż opraw oświetleniowych, montaż przyłączy elektrycznych, montaż uziemień, wykonywanie połączeń wyrównawczych, instalacje do wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, Montaż rozdzielnic niskiego napięcia - dobór i montaż zabezpieczeń w instalacjach elektrycznych,Kontrola prawidłowości montażu i działania instalacji elektrycznej - zasady sprawdzania poprawności działania instalacji elektrycznej po wykonaniu montażu, badania odbiorcze instalacji elektrycznej. Część II. Konserwacja i naprawa instalacji... więcej»

Podsumowanie Roku prof. Włodzimierza Krukowskiego w SEP (Joanna Perkuszewska)
Rok 2017 w Stowarzyszeniu Elektryków Polskich był Rokiem Profesora Włodzimierza Krukowskiego - jednego z najwybitniejszych polskich elektrotechników, radomianina, uczonego o światowej sławie z dziedziny metrologii elektrycznej, twórcy lwowskiej szkoły pomiarów elektrycznych. Oddział Radomski SEP im. prof. Włodzimierza Krukowskiego przy współpracy ze Stowarzyszeniem Elektryków Polskich, Mazowieckim Centrum Sztuki Współczesnej ELEKTROWNIA, marszałkiem województwa mazowieckiego, Polską Sekcją IEEE oraz prezydentem Radomia zorganizował 8 listopada 2017 r. III Międzynarodową Konferencję poświęconą prof. Włodzimierzowi Krukowskiemu (1887-1941) i Jego pracom naukowym oraz Międzynarodową Konferencję i Wystawę "Początki elektryfikacji polskich miast - Elektrownia Miejska w Radomiu 1901-1956".Miejscem spotkania było Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej ELEKTROWNIA w Radomiu. W tym budynku przez wiele lat wytwarzano energię elektryczną i cieplną dla Radomia. Miasto zostało po raz pierwszy oświetlone elektrycznie 16 marca 1901 r., a energia ta została wytworzona właśnie w tym miejscu. Patronami honorowymi i naukowymi tych wydarzeń byli: PTETiS, PAN, Politechnika Warszawska, Uniwersytet Technologiczno- Humanistyczny w Radomiu, starosta radomski, Ambasada Niemiecka, SKHPW, Narodowe Archiwum Cyfrowe. Konferencję tradycyjnie otworzył i prowadził sprawdzony radomski SEP-owski duet kol. Joanna Perkuszewska i kol. Radosław Figura. Prezes Oddziału Radomskiego SEP kol. Wiesław Michalski powitał wszystkich przybyłych gości, a następnie głos zabrał kol. Piotr Szymczak - prezes SEP, któr... więcej»

Badania symulacyjne stanów przejściowych w sieci elektroenergetycznej ze wstawką prądu stałego LCC lub VSC na przykładzie mostu energetycznego Polska - Litwa DOI:10.15199/74.2018.2.2
(Adrian Halinka, Piotr Rzepka, Paweł Sowa, Mateusz Szablicki)

Stałoprądowe łącze Back-to-Back (B2B - łącze B2B to wstawka stałoprądowa, której przekształtniki AC-DC-AC są zlokalizowane w jednym miejscu, łącze B2B nie służy do realizacji przesyłu mocy na duże odległości) w uproszczeniu to "kompaktowe" łącze (wstawka) prądu stałego HVDC (High Voltage Direct Current), które wykorzystuje się zwykle do połączenia ze sobą niesynchronicznie pracujących systemów elektroenergetycznych. Układy tego typu cechują się możliwością precyzyjnej kontroli przepływów mocy, pozwalając na ściśle określoną wymianę handlową jak i kontrolowaną korektę bilansu mocy w sytuacjach awaryjnych w systemie elektroenergetycznym (SEE). W ostatniej dekadzie odnotowano znaczący wzrost liczby łączy prądu stałego. Jest to spowodowane głównie czynnikami związanymi z rozwojem i ugruntowaniem się technologii łączy prądu stałego [1] oraz czynnikami związanymi ze zmianą sektora wytwórczego systemów elektroenergetycznych [4]. Łącza HVDC, w tym B2B, cechują się dość specyficznymi właściwościami z punktu widzenia ich oddziaływania na SEE w stanach zakłóceniowych w SEE - urządzenia tego typu mogą pogłębiać występujące stany przejściowe. Symulacyjne rozpoznanie potencjalnych zagrożeń, jakie może nieść ze sobą instalacja łącza w SEE, powinno być jednym z podstawowych działań, dającym możliwości predykcyjnego przygotowania się do niekorzystnych sytuacji. W artykule przedstawiono wybrane wyniki badań symulacyjnych, najważniejsze wnioski dotyczą m.in. możliwych interakcji pomiędzy B2B LCC (Line Commutated Converters) lub B2B VSC (Voltage Source Converters) a SEE oraz ocenę właściwości porównywanych technologii wykonania łączy B2B, przeprowadzonych z punktu widzenia ich funkcjonalności w SEE. Założenia realizacji badań i metodyka oceny uzyskanych wyników Badania symulacyjne koncentrowały się na analizie elektromagnetycznych stanów przejściowych obserwowanych w układzie sieciowym z łączem B2B. Analizowane stany wywołane były różnego ro... więcej»

Kolejne laboratorium EduNet już w Polsce
Na Wydziale Mechanicznym Technologicznym Politechniki Śląskiej w Instytucie Automatyzacji Procesów Technologicznych i Zintegrowanych Systemów Wytwarzania otwarto nową pracownię z obszaru sterowania procesami produkcyjnymi, wyposażoną w sprzęt laboratoryjny przez firmę Phoenix Contact z Wrocławia. Pracownia powstała dzięki... więcej»

Jan Stefan Manitius (1911-1996) (Andrzej Marusak)
Magister inżynier elektryk, wybitny konstruktor maszyn elektrycznych i energoelektronicznych układów napędowych górniczych i hutniczych, profesor AGH, członek honorowy SEP (1994 r.). Urodzony 19 kwietnia 1911 r. w Zduńskiej Woli jako syn Gustawa Hermana Romualda - pastora w Zduńskiej Woli, zamordowanego przez Niemców w 1940 r. i Marii Marty z domu Kleindienst. Szkołę średnią (Gimnazjum im. Ignacego Paderewskiego) ukończył w Poznaniu (1928 r.). Studiował na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej uzyskując dyplom inżyniera elektryka ze specjalnością maszyny elektryczne (1935 r.). W latach 1935-1936 odbywał zasadniczą służbę wojskową w Szkole Podchorążych Łączności w Zegrzu, którą ukończył w stopniu plutonowego podchorążego. W latach 1936-1939 pracował w Państwowych Zakładach Telei Radiotechnicznych w Warszawie (PZT), zajmując się głównie maszynami elektrycznymi do zasilania dużych radiostacji. Tam opracował kilka oryginalnych konstrukcji maszyn opatentowanych w Polsce. We wrześniu 1939 r. został ewakuowany wraz z częścią załogi PZT do Rumunii. Stamtąd przedostał się do Francji, gdzie - jako dowódca plutonu w randze podporucznika - otrzymał przydział do 2. Dywizji Strzelców Pieszych Armii Polskiej dowodzonej przez gen. Prugar-Ketlinga. Brał udział w ciężkich walkach tej Dywizji z grupą pancerną gen. Guderiana w rejonie Doubs pod granicą szwajcarską. Po wyczerpaniu amunicji dywizja w sz... więcej»

2018-1

zeszyt-5404-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-1.html

 
W numerze m.in.:
Stan aktualny i trendy rozwojowe w rozwiązaniach regulacji napięcia w układzie generator - stacja KSE (Władysław Przytocki)
Krajowy System Elektroenergetyczny wg definicji można uważać za zbiór urządzeń przeznaczony do: wytwarzania, przesyłu, rozdziału, magazynowania i użytkowania energii elektrycznej, połączonych ze sobą funkcjonalnie w system umożliwiający realizację dostaw energii elektrycznej na terenie kraju w sposób ciągły i nieprzerwany. Podstawowymi elementami tego systemu są: - węzły wytwórcze, w skład których wchodzą: generatory, transformatory blokowe, stacje elektroenergetyczne 400 kV, 220 kV, - stacje elektroenergetyczne wraz z transformatorami systemowymi, - sieć przesyłowa o napięciu 400 kV i 220 kV (sieć przesyłowa jest siecią ogólnopolską, zarządza nią operator systemu przesyłowego OSP, czyli Polskie Sieci Elektroenergetyczne PSE). Krajowy System Elektroenergetyczny jest powiązany z systemami innych krajów w ramach systemu UCTE, dzięki któremu można podjąć współpracę w zakresie przesyłu energii elektrycznej. Należą do niego operatorzy systemów przesyłowych z 20 krajów, - sieci rozdzielcze (dystrybucyjne), w skład których wchodzą linie i stacje rozdzielcze o napięciu 110 kV, sieci średniego i niskiego napięcia, węzły wytwórcze przyłączone do tych sieci oraz baterie kondensatorów. Sieci dystrybucyjne są zarządzane przez regionalnych operatorów systemu dystrybucyjnego (np. Enea, Energa, STOEN itp.). Praca sieci 110 kV w większości jest koordynowana przez OSP. Rys historyczny Do końca lat 80. w organizacji systemu energetycznego można wyróżnić było dwa podstawowe elementy: - elektrownie wraz z rozdzielniami napięć: 400 kV, 220 kV i 110 kV, zwanych przyelektrownianymi, - transformatorowe stacje elektroenergetyczne. Ten podział skutkował również sposobem regulacji napięcia. Napięcie na rozdzielniach przyelektrownianych było regulowane za pomocą układu ARNE, który sterował nastawnikami napięcia generatorów oraz sterował również przełącznikami zaczepów transformatorów i autotransformatorów zainstalowanych w tych rozdzielniach. Wraz ze... więcej»

Nie zachowaliśmy należytej staranności Wyjaśnienie SEP w sprawie wizerunku ks. Józefa Hermana Osińskiego
W numerze 2-3/2019 Przeglądu Technicznego na stronach 24-26 ukazał się artykuł Jerzego Sawickiego i Andrzeja Kajetana Wróblewskiego "Fałszywy wizerunek Józefa Hermana Osińskiego". Poniżej publikujemy wyjaśnienie Stowarzyszenia Elektryków Polskich w sprawie wizerunku ks. Józefa Hermana Osińskiego. dr inż. Krzysztof Waldemar Woliński - redaktor naczelny WE Jednym z ważniejszych celów Stowarzyszenia Elektryków Polskich (SEP) - pozarządowej organizacji społecznej - jest popularyzacja osób szczególnie zasłużonych dla upowszechnienia i rozwoju szeroko rozumianej elektryki w Polsce. Działania te prowadzimy od lat, jednak przed rokiem 2019 nabrały one przyspieszenia. Bowiem w tym roku SEP obchodzi 100-lecie działalności. Dla uczczenia tej rocznicy zaplanowaliśmy (na szczeblu centralnym i oddziałowym) wiele różnych inicjatyw, m.in. okolicznościowe wydawnictwa. Jest to zadanie trudne, ponieważ gromadzona od początku powołania Stowarzyszenia dokumentacja i inne zbiory uległy w czasie I... więcej»

Studenci z Ohio zbudowali elektryczny motocykl wyścigowy
Philip E. Ross: For Racing Glory, Students Built a Mountain-Busting Electric Motorcycle. Ohio State engineers optimized their bike for one thing: to climb Pikes Peak faster than any other bike, electric or gasoline powered. IEEE Spectrum 2016 November. Opracował - Witold Bobrowski.Studenci dzięki pomocy inżynierów jednej z uczelni amerykańskich (Ohio State University in Columbus) zbudowali elektryczny motocykl wyścigowy, przeznaczony do wyścigów górskich, a szczególnie do wjazdu, w czasie dorocznego wyścigu, na znajdujący się w pobliżu szczyt góry Pikes Peak. Są to tradycyjne wyścigi motocyklowe "Hill Climb", które po jeździe ok. 20 km na płaskim terenie kończą się na szczycie góry Pikes Peak.Godzina przed rundą kwalifikacyjną - to jest chyba najgorszy czas - aby stwierdzić uszkodzenie falownika prądu elektrycznego w motocyklu wyścigowym. Miesiące żmudnej pracy poszły na marne przy budowie całkowicie elektrycznego motocykla Buckeye Current RW-3, który miał wystartować w tym niezwykłym wyścigu Pikes Peak "Hill Climb". Studenci poczują smak porażki. Wcześniej musieli pokonać wiele przeciwności, które dotyczyły m.in. niestabilnych siedzeń, uszkodzenia systemu chłodzenia, a do tego ten zepsuty falownik prądu elektrycznego. Jednak studenci doszli do wniosku, że jest to zabawa. Kierownik wyprawy próbował wezwać jakiegoś eksperta do uszkodzonego falownika. Niestety, nie udało się to pomimo wczesnych godzin porannych. Więc każdy starał się, jak mógł. Studenci zajrzeli do elektronicznych wnętrzności motocykla, do testerów obwodu. Ale kłopoty z falownikiem nadal pozostawały niewyjaśnione. Nie jest to typowe mechaniczne urządzenie trady... więcej»

Wykorzystanie pyłu ceramicznego wytworzonego z wyeksploatowanych izolatorów elektrycznych jako napełniacza do zapraw cementowych DOI:10.15199/74.2018.1.8
(Bartosz Zegardło, Paweł Woliński, Marta Chodyka, Daniel Tokarski, Paweł Ogrodnik)

Masowa produkcja oraz popularność produktów ceramicznych generuje problem ich odpadów. Zalety ceramiki, głównie wytrzymałość [1] oraz odporność na warunki środowiskowe, stają się poważną wadą w stosunku do produktu odpadowego. Okres biodegradacji produktów ceramicznych w środowisku naturalnym szacuje się na ok. cztery tysiące lat. Tak duży czas rozpadu automatycznie wymusza opracowanie metod wtórnego wykorzystania odpadowych produktów ceramicznych. Zagadnienie to dotyczy również ceramicznych izolatorów elektrycznych. Ceramiczne izolatory elektryczne to elementy stosowane w elektroenergetyce do podtrzymywania i izolowania elementów przewodzących [2, 6, 7]. Izolatory mogą być w pełni zabudowane lub też mieć przestrzeń pustą we wnętrzu. Ze względu na miejsce zastosowania izolatory dzieli się na: liniowe, stojące, wsporcze, kołpakowe, odciągowe itp. Główną funkcją izolatorów elektrycznych jest funkcja izolacyjna. Ich rolą poboczną jest przenoszenie siły powstałej od wiszących przewodów. Ze względu na to, że izolatory elektryczne w liniach napowietrznych pracują stale w warunkach oddziaływań czynników środowiskowych takich jak: zawilgocenie, procesy zamarzania i rozmarzania materiału, z którego są one wykonywane musi być wytrzymały oraz odporny na te niekorzystne czynniki. Pomimo tego, że w technologii produkcji izolatorów elektrycznych pojawiają się nowoczesne materiały, takie jak: kompozyty żywiczne czy kauczuki sylikonowe, które również spełniają stawiane im wymagania,... więcej»

Rozwój konstrukcji wysokonapięciowych ograniczników przepięć DOI:10.15199/74.2018.1.3

Pod koniec XIX w. nastąpił szybki rozwój elektroenergetyki. Zaczęto budować coraz dłuższe linie napowietrzne o coraz większym napięciu. Już przed rokiem 1900 napięcie niektórych linii przekroczyło 20 kV. Bardzo znana jest linia 15 kV z Lauffen do Frankfurtu wybudowana już w 1891 r. Początkowo do obniżania przepięć stosowano iskierniki oraz różne urządzenia ochronne, które określamy dziś jako ochronniki. Miały one zmniejszyć wartości szczytowe przepięć albo zmniejszyć ich stromości. Ochronniki można podzielić na trzy zasadnicze typy: kondensatorowe, cewkowe (dławiki) i upływowe. Różne konstrukcje ochronników, iskierników i ograniczników przepięć opisane zostały w monografii [7]. Najstarszym prawdopodobnie artykułem na ten temat, wydanym w języku polskim, jest "Ochrona od zwyżki napięcia w teoryi i praktyce" z roku 1913 [2]. Należy tu wymienić również prace innych autorów, przede wszystkim: Maksiejewskiego i Roguskiego, Badera, Szpora oraz Auleytnera [1, 3, 4, 8, 10, 16]. Iskierniki Iskierniki stosowano już w liniach telegraficznych do ochrony przed przepięciami piorunowymi. Słynny Joseph Henry już w 1847 r. zastosował iskierniki o przerwie iskrowej ½ cala (rys. 1a). Termin ogranicznik (arrester) został wprowadzony po raz pierwszy kilka lat później, w 1852 r. przez Aleksandra Jonesa [10]. Warunki pracy iskierników w pierwszych liniach elektroenergetycznych budowanych w latach 80. XIX w. były jednak znacznie trudniejsze niż w liniach telegraficznych ze względu na większe napięcie, które załączone jest przez cały czas pracy. Próbowano więc modyfikować ich konstrukcję, aby ułatwić gaszenie łuku palącego się między elektrodami iskiernika przy przepływie prądu następczego (który w liniach telegraficznych nie występuje). Przerwa iskrowa, która w liniach telegraficznych wynosiła zaledwie 6 mm musiała być znacznie wydłużona. Iskiernik rożkowy, skonstruowany w roku 1896 przez E. Oelschlägera umożliwiał samoczynne gaszenie łuku. I... więcej»

Redakcja:
ul. Ratuszowa 11, pok. 739
03-450 Warszawa
tel.: +48 22 619 43 60, +48 22 818 95 30
faks: (22) 619 43 60
e-mail: red.we@sigma-not.pl
www: http://wiadomoscielektrotechniczne.pl/

Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.

Procedura recenzowania
Formularz recenzji
Zasady etyki w publikacjach
Reviewing procedure
Review form
Ethics and publication malpractice statement

Czasopisma Wydawnictwa SIGMA-NOT można zaprenumerować w jednym z następujących wariantów: 

· Prenumerata roczna, półroczna i kwartalna czasopism w wersji papierowej,

· Prenumerata roczna w wersji PLUS (wersja papierowa i dostęp do Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl w ramach zaprenumerowanego tytułu),

· Prenumerata ulgowa – z rabatem wg cennika (przysługuje osobom fizycznym, należącym do stowarzyszeń naukowo-technicznych oraz studentom i uczniom szkół zawodowych),

· Prenumerata ciągła w wersji PLUS – z 10% rabatem na każdy zaprenumerowany tytuł uzyskiwanym po podpisaniu umowy z Wydawnictwem SIGMA-NOT, przedłużanej automatycznie z roku na rok aż do momentu złożenia rezygnacji,

· Prenumerata zagraniczna – wysyłka czasopisma za granicę za dopłatą 100% do ceny prenumeraty krajowej.

 

Cennik prenumeraty 30 tytułów Wydawnictwa SIGMA-NOT (2015 rok)

 

Prenumeratę można zamówić bezpośrednio w Zakładzie Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT:

telefonicznie: (22) 840 30 86 lub 840 35 89 lub faksem: (22) 891 13 74, 840 35 89, 840 59 49

mailem: prenumerata@sigma-not.pl lub na stronie: www.sigma-not.pl

listownie: Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o.o., ul. Ku Wiśle 7, 00-707 Warszawa

oraz dokonując wpłaty na konto Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o.o.:
ul. Ratuszowa 11, 00-950 Warszawa, skr. poczt. 1004,
nr konta 24 1020 1026 0000 1002 0250 0577

 

Ogólne warunki prenumeraty czasopism fachowych Wydawnictwa SIGMA-NOT

 

Prenumeratorzy, którzy mają wykupioną prenumeratę u innego kolportera, mogą dokupić dostęp do Portalu w cenie 90 zł (netto) na rok, po przedstawieniu dowodu wpłaty na prenumeratę. Należy go przesłać do Zakładu Kolportażu wraz z zamówieniem na dostęp do Portalu Informacji Technicznej: mailem: kolportaz@sigma-not.pl lub faksem 22 891 13 74 

 

Informacja

Jeżeli zamawiana prenumerata, obejmuje numery na przełomie roku 2015/2016, to otrzymają Państwo dwie faktury. Jedna faktura na numery z 2015 roku, natomiast druga na numery z 2016 roku wg cennika na 2015 rok.

Formularze zamówienia na prenumeratę czasopism Wydawnictwa SIGMA-NOT dostępne są  na stronach poszczególnych tytułów, a formularz zbiorczy (umożliwiający zaprenumerowanie od razu kilku tytułów) – po kliknięciu w pole poniżej. 

·  FORMULARZ ZAMÓWIENIA - CZASOPISMA WYDAWNICTWA SIGMA-NOT

 

Prenumerata ciągła

Ta oferta, wprowadzona została z myślą o Państwa wygodzie, to tak zwana Prenumerata ciągła w wersji PLUS. Państwo zamawiacie nasze czasopisma tylko raz, a prenumerata przedłużana jest przez nas automatycznie z roku na rok, aż do momentu złożenia przez Państwa rezygnacji. Korzystając z tej oferty, nie musicie Państwo pamiętać pod koniec każdego roku o odnowieniu prenumeraty na rok następny, a ponadto Wydawnictwo SIGMA-NOT udzieli Państwu 10% bonifikaty na prenumerowane tytuły oraz na dostęp do Portalu Informacji Technicznej.

· FORMULARZ ZAMÓWIENIA Prenumeraty Ciągłej (plik .pdf)

 

Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach), do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT, ul. Ku Wiśle 7, 00-707 Warszawa.

 

Czasopisma innych wydawców można zaprenumerować w Zakładzie Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT w wariantach

· prenumerata roczna w wersji papierowej,

· prenumerata ulgowa – z rabatem wg cennika (przysługuje osobom fizycznym, należącym do stowarzyszeń naukowo-technicznych oraz studentom i uczniom szkół zawodowych.

· FORMULARZ ZAMÓWIENIA - CZASOPISMA INNYCH WYDAWCÓW

Wydawnictwo SIGMA-NOT proponuje Państwu usługi w zakresie publikacji reklam, ogłoszeń lub artykułów sponsorowanych na łamach wszystkich wydawanych przez siebie czasopism. Nie ograniczamy jednak naszych usług do jedynie papierowej formy. Oferujemy Państwu również możliwość emisji na naszym Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl oraz stronach redakcyjnych poszczególnych tytułów. Służymy pomocą edytorską przy tworzeniu materiałów promocyjnych.

Pozostajemy do Państwa dyspozycji i chętnie odpowiemy na wszystkie pytania.

KONTAKT:

Dział Reklamy i Marketingu
ul. Ratuszowa 11
00-950 Warszawa skr. poczt. 1004
tel./faks: 22 827 43 65 
e-mail: reklama@sigma-not.pl

Pliki do pobrania:

Druk zamówienia wraz z warunkami zamieszczania reklam.

Cennik ogłoszeń i reklam kolorowych oraz czarno-białych w czasopismach Wydawnictwa

Cennik e-reklam na stronach Portalu Informacji Technicznej

Warunki techniczne umieszczania e-reklamy na stronach Portalu Informacji Technicznej

Wydawnictwo SIGMA-NOT, należące do Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych - Naczelnej Organizacji Technicznej, to największy polski wydawca prasy fachowej o ukierunkowaniu technicznym. Jako zorganizowana oficyna działa od 1949 r., a najstarszy wydawany tytuł - „Przegląd Techniczny” - liczy sobie 150 lat.

W portfolio Wydawnictwa SIGMA-NOT znajdują się obecnie 32 unikalne tytuły prasy fachowej. Czasopisma te działają na wielu płaszczyznach i są skierowane do wszystkich zainteresowanych tematami naukowo-technicznymi zarówno zawodowo, jak i czysto hobbystycznie, poszerzając ich kulturę techniczną. Czyta je miesięcznie ponad 200 tys. osób, które mogą w nich odnaleźć interesujące ich artykuły o nowinkach technicznych, najświeższych osiągnięciach naukowych, popularnych problemach w danej dziedzinie, a także analizy rynku, komentarze do bieżących wydarzeń gospodarczych oraz relacje z imprez i konferencji naukowo-technicznych.

Ofertę Wydawnictwa poszerzają publikacje książkowe; obecnie w sprzedaży jest pozycja książkowa „22 zadania służby BHP – standardy działania” autorstwa Lesława Zielińskiego oraz "ADR, REACH, CLP Niebezpieczne Chemikalia Poradnik" Bolesława Hancyka.

Poza czasopismami i książkami, nieprzerwanie od 1952 r. SIGMA-NOT wydaje również „Terminarz Technika” – wygodny kalendarz, zawierający - poza kalendarium - podstawowe informacje techniczne, świetnie znany już trzem pokoleniom polskich inżynierów.

Wszystkie artykuły opublikowane w czasopismach SIGMA-NOT począwszy od 2004 roku dostępne są także w wersji elektronicznej na Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl, który przeglądają Państwo w tej chwili. Każdy artykuł można kupić poprzez sms, e-płatności, lub posługując się tradycyjnym przelewem, a także w ramach dostępu do „Wirtualnej Czytelni”. Prenumeratorzy czasopism w wersji PLUS mogą korzystać za pośrednictwem „Wirtualnej Czytelni” z bazy artykułów zaprenumerowanego tytułu bez ograniczeń.

Wydawnictwo SIGMA-NOT ma w swoich strukturach Drukarnię oraz Zakład Kolportażu, które świadczą także usługi klientom zewnętrznym.

Zapraszamy do lektury i współpracy!

Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych SIGMA-NOT Sp. z o.o.
ul. Ratuszowa 11 tel.: 22 818 09 18, 22 818 98 32
00-950 Warszawa, skr. poczt. 1004 e-mail: sekretariat@sigma-not.pl

Kontakt w sprawie zakupów internetowych - tel. 601318457, sigmanot@gmail.com

NIP: 524-030-35-01
Numer KRS: 0000069968
REGON: 001408973
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy XIII Wydział Gospodarczy
Numer konta bankowego: Bank PKO BP 86 1020 1042 0000 8102 0010 2582
Numer konta bankowego dla prenumeraty: Bank PKO BP 24 1020 1026 0000 1002 0250 0577